Trong bối cảnh môi trường kinh doanh không ngừng biến động, việc duy trì tính ổn định của các chính sách ưu đãi là yếu tố sống còn đối với các dự án đầu tư dài hạn. Hiểu rõ tâm lý này, Chính phủ đã ban hành Nghị định 96/2026/NĐ-CP (có hiệu lực từ cuối tháng 3/2026), tạo ra một hành lang pháp lý vững chắc để bảo vệ nhà đầu tư trước những thay đổi bất ngờ của pháp luật.

"Lá chắn" pháp lý từ Nghị định 96/2026/NĐ-CP và Luật Đầu tư 2025

Theo quy định tại khoản 1 Điều 4 Nghị định 96/2026/NĐ-CP, một nguyên tắc bất di bất dịch đã được khẳng định: Trường hợp văn bản quy phạm pháp luật mới làm thay đổi ưu đãi đầu tư đang áp dụng, nhà đầu tư vẫn được bảo đảm tiếp tục thực hiện các ưu đãi theo quy định tại Điều 12 Luật Đầu tư 2025.

"Trường hợp văn bản quy phạm pháp luật mới được ban hành quy định ưu đãi đầu tư thấp hơn ưu đãi đầu tư mà nhà đầu tư được hưởng trước đó thì nhà đầu tư được tiếp tục áp dụng ưu đãi đầu tư theo quy định trước đó cho thời gian hưởng ưu đãi còn lại của dự án đầu tư." (Trích khoản 2 Điều 12 Luật Đầu tư 2025)

Điều này có nghĩa là, ngay cả khi các quy định mới thắt chặt hơn hoặc cắt giảm ưu đãi, những dự án đã được cấp phép hoặc đang hưởng ưu đãi hợp pháp sẽ không bị ảnh hưởng tiêu cực. Đây chính là cam kết mạnh mẽ của Nhà nước Việt Nam trong việc bảo hộ quyền lợi chính đáng của cộng đồng doanh nghiệp.

Hai nhóm ưu đãi được bảo vệ tuyệt đối

Pháp luật hiện hành phân loại rất rõ ràng phạm vi các ưu đãi được bảo đảm. Cụ thể, tại khoản 2 Điều 4 Nghị định 96/2026/NĐ-CP, có hai nhóm đối tượng chính:

• Nhóm 1: Các ưu đãi đã được ghi nhận chính thức trong các văn bản pháp lý như Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư, Quyết định chấp thuận chủ trương đầu tư, Giấy phép đầu tư...
• Nhóm 2: Các ưu đãi mà nhà đầu tư mặc nhiên được hưởng theo quy định của pháp luật dù không ghi trực tiếp trong các giấy chứng nhận nêu trên.

Sự phân loại này giúp bao quát toàn bộ các quyền lợi của doanh nghiệp, từ ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp, miễn giảm tiền thuê đất cho đến các hỗ trợ về hạ tầng kỹ thuật.

Quy trình "kích hoạt" biện pháp bảo đảm đầu tư

Không chỉ dừng lại ở lý thuyết, Điều 4 Nghị định 96/2026/NĐ-CP còn hướng dẫn chi tiết cách thức để nhà đầu tư yêu cầu bảo vệ quyền lợi của mình. Khi nhận thấy quy định mới làm phương hại đến ưu đãi đang hưởng, nhà đầu tư cần thực hiện các bước sau:

1. Gửi văn bản đề nghị: Đến cơ quan đăng ký đầu tư trong thời hạn quy định.
2. Hồ sơ kèm theo: Các giấy tờ chứng minh ưu đãi đang áp dụng (Giấy chứng nhận đầu tư, văn bản chấp thuận...).
3. Nội dung giải trình: Phải nêu rõ mức ưu đãi cũ, quy định mới làm thay đổi ưu đãi và đề xuất biện pháp bảo đảm cụ thể.

Cơ quan chức năng có trách nhiệm xem xét và ra quyết định trong vòng 30 ngày. Trong trường hợp vì lý do quốc phòng, an ninh mà không thể tiếp tục cho hưởng ưu đãi cũ, nhà đầu tư sẽ được xem xét bồi thường bằng các hình thức như khấu trừ thiệt hại vào thu nhập chịu thuế hoặc hỗ trợ khắc phục thiệt hại thực tế.

Việc nắm vững các quy định tại Nghị định 96/2026/NĐ-CP và Luật Đầu tư 2025 không chỉ giúp doanh nghiệp yên tâm sản xuất mà còn là công cụ pháp lý sắc bén để bảo vệ thành quả đầu tư tại Việt Nam trong kỷ nguyên mới.