Chính phủ vừa chính thức ban hành một chiến lược mang tính lịch sử đối với ngành công nghệ thông tin nước nhà. Theo đó, Việt Nam đặt mục tiêu đến năm 2030 sẽ làm chủ và huấn luyện thành công ít nhất 150 mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) mang thương hiệu "Make in Vietnam". Đây không chỉ là một con số mục tiêu đơn thuần, mà là lời khẳng định mạnh mẽ về chủ quyền số và khát vọng tự chủ công nghệ của quốc gia trong kỷ nguyên số.

Bước ngoặt chiến lược từ Quyết định 1308/QĐ-TTg

Vào ngày 18/07/2026, Thủ tướng Chính phủ đã ký ban hành Quyết định 1308/QĐ-TTg phê duyệt Chiến lược dữ liệu quốc gia giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Quyết định này đánh dấu một cột mốc quan trọng, định hình toàn bộ lộ trình phát triển tài nguyên dữ liệu và công nghệ trí tuệ nhân tạo của Việt Nam trong những năm tới.

Chiến lược xác định rõ dữ liệu là tài