Trong bối cảnh cải cách thủ tục hành chính đang được đẩy mạnh, Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xây dựng (dự kiến có hiệu lực từ năm 2021) đang mang đến những tín hiệu tích cực cho các chủ đầu tư và người dân. Một trong những điểm nhấn đáng chú ý nhất chính là việc mở rộng danh mục các công trình được miễn giấy phép xây dựng, giúp tiết kiệm thời gian và chi phí đáng kể.

Mở rộng 'danh sách vàng' các công trình được miễn giấy phép xây dựng

Theo quy định hiện hành tại Điều 89 Luật Xây dựng 2014, hiện có 10 nhóm công trình được miễn giấy phép xây dựng. Tuy nhiên, để phù hợp với thực tiễn quản lý và thúc đẩy đầu tư, Dự thảo Luật sửa đổi dự kiến sẽ bổ sung thêm 03 loại hình công trình vào danh sách này:

• Công trình xây dựng theo lệnh cấp bách: Đây là các công trình nhằm đáp ứng kịp thời yêu cầu phòng, chống thiên tai, dịch họa hoặc các tình huống khẩn cấp khác theo quy định của Chính phủ. Việc miễn phép giúp đẩy nhanh tiến độ thi công trong những thời điểm 'nước sôi lửa bỏng'.
• Công trình quảng cáo đặc thù: Các công trình quảng cáo không thuộc đối tượng phải cấp giấy phép xây dựng theo quy định của pháp luật về quảng cáo sẽ được đồng bộ hóa để miễn giấy phép xây dựng, tránh tình trạng 'một cổ hai tròng' về thủ tục.
• Công trình đã qua thẩm định thiết kế triển khai: Đối với các công trình đã được cơ quan chuyên môn về xây dựng thẩm định thiết kế triển khai sau thiết kế cơ sở, việc yêu cầu thêm giấy phép xây dựng được xem là không cần thiết, gây lãng phí nguồn lực.

Bên cạnh việc bổ sung đối tượng, Dự thảo cũng làm rõ điều kiện miễn phép đối với các công trình sửa chữa, cải tạo. Cụ thể, việc sửa chữa bên trong hoặc mặt ngoài (không tiếp giáp đường đô thị) chỉ được miễn phép nếu không làm ảnh hưởng đến an toàn kết cấu chịu lực và phòng chống cháy nổ.

Siết chặt điều kiện cấp giấy phép xây dựng có thời hạn

Song song với việc 'mở cửa' cho các công trình miễn phép, Dự thảo cũng đưa ra những quy định chặt chẽ hơn đối với loại hình giấy phép xây dựng có thời hạn. Đây là loại giấy phép cấp cho công trình nằm trong khu vực đã có quy hoạch nhưng chưa thực hiện thu hồi đất.

Ngoài các điều kiện quen thuộc như phù hợp quy mô do UBND cấp tỉnh quy định và cam kết tự phá dỡ, Dự thảo mới dự kiến bổ sung một điều kiện mang tính pháp lý then chốt: Chủ đầu tư phải có giấy tờ chứng minh quyền sử dụng đất theo quy định của pháp luật đất đai.

"Việc bổ sung yêu cầu về giấy tờ đất đai đối với giấy phép xây dựng có thời hạn nhằm đảm bảo tính thống nhất giữa pháp luật xây dựng và pháp luật đất đai, đồng thời bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người dân và tránh các tranh chấp phát sinh trong quá trình giải phóng mặt bằng sau này."

Lời khuyên cho chủ đầu tư trong giai đoạn chuyển tiếp

Dù các quy định mới dự kiến đến năm 2021 mới chính thức áp dụng, nhưng ngay từ thời điểm này (tháng 7/2019), các chủ đầu tư cần lưu ý:

1. Thường xuyên cập nhật các thay đổi trong Luật Xây dựng 2014 và các văn bản hướng dẫn để thực hiện đúng quy định hiện hành.
2. Đối với các công trình sửa chữa, cải tạo, cần đặc biệt chú trọng đến yếu tố an toàn kết cấu và phòng cháy chữa cháy để tránh bị xử phạt hành chính.
3. Chuẩn bị đầy đủ hồ sơ pháp lý về đất đai nếu có ý định xin cấp phép xây dựng có thời hạn trong tương lai gần.

Việc nắm vững các quy định pháp luật không chỉ giúp quá trình đầu tư diễn ra thuận lợi mà còn hạn chế tối đa các rủi ro pháp lý không đáng có.