Trong quá trình tham gia giao thông, không ít người điều khiển phương tiện rơi vào tình huống trớ trêu: Đang dừng đèn đỏ thì phía sau có xe cứu thương hoặc xe chữa cháy đang phát tín hiệu ưu tiên. Việc tiến lên hoặc rẽ sang hướng khác để nhường đường đồng nghĩa với việc vi phạm tín hiệu đèn giao thông. Vậy trong trường hợp này, người dân có bị xử phạt hay không? Câu trả lời nằm ở những quy định mang tính nhân văn của pháp luật Việt Nam.

Thứ tự ưu tiên của các loại xe theo quy định mới nhất

Theo quy định tại Điều 27 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024, các loại xe ưu tiên được quyền đi trước xe khác khi qua đường giao nhau từ bất kỳ hướng nào tới. Thứ tự ưu tiên cụ thể như sau:

• Xe chữa cháy của Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ và các lực lượng khác được huy động đi làm nhiệm vụ.
• Xe của lực lượng quân sự, công an, kiểm sát đi làm nhiệm vụ khẩn cấp; đoàn xe có xe Cảnh sát giao thông dẫn đường.
• Xe cứu thương đang thực hiện nhiệm vụ cấp cứu.
• Xe hộ đê, xe đi làm nhiệm vụ cứu nạn, cứu hộ, khắc phục sự cố thiên tai, dịch bệnh hoặc xe đi làm nhiệm vụ trong tình trạng khẩn cấp.
• Đoàn xe tang.

"Khi có tín hiệu của xe ưu tiên, người và phương tiện tham gia giao thông đường bộ phải giảm tốc độ, đi sát lề đường bên phải hoặc dừng lại để nhường đường, không được gây cản trở."

Vượt đèn đỏ nhường đường cho xe ưu tiên: Có bị xử phạt không?

Đây là thắc mắc chung của rất nhiều tài xế. Để giải quyết vấn đề này, chúng ta cần xem xét sự giao thoa giữa nghĩa vụ chấp hành tín hiệu đèn và nghĩa vụ nhường đường cho xe ưu tiên.

Căn cứ vào Điều 11 Luật Xử lý vi phạm hành chính 2012, có 05 trường hợp không bị xử phạt vi phạm hành chính, trong đó đáng chú ý nhất là:

• Thực hiện hành vi vi phạm hành chính trong tình thế cấp thiết.
• Thực hiện hành vi vi phạm hành chính do sự kiện bất ngờ hoặc bất khả kháng.

Việc vượt đèn đỏ để nhường đường cho xe ưu tiên (như xe cấp cứu đang chở bệnh nhân hoặc xe chữa cháy đang đến hiện trường) được coi là hành động trong tình thế cấp thiết nhằm tránh một thiệt hại lớn hơn (tính mạng con người, tài sản nhà nước). Do đó, về nguyên tắc, người điều khiển phương tiện sẽ không bị xử phạt trong trường hợp này.

Mức phạt nặng đối với hành vi không nhường đường cho xe ưu tiên

Ngược lại với việc được miễn phạt khi nhường đường, hành vi cố tình cản trở xe ưu tiên sẽ bị xử lý rất nghiêm khắc theo quy định tại Nghị định 168/2024/NĐ-CP. Cụ thể:

• Đối với xe ô tô: Phạt tiền từ 6.000.000 đồng đến 8.000.000 đồng và bị trừ 04 điểm trên Giấy phép lái xe.
• Đối với xe máy: Phạt tiền từ 4.000.000 đồng đến 6.000.000 đồng và bị trừ 04 điểm trên Giấy phép lái xe.

Như vậy, pháp luật không chỉ khuyến khích mà còn bắt buộc người dân phải nhường đường cho xe ưu tiên. Tuy nhiên, các chuyên gia pháp lý cũng lưu ý rằng, khi thực hiện việc nhường đường (vượt vạch dừng, chuyển làn...), người lái xe cần quan sát kỹ để đảm bảo an toàn cho bản thân và các phương tiện khác, tránh gây ra tai nạn đáng tiếc.

Trong trường hợp bị "phạt nguội", chủ phương tiện có thể cung cấp các bằng chứng (video hành trình, nhân chứng) chứng minh mình đang thực hiện việc nhường đường cho xe ưu tiên để được cơ quan chức năng xem xét hủy bỏ quyết định xử phạt.