Mức án phí kỷ lục trong vụ ly hôn của "vua cà phê" Trung Nguyên

Sau nhiều ngày xét xử thu hút sự quan tâm đặc biệt của dư luận, chiều ngày 27/03/2019, Tòa án nhân dân TP.HCM đã chính thức tuyên án vụ ly hôn giữa bà Lê Hoàng Diệp Thảo và ông Đặng Lê Nguyên Vũ. Bản án không chỉ khép lại cuộc hôn nhân kéo dài hơn 20 năm mà còn xác lập một kỷ lục mới trong lịch sử tố tụng Việt Nam: Mức án phí lên tới hơn 80 tỷ đồng.

Theo phán quyết của Hội đồng xét xử (HĐXX), các nội dung chính của bản án sơ thẩm bao gồm:

• Về quan hệ hôn nhân: Tòa chấp thuận cho ông Đặng Lê Nguyên Vũ và bà Lê Hoàng Diệp Thảo được ly hôn.
• Về con chung: HĐXX giao 4 con chung cho bà Thảo trực tiếp nuôi dưỡng. Ông Vũ có nghĩa vụ cấp dưỡng cho các con tổng cộng 10 tỷ đồng/năm, tính từ năm 2013 cho đến khi các con trưởng thành, tốt nghiệp đại học.
• Về phân chia tài sản: HĐXX xác định tổng cộng tài sản chung (bao gồm tiền, vàng, ngoại tệ tại ngân hàng và cổ phần tại các công ty) sau khi trừ bất động sản là hơn 7.000 tỷ đồng. Tòa tuyên chia theo tỷ lệ 60/40, trong đó ông Vũ nhận 60% (tương đương khoảng 4.000 tỷ đồng) và bà Thảo nhận 40% (tương đương hơn 3.000 tỷ đồng).

Đáng chú ý, ông Vũ được quyền sở hữu toàn bộ số cổ phần tại các công ty thuộc Tập đoàn Trung Nguyên và phải thanh toán lại bằng tiền mặt cho bà Thảo phần chênh lệch tương ứng.

Vụ ly hôn Trung Nguyên xác lập mức án phí kỷ lục trong lịch sử tố tụng (ảnh minh họa)

Con số 80 tỷ đồng án phí: Sự thật hay nhầm lẫn?

Điểm gây ngỡ ngàng nhất trong phần tuyên án chính là nghĩa vụ nộp án phí của các đương sự. Cụ thể, HĐXX thông báo:

• Bà Lê Hoàng Diệp Thảo phải nộp tổng cộng khoảng 32,6 tỷ đồng án phí.
• Ông Đặng Lê Nguyên Vũ phải nộp tổng cộng hơn 47,4 tỷ đồng án phí.

Tổng cộng, ngân sách Nhà nước sẽ thu về hơn 80 tỷ đồng án phí từ vụ án này. Tuy nhiên, ngay sau khi bản án được tuyên, giới luật sư và những người am hiểu pháp luật đã đặt dấu hỏi lớn về tính chính xác của con số này. Liệu Tòa án có đang áp dụng sai quy định về cách tính án phí có giá ngạch?

Theo quy định tại khoản 4 Điều 147 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015: "Trong vụ án ly hôn thì nguyên đơn phải chịu án phí sơ thẩm, không phụ thuộc vào việc Tòa án có chấp nhận yêu cầu của nguyên đơn hay không. Trường hợp cả hai thuận tình ly hôn thì mỗi bên đương sự phải chịu một nửa án phí sơ thẩm."

Tuy nhiên, đối với phần tranh chấp tài sản, mức án phí phải được tính dựa trên giá trị tài sản mà mỗi bên được hưởng theo quy định tại Nghị quyết 326/2016/NQ-UBTVQH14 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Việc tính toán án phí trong các vụ án có giá trị tài sản lớn cần sự chính xác tuyệt đối (ảnh minh họa)

Phân tích cách tính án phí theo quy định pháp luật

Căn cứ Danh mục án phí, lệ phí Tòa án ban hành kèm theo Nghị quyết 326/2016/NQ-UBTVQH14, đối với tranh chấp dân sự, hôn nhân và gia đình có giá ngạch từ trên 4 tỷ đồng, mức thu án phí được quy định như sau:

112 triệu đồng + 0,1% của phần giá trị tài sản tranh chấp vượt quá 4 tỷ đồng.

Áp dụng công thức này vào số tài sản mà HĐXX đã chia cho các bên:

1. Đối với bà Lê Hoàng Diệp Thảo (nhận hơn 3.000 tỷ đồng):
   • Án phí tài sản = 112 triệu + 0,1% x (3.000 tỷ - 4 tỷ) = 112 triệu + 2,996 tỷ = Khoảng 3,1 tỷ đồng.
2. Đối với ông Đặng Lê Nguyên Vũ (nhận khoảng 4.000 tỷ đồng):
   • Án phí tài sản = 112 triệu + 0,1% x (4.000 tỷ - 4 tỷ) = 112 triệu + 3,996 tỷ = Khoảng 4,1 tỷ đồng.

Như vậy, tổng mức án phí mà cả hai ông bà phải nộp theo đúng quy định pháp luật chỉ rơi vào khoảng 7,2 tỷ đồng. Con số này chênh lệch khủng khiếp so với mức 80 tỷ đồng mà Tòa án đã tuyên tại phiên sơ thẩm ngày 27/03/2019.

Hệ lụy từ việc tuyên án phí không chính xác

Sự chênh lệch hơn 70 tỷ đồng án phí không phải là một con số nhỏ, ngay cả với những đại gia như chủ nhân của Trung Nguyên. Việc Tòa án đưa ra một con số "kỷ lục" nhưng có dấu hiệu sai sót về mặt tính toán toán học hoặc áp dụng pháp luật có thể dẫn đến những hệ lụy pháp lý phức tạp trong quá trình thi hành án hoặc kháng cáo.

Nhiều chuyên gia pháp lý cho rằng, có thể HĐXX đã nhầm lẫn khi tính 5% trên tổng giá trị tài sản thay vì áp dụng mức 0,1% cho phần vượt quá 4 tỷ đồng theo đúng biểu phí bậc thang của Nghị quyết 326/2016/NQ-UBTVQH14. Nếu đây là sự thật, bản án sơ thẩm cần phải được xem xét lại để đảm bảo tính thượng tôn pháp luật và quyền lợi chính đáng của các đương sự.

Vụ ly hôn Trung Nguyên vẫn đang tiếp tục là tâm điểm của dư luận không chỉ bởi những triết lý về tiền bạc, tình thân mà còn bởi những bài học pháp lý đắt giá về tố tụng và phân chia tài sản chung của vợ chồng trong thời kỳ hôn nhân.