Trong nỗ lực thúc đẩy bình đẳng giới và xóa bỏ tư tưởng trọng nam khinh nữ vốn đã ăn sâu vào tiềm thức của một bộ phận dân cư, Chính phủ đã ban hành những quy định mới khắt khe hơn đối với các hành vi phân biệt đối xử dựa trên giới tính của con cái. Một trong những điểm đáng chú ý nhất là việc tăng mức xử phạt đối với hành vi xúc phạm những gia đình sinh con một bề.

Tăng mức phạt tiền đối với hành vi xúc phạm người sinh toàn con gái

Theo quy định mới nhất tại điểm b khoản 1 Điều 101 Nghị định 117/2020/NĐ-CP, mức phạt đối với hành vi có lời nói hoặc hành động xúc phạm danh dự, nhân phẩm người sử dụng biện pháp tránh thai, người sinh toàn con trai hoặc sinh toàn con gái đã được điều chỉnh tăng lên đáng kể.

Cụ thể, người vi phạm sẽ phải đối mặt với hình thức xử phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 200.000 đồng đến 500.000 đồng. So với quy định cũ tại khoản 1 Điều 85 Nghị định 176/2013/NĐ-CP (mức phạt chỉ từ 100.000 đồng đến 300.000 đồng), mức phạt mới này thể hiện thái độ kiên quyết của pháp luật trong việc bảo vệ quyền con người và danh dự cá nhân trong lĩnh vực dân số.

"1. Cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 200.000 đồng đến 500.000 đồng đối với một trong các hành vi sau đây: [...] b) Có lời nói hoặc hành động xúc phạm danh dự, nhân phẩm người sử dụng biện pháp tránh thai, người sinh toàn con trai hoặc sinh toàn con gái."

Xử lý nghiêm hành vi cưỡng bức sinh thêm con

Không chỉ dừng lại ở việc xử phạt những lời nói xúc phạm, Nghị định 117/2020/NĐ-CP còn quy định các mức phạt rất nặng đối với những hành vi mang tính chất cưỡng bức, ép buộc người khác phải sinh thêm con trái với ý muốn của họ.

• Phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng: Áp dụng đối với hành vi đe dọa dùng vũ lực, uy hiếp tinh thần để ép buộc người khác phải mang thai; phải sinh thêm con khi họ đã sinh toàn con trai hoặc sinh toàn con gái (theo điểm b khoản 3 Điều 101).
• Phạt tiền từ 7.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng: Đây là mức phạt dành cho hành vi dùng vũ lực để ép buộc người khác phải mang thai; phải sinh thêm con khi họ đã sinh toàn con trai hoặc toàn con gái (theo điểm c khoản 5 Điều 101).

Ý nghĩa của quy định mới trong bối cảnh hiện nay

Việc ban hành Nghị định 117/2020/NĐ-CP (có hiệu lực từ ngày 15/11/2020) không chỉ đơn thuần là tăng mức phạt tiền mà còn mang ý nghĩa giáo dục, răn đe sâu sắc. Trong thực tế, nhiều phụ nữ tại Việt Nam vẫn đang phải chịu áp lực nặng nề từ gia đình chồng hoặc xã hội khi không sinh được con trai để "nối dõi tông đường". Những lời mỉa mai, xúc phạm không chỉ gây tổn thương tinh thần mà còn là mầm mống của bạo lực gia đình.

Bên cạnh đó, quy định này cũng góp phần thực hiện mục tiêu của Pháp lệnh dân số năm 2003 và các văn bản hướng dẫn về việc kiểm soát mất cân bằng giới tính khi sinh. Khi xã hội không còn coi trọng việc phải có con trai bằng mọi giá, áp lực lên các cặp vợ chồng sẽ giảm bớt, từ đó giúp ổn định cấu trúc dân số bền vững.

Lời khuyên pháp lý: Mọi cá nhân khi phát hiện các hành vi xúc phạm hoặc cưỡng bức sinh thêm con cần chủ động thu thập bằng chứng và trình báo với cơ quan chức năng hoặc chính quyền địa phương để được bảo vệ quyền lợi hợp pháp theo đúng quy định của pháp luật.