Thời gian gần đây, dư luận xôn xao trước thông tin cho rằng các hoạt động công chứng truyền thống sẽ sớm bị bãi bỏ khi người dân có thể sử dụng tài khoản định danh điện tử VNeID. Thông tin này bắt nguồn từ việc triển khai mạnh mẽ Đề án 06 và các chính sách đơn giản hóa thủ tục hành chính của Chính phủ. Tuy nhiên, dưới góc nhìn pháp lý, đây là một sự hiểu lầm cần được làm rõ để tránh những rủi ro đáng tiếc trong các giao dịch dân sự.

Thủ tục công chứng vẫn đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo an toàn pháp lý (ảnh minh họa)

VNeID có thay thế được văn bản công chứng?

Theo Thông báo 171/TB-VPCP, người dân được phép sử dụng các giấy tờ điện tử tích hợp trên tài khoản VNeID khi thực hiện các thủ tục hành chính mà không phải xuất trình bản cứng hoặc bản sao y. Tuy nhiên, quy định này chỉ áp dụng cho việc đối chiếu thông tin nhân thân trong các thủ tục hành chính tại cơ quan nhà nước.

Cần phân biệt rõ giữa việc "xuất trình giấy tờ" và "công chứng giao dịch". Công chứng không chỉ đơn thuần là xác nhận danh tính, mà còn là việc chứng nhận tính xác thực và hợp pháp của một giao dịch dân sự, kinh tế.

Sự kết hợp giữa công nghệ số và giá trị pháp lý của văn bản công chứng (ảnh minh họa)

Quy định mới tại Luật Công chứng 2024

Để đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số, Luật Công chứng 2024 (có hiệu lực từ ngày 01/07/2025) đã có những quy định mang tính đột phá. Tại khoản 1 Điều 2 Luật Công chứng 2024 nêu rõ:

"Công chứng là dịch vụ công do công chứng viên của tổ chức hành nghề công chứng thực hiện để chứng nhận tính xác thực, hợp pháp của giao dịch mà luật quy định phải công chứng, luật giao Chính phủ quy định phải công chứng hoặc cá nhân, tổ chức tự nguyện yêu cầu công chứng."

Như vậy, đối với các giao dịch quan trọng như chuyển nhượng quyền sử dụng đất, mua bán xe cộ, hay các hợp đồng kinh tế lớn, việc thực hiện thủ tục công chứng vẫn là bắt buộc để đảm bảo an toàn pháp lý tối đa cho các bên tham gia.

Giá trị pháp lý của văn bản công chứng từ 01/07/2025

Theo quy định tại Điều 6 Luật Công chứng 2024, văn bản công chứng có những giá trị pháp lý đặc biệt sau:

• Hiệu lực thi hành: Có hiệu lực đối với các bên liên quan kể từ thời điểm công chứng viên ký và đóng dấu.
• Giá trị chứng cứ: Những tình tiết, sự kiện trong văn bản công chứng không phải chứng minh, trừ trường hợp bị Tòa án tuyên bố vô hiệu.
• Cơ sở pháp lý: Là căn cứ để cơ quan nhà nước thực hiện các thủ tục đăng ký biến động, sang tên tài sản.

Đặc biệt, Luật Công chứng 2024 cũng đã bổ sung quy định về công chứng điện tử. Điều này có nghĩa là thay vì bãi bỏ, hoạt động công chứng đang được nâng cấp lên một tầm cao mới, hiện đại hơn, cho phép người dân thực hiện giao dịch trên môi trường số nhưng vẫn đảm bảo được tính pháp lý chặt chẽ.

Lời khuyên từ chuyên gia

Người dân không nên chủ quan bỏ qua thủ tục công chứng khi thực hiện các giao dịch tài sản lớn chỉ vì đã có tài khoản VNeID. Việc tích hợp giấy tờ lên ứng dụng chỉ giúp giảm bớt các loại giấy tờ bản giấy khi đi làm thủ tục, còn giá trị bảo vệ quyền lợi trong giao dịch vẫn phải dựa trên văn bản công chứng hợp pháp.

Trong tương lai, khi hệ thống công chứng điện tử được vận hành đồng bộ theo Luật Công chứng 2024, người dân sẽ được hưởng lợi từ sự tiện lợi của công nghệ nhưng vẫn luôn được pháp luật bảo vệ an toàn.