Cơ cấu tổ chức của một cơ sở giáo dục nghề nghiệp đóng vai trò xương sống, quyết định toàn bộ hiệu quả vận hành, chất lượng đào tạo và năng lực quản trị của nhà trường. Nhằm chuẩn hóa mô hình tổ chức bộ máy theo hướng tinh gọn, chuyên nghiệp và tự chủ, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Thông tư 63/2026/TT-BGDĐT ban hành kèm theo Điều lệ trường trung cấp, trường cao đẳng. Vậy theo quy định mới, bộ máy tổ chức của các trường bao gồm những cấu phần nào và cơ chế vận hành của từng bộ phận ra sao?

1. Khung cơ cấu tổ chức tổng thể của trường trung cấp, trường cao đẳng

Căn cứ theo quy định tại Điều lệ ban hành kèm theo Thông tư 63/2026/TT-BGDĐT, việc thiết lập bộ máy tổ chức của trường trung cấp, trường cao đẳng phải bám sát tinh thần của Luật Giáo dục nghề nghiệp 2025. Mô hình này phải phù hợp với quy mô đào tạo, ngành nghề hoạt động, bảo đảm tính tinh gọn, vận hành thông suốt và tối ưu hóa hiệu quả giảng dạy.

Cụ thể, cơ cấu tổ chức và quản trị trường trung cấp, cao đẳng hiện nay gồm 6 khối bộ phận nòng cốt:

• Ban giám hiệu: Gồm Hiệu trưởng và các Phó hiệu trưởng trực tiếp quản lý, điều hành hoạt động chung của toàn trường.
• Các hội đồng chuyên môn và quản trị: Bao gồm Hội đồng trường (đối với các cơ sở giáo dục nghề nghiệp tư thục), Hội đồng khoa học và đào tạo, cùng các hội đồng tư vấn hỗ trợ Hiệu trưởng.
• Khối đào tạo chuyên môn: Gồm hệ thống các khoa chuyên ngành và bộ môn trực thuộc chịu trách nhiệm triển khai giảng dạy, nghiên cứu, quản lý chương trình đào tạo.
• Khối phòng ban chức năng: Các đơn vị tham mưu, hỗ trợ công tác quản trị, tổ chức cán bộ, tài chính, cơ sở vật chất, đào tạo và công tác học sinh, sinh viên.
• Các đơn vị, tổ chức dịch vụ và trực thuộc: Các trung tâm thực hành, xưởng đào tạo nghề, viện nghiên cứu, doanh nghiệp trực thuộc trường hoặc các đơn vị dịch vụ hỗ trợ người học.
• Tổ chức Đảng, đoàn thể và chính trị - xã hội: Tổ chức Đảng Cộng sản Việt Nam, Công đoàn, Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh và các hội đồng đại diện người học, người lao động theo luật định.

2. Quy định chi tiết về từng bộ phận trong trường trung cấp, cao đẳng

2.1. Vị trí, nhiệm vụ và nhiệm kỳ của Hiệu trưởng, Phó hiệu trưởng

Lãnh đạo nhà trường là hạt nhân chỉ đạo, quyết định phương hướng hoạt động và chịu trách nhiệm pháp lý trước Nhà nước:

• Hiệu trưởng: Là người đứng đầu, người đại diện theo pháp luật của trường trung cấp, trường cao đẳng. Hiệu trưởng chịu trách nhiệm toàn diện trong việc điều hành mọi hoạt động dạy và học, quản trị tài chính, nhân sự, cơ sở vật chất. Nhiệm kỳ công tác của Hiệu trưởng là 05 năm. Điểm đặc biệt theo quy định mới là Hiệu trưởng có thể được bổ nhiệm lại với số lần không hạn chế để giữ chức vụ này, trừ trường hợp có các quy định chuyên biệt khác của Đảng.
• Phó hiệu trưởng: Là nhân sự giúp việc trực tiếp cho Hiệu trưởng trong từng mảng công tác được phân công. Nhiệm kỳ của Phó hiệu trưởng cũng là 05 năm và có thể được bổ nhiệm lại nhiều lần. Số lượng Phó hiệu trưởng được quy định rõ: đối với trường công lập, số lượng cấp phó tuân thủ nghiêm ngặt khung định mức cấp phó của người đứng đầu đơn vị sự nghiệp công lập; đối với trường tư thục, nhà trường được quyền tự chủ xác định số lượng phù hợp trong quy chế tổ chức và hoạt động.

