Vùng đất ngập nước không chỉ là 'lá phổi xanh' giúp điều hòa khí hậu mà còn là nơi lưu giữ đa dạng sinh học vô cùng quý giá. Nhằm tăng cường công tác bảo tồn, ngày 17/07/2019, Chính phủ đã chính thức ban hành Nghị định 66/2019/NĐ-CP về bảo tồn và sử dụng bền vững các vùng đất ngập nước. Một trong những điểm đáng chú ý nhất của văn bản này chính là việc cụ thể hóa các tiêu chí diện tích và sinh thái để xác định một vùng đất ngập nước có tầm quan trọng đặc biệt.

Hệ sinh thái vùng đất ngập nước đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ đa dạng sinh học (ảnh minh họa)

Tiêu chí xác định vùng đất ngập nước quan trọng

Theo quy định tại Điều 7 Nghị định 66/2019/NĐ-CP, một vùng đất ngập nước được coi là quan trọng khi đáp ứng các điều kiện về diện tích và các giá trị sinh thái đặc thù.

Về quy mô diện tích

Pháp luật phân định rõ ranh giới diện tích tối thiểu dựa trên vị trí địa lý của vùng đất đó:

• Đối với vùng đất ngập nước ven biển, ven đảo: Phải có diện tích từ 50 ha trở lên.
• Đối với vùng đất ngập nước nội địa: Chỉ cần có diện tích từ 05 ha trở lên.

Về giá trị hệ sinh thái

Bên cạnh yếu tố diện tích, vùng đất đó phải chứa hệ sinh thái tự nhiên quan trọng và đáp ứng ít nhất một trong các tiêu chí sau đây:

• Có chứa ít nhất một kiểu đất ngập nước tự nhiên có tính đặc thù hoặc đại diện cho một vùng sinh thái.
• Là nơi sinh sống tự nhiên thường xuyên hoặc theo mùa của ít nhất một loài đặc hữu, nguy cấp, quý, hiếm theo quy định của pháp luật.
• Là nơi cư trú của ít nhất 1.000 cá thể chim nước, chim di cư trở lên hoặc là nơi nuôi dưỡng, bãi đẻ của ít nhất một loài thủy sản có giá trị.
• Giữ vai trò quan trọng trong việc điều hòa nguồn nước, cân bằng sinh thái cho vùng sinh thái địa phương, liên tỉnh hoặc quốc gia.
• Chứa đựng các giá trị đặc biệt về lịch sử, văn hóa, cảnh quan đối với địa phương, quốc gia hoặc quốc tế.

Bảo tồn các loài chim di cư là một trong những tiêu chí quan trọng để đánh giá vùng đất ngập nước (ảnh minh họa)

Tiêu chí xác định vùng đất ngập nước quan trọng đối với quốc gia

Ở một cấp độ cao hơn, Điều 8 Nghị định 66/2019/NĐ-CP cũng đưa ra các tiêu chuẩn khắt khe hơn để công nhận vùng đất ngập nước quan trọng đối với quốc gia:

"1. Có diện tích từ 5.000 ha trở lên đối với vùng đất ngập nước ven biển, ven đảo hoặc từ 300 ha trở lên đối với vùng đất ngập nước nội địa."

Ngoài quy mô diện tích khổng lồ, các vùng này còn phải là nơi sinh sống của ít nhất 10.000 cá thể chim nước hoặc là nơi sinh sống tự nhiên của ít nhất 05 loài nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ.

Tầm quan trọng của việc phân loại và bảo tồn

Việc xác định rõ các tiêu chí này không chỉ giúp các cơ quan quản lý dễ dàng trong việc lập quy hoạch bảo tồn mà còn là cơ sở pháp lý để ngăn chặn các hành vi xâm hại đến môi trường tự nhiên. Nghị định 66/2019/NĐ-CP chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 15/09/2019, thay thế cho Nghị định 109/2003/NĐ-CP trước đây.

Đây được xem là một bước tiến lớn trong nỗ lực thực hiện Công ước Ramsar mà Việt Nam là thành viên, góp phần bảo vệ tài nguyên thiên nhiên cho thế hệ mai sau.