Phân chia nhà trả góp là một trong những vấn đề phức tạp nhất khi ly hôn (ảnh minh họa)

Nhà mua trả góp là tài sản chung hay tài sản riêng của vợ chồng?

Trong thực tế đời sống, việc các cặp vợ chồng trẻ lựa chọn mua nhà trả góp để ổn định cuộc sống là vô cùng phổ biến. Tuy nhiên, khi "cơm không lành, canh không ngọt" dẫn đến ly hôn, ngôi nhà này lại trở thành tâm điểm của những tranh chấp pháp lý gay gắt. Để biết cách chia, trước hết cần xác định ngôi nhà đó là tài sản chung hay riêng.

Theo quy định tại Điều 33 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, tài sản chung của vợ chồng bao gồm:

"1. Tài sản chung của vợ chồng gồm tài sản do vợ, chồng tạo ra, thu nhập do lao động, sản xuất, kinh doanh, hoa lợi, lợi tức phát sinh từ tài sản riêng và thu nhập hợp pháp khác trong thời kỳ hôn nhân, trừ trường hợp quy định tại khoản 1 Điều 40 của Luật này; tài sản mà vợ chồng được thừa kế chung hoặc được tặng cho chung và tài sản khác mà vợ chồng thỏa thuận là tài sản chung."

Như vậy, nếu căn nhà được mua trong thời kỳ hôn nhân bằng nguồn thu nhập từ tiền lương, tiền công hoặc các thu nhập hợp pháp khác của cả hai hoặc một trong hai người, thì đó được coi là tài sản chung. Ngược lại, nếu một bên chứng minh được mình dùng tài sản riêng (có trước khi kết hôn, được tặng cho riêng, thừa kế riêng) để thanh toán toàn bộ hoặc một phần tiền mua nhà và có thỏa thuận rõ ràng, thì phần đó có thể được tính là tài sản riêng.

Việc xác định nguồn gốc dòng tiền trả góp hàng tháng là mấu chốt để phân chia tài sản (ảnh minh họa)

Nguyên tắc phân chia nhà trả góp khi ly hôn theo quy định pháp luật

Khi đã xác định được căn nhà là tài sản chung, việc phân chia sẽ được thực hiện theo nguyên tắc thỏa thuận. Nếu không thỏa thuận được, Tòa án sẽ giải quyết dựa trên Điều 59 Luật Hôn nhân và gia đình 2014. Về cơ bản, tài sản chung sẽ được chia đôi nhưng có tính đến các yếu tố sau:

• Hoàn cảnh của gia đình và của vợ, chồng: Bên nào khó khăn hơn hoặc trực tiếp nuôi con thường được ưu tiên xem xét.
• Công sức đóng góp: Bao gồm cả công sức tạo lập, duy trì và phát triển khối tài sản. Đáng chú ý, theo Điều 29 và Điều 16 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, công việc nội trợ được coi là lao động có thu nhập tương đương với người đi làm.
• Bảo vệ lợi ích chính đáng của mỗi bên trong sản xuất, kinh doanh và nghề nghiệp để các bên có điều kiện tiếp tục lao động tạo thu nhập.
• Lỗi của mỗi bên trong việc vi phạm quyền, nghĩa vụ vợ chồng (ví dụ: ngoại tình, bạo lực gia đình...).

Các phương án xử lý thực tế đối với nhà đang trả góp

Vì nhà trả góp thường gắn liền với một khoản nợ ngân hàng, việc phân chia thường diễn ra theo các kịch bản sau:

1. Một bên nhận nhà và tiếp tục trả nợ: Bên nhận nhà sẽ phải thanh toán cho bên kia một khoản tiền tương ứng với phần giá trị mà bên kia được hưởng (sau khi đã trừ đi khoản nợ chưa trả). Bên nhận nhà cũng sẽ chịu trách nhiệm trả nốt phần nợ còn lại cho ngân hàng.
2. Bán nhà để chia tiền: Hai vợ chồng thỏa thuận bán căn nhà, dùng số tiền thu được để tất toán khoản vay ngân hàng, số tiền còn dư sẽ được chia theo tỷ lệ mà Tòa án hoặc hai bên đã thống nhất.
3. Tiếp tục cùng trả nợ và sở hữu chung: Đây là trường hợp hiếm gặp nhưng vẫn có thể xảy ra nếu hai bên có thỏa thuận văn minh vì lợi ích của con cái.

Lời khuyên pháp lý để bảo vệ quyền lợi

Để tránh những rắc rối không đáng có, các cặp vợ chồng khi mua nhà trả góp nên lưu giữ đầy đủ các chứng từ thanh toán, hợp đồng vay vốn và các thỏa thuận về tài sản. Trong trường hợp có sự đóng góp từ tài sản riêng của cha mẹ hai bên, nên có văn bản tặng cho hoặc xác nhận rõ ràng để làm căn cứ đối chiếu khi cần thiết.

Việc hiểu rõ quyền lợi của mình theo Luật Hôn nhân và gia đình 2014 sẽ giúp bạn có cái nhìn khách quan và đưa ra quyết định đúng đắn nhất trong giai đoạn khó khăn của cuộc hôn nhân.