2.2. Vai trò của các Hội đồng trong nhà trường

Để đảm bảo tính dân chủ và chất lượng học thuật, nhà trường được vận hành với sự tham gia của các tổ chức hội đồng:

• Hội đồng trường (đối với trường tư thục): Là cơ quan đại diện cho quyền sở hữu của các nhà đầu tư và các bên có lợi ích liên quan, có quyền quyết định chiến lược phát triển, kế hoạch tài chính, quy hoạch nhân sự chủ chốt và giám sát toàn bộ hoạt động của Ban giám hiệu.
• Hội đồng khoa học và đào tạo: Được thành lập nhằm tư vấn cho Hiệu trưởng về chiến lược đào tạo, phát triển chương trình môn học, định hướng nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ và hợp tác doanh nghiệp.
• Các hội đồng tư vấn: Tùy vào yêu cầu thực tiễn quản lý, Hiệu trưởng có quyền quyết định thành lập các hội đồng tư vấn chuyên môn như Hội đồng tuyển sinh, Hội đồng thi đua - khen thưởng, Hội đồng kỷ luật... để hỗ trợ thực hiện tốt quyền hạn và chức năng được giao.

2.3. Tổ chức và hoạt động của Khoa, Bộ môn chuyên môn

Khoa và bộ môn là tế bào cơ sở thực hiện trực tiếp nhiệm vụ giáo dục nghề nghiệp:

• Khoa chuyên ngành: Do Hiệu trưởng quyết định thành lập dựa trên quy mô và ngành nghề đào tạo. Đứng đầu là Trưởng khoa chịu trách nhiệm trước Hiệu trưởng về công tác chuyên môn, phân công giảng dạy, nghiên cứu, quản lý giảng viên và học sinh, sinh viên. Phó trưởng khoa là người hỗ trợ công tác quản lý và điều hành. Đối với các cơ sở công lập, số lượng Phó trưởng khoa phải đảm bảo khung vị trí việc làm theo quy định chung.
• Bộ môn trực thuộc khoa hoặc trường: Là đơn vị chuyên môn trực tiếp triển khai giảng dạy một hoặc một nhóm môn học, mô-đun ngành nghề. Bộ môn có Trưởng bộ môn (và có thể có Phó trưởng bộ môn nếu đủ điều kiện quy mô quy định) phụ trách phát triển giáo trình, đổi mới phương pháp giảng dạy và đánh giá kết quả học tập.

2.4. Khối phòng chức năng và các đơn vị phục vụ đào tạo

Khối tham mưu giúp việc bao gồm các phòng chức năng như Phòng Đào tạo, Phòng Tổ chức cán bộ, Phòng Tài chính - Kế toán, Phòng Công tác chính trị và Học sinh sinh viên, Phòng Quản trị thiết bị... Mỗi phòng ban có chức năng tham mưu chuyên sâu, triển khai các mặt công tác điều hành quản lý một cách minh bạch, thống nhất.

Bên cạnh đó, các đơn vị nghiên cứu khoa học, trung tâm dịch vụ kỹ thuật, trung tâm thực hành nghề nghiệp, xưởng sản xuất thực nghiệm hay thư viện, trung tâm y tế cũng được quy hoạch tổ chức bài bản nhằm phục vụ tốt nhất cho quá trình học nghề gắn liền với thực hành và thị trường lao động.

3. Thẩm quyền quyết định cơ cấu tổ chức trường trung cấp, cao đẳng

Quy trình và thẩm quyền phê duyệt cơ cấu tổ chức nội bộ của trường trung cấp, cao đẳng có sự khác biệt giữa hai loại hình công lập và ngoài công lập:

• Đối với trường công lập: Thẩm quyền thành lập, tổ chức lại, giải thể các đơn vị bên trong nhà trường (như phòng, ban, khoa, trung tâm) được thực hiện theo phân cấp quản lý viên chức và phân quyền của cơ quan chủ quản (Bộ, ngành hoặc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh), gắn liền với đề án vị trí việc làm đã được phê duyệt.
• Đối với trường ngoài công lập (tư thục): Thẩm quyền quyết định thành lập, sáp nhập, giải thể các bộ phận trực thuộc căn cứ vào quy chế tổ chức và hoạt động do Hội đồng trường ban hành, đề cao quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm của nhà đầu tư và cơ sở giáo dục.

Như vậy, Điều lệ mới theo Thông tư 63/2026/TT-BGDĐT đã hoàn thiện hành lang pháp lý, giúp các cơ sở giáo dục nghề nghiệp chủ động kiện toàn bộ máy tinh gọn, năng động, đáp ứng tốt yêu cầu nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trong kỷ nguyên số.