1. Quyền lợi hưởng trợ cấp hằng tháng cho người không đủ điều kiện hưởng lương hưu

Bước sang giai đoạn tuổi già, không phải người lao động nào cũng tích lũy đủ số năm đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) để hưởng lương hưu hằng tháng. Nhằm bảo đảm an sinh xã hội toàn diện, pháp luật hiện hành về bảo hiểm xã hội đã bổ sung chính sách trợ cấp hằng tháng nhân văn dành riêng cho nhóm đối tượng này.

Cụ thể, theo quy định tại Điều 23 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 và được hướng dẫn chi tiết tại Nghị định 158/2025/NĐ-CP, công dân Việt Nam đã đạt tuổi nghỉ hưu nhưng chưa tích lũy đủ thời gian đóng BHXH để hưởng lương hưu, đồng thời chưa đủ điều kiện hưởng trợ cấp hưu trí xã hội, nếu không nhận BHXH một lần và không bảo lưu thời gian đóng thì có quyền đề nghị được hưởng trợ cấp hằng tháng từ chính tài khoản đóng BHXH của mình.

Bên cạnh đó, trong suốt thời gian nhận trợ cấp hằng tháng, người lao động còn được ngân sách nhà nước bảo đảm toàn bộ chi phí đóng thẻ bảo hiểm y tế (BHYT), giúp giảm bớt gánh nặng tài chính khi khám chữa bệnh ở tuổi già.

2. Chi tiết thủ tục hưởng trợ cấp hằng tháng mới nhất

Theo quy định tại Quyết định 2270/QĐ-BTC, quy trình hành chính giải quyết trợ cấp hằng tháng cho người lao động chưa đủ điều kiện hưởng lương hưu được thiết kế tinh gọn và thuận tiện:

2.1. Thành phần hồ sơ cần chuẩn bị

Để hoàn tất thủ tục, người lao động hoặc người đại diện hợp pháp cần chuẩn bị hồ sơ gồm:

• Văn bản đề nghị hưởng trợ cấp hằng tháng: Kê khai theo Mẫu số 14-HSB do cơ quan BHXH ban hành (bản chính).
• Sổ bảo hiểm xã hội: Trường hợp cơ sở dữ liệu đóng BHXH của người lao động đã được số hóa và liên thông trên hệ thống điện tử của cơ quan BHXH thì không bắt buộc nộp sổ BHXH bản giấy.
• Văn bản ủy quyền hợp pháp: Nếu người lao động không thể trực tiếp đi nộp hồ sơ, có thể lập văn bản ủy quyền có chứng thực hoặc công chứng theo đúng quy định.

2.2. Trình tự nộp và tiếp nhận hồ sơ

Người lao động thực hiện theo các bước sau:

1. Bước 1: Nộp hồ sơ. Người dân có thể nộp trực tuyến qua Cổng dịch vụ công của BHXH Việt Nam; nộp trực tiếp tại Bộ phận Một cửa của cơ quan BHXH địa phương; hoặc gửi qua bưu chính công ích.
2. Bước 2: Tiếp nhận và giải quyết. Cơ quan BHXH tiếp nhận hồ sơ, đối chiếu dữ liệu đóng, tính toán thời gian hưởng và mức trợ cấp hằng tháng tương ứng.
3. Bước 3: Trả kết quả. Cơ quan BHXH bàn giao quyết định và thực hiện chi trả trợ cấp định kỳ cho người lao động.

Các kết quả người lao động nhận về gồm:

• Quyết định về việc hưởng trợ cấp hằng tháng (Mẫu số 07E - HSB).
• Thông báo đóng gộp một lần cho phần còn thiếu (Mẫu số 35-HSB) - áp dụng cho trường hợp có nguyện vọng đóng bổ sung.
• Bản xác nhận quá trình đóng BHXH (Mẫu số 04-HSB).
• Thẻ BHYT do ngân sách nhà nước bảo đảm trong suốt thời gian hưởng trợ cấp.
• Tiền trợ cấp hằng tháng nhận qua tài khoản ngân hàng hoặc bưu điện.

2.3. Thời hạn giải quyết thủ tục

Cơ quan BHXH có trách nhiệm xem xét, giải quyết trong thời hạn tối đa 05 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ. Đối với trường hợp đóng một lần cho phần còn thiếu, thời hạn giải quyết là tối đa 05 ngày làm việc kể từ ngày người lao động hoàn tất đóng đủ số tiền bổ sung.

3. Cách xác định thời gian hưởng và cơ chế đóng một lần cho phần còn thiếu

Căn cứ theo Điều 23 và Điều 24 Nghị định 158/2025/NĐ-CP, chế độ trợ cấp hằng tháng được quy định chi tiết:

3.1. Thời gian và mức hưởng trợ cấp

Thời gian hưởng trợ cấp hằng tháng được xác định dựa trên thời gian đóng và căn cứ đóng BHXH của người lao động. Mức trợ cấp hằng tháng thấp nhất bằng mức trợ cấp hưu trí xã hội hằng tháng.

Trường hợp tổng số tiền tính theo thời gian đóng, căn cứ đóng BHXH cao hơn số tiền tính mức trợ cấp hằng tháng bằng mức trợ cấp hưu trí xã hội cho khoảng thời gian từ khi đủ tuổi nghỉ hưu đến khi đủ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội, người lao động sẽ được tính hưởng trợ cấp hằng tháng với mức cao hơn.

3.2. Cơ chế đóng một lần cho phần còn thiếu

Nếu tổng số tiền tính theo thời gian đóng không đủ để người lao động hưởng trợ cấp hằng tháng cho đến khi đủ tuổi nhận trợ cấp hưu trí xã hội, người lao động có nguyện vọng sẽ được đóng một lần cho phần còn thiếu để hưởng trợ cấp liên tục cho đến khi chuyển sang hưởng trợ cấp hưu trí xã hội, bảo đảm quyền lợi an sinh không bị gián đoạn.

4. Quyền lợi của thân nhân khi người đang hưởng trợ cấp qua đời

Theo Điều 25 Nghị định 158/2025/NĐ-CP, trường hợp người đang hưởng trợ cấp hằng tháng từ trần trước khi hết thời hạn hưởng thì thân nhân được hưởng các chế độ sau:

• Trợ cấp một lần: Thân nhân được nhận trợ cấp một lần cho những tháng người lao động chưa nhận. Mức trợ cấp một lần bằng số tháng chưa nhận nhân với mức trợ cấp hằng tháng đang hưởng trước khi chết.
• Trợ cấp mai táng: Thân nhân được hưởng trợ cấp mai táng một lần nếu người lao động có thời gian đóng BHXH bắt buộc từ đủ 12 tháng trở lên, hoặc đóng BHXH tự nguyện từ đủ 60 tháng trở lên, hoặc có tổng thời gian đóng BHXH từ đủ 60 tháng trở lên theo quy định.

Trong thời hạn 90 ngày kể từ ngày người hưởng trợ cấp chết, thân nhân nộp hồ sơ cho cơ quan BHXH. Cơ quan BHXH sẽ giải quyết chi trả trong vòng 10 ngày làm việc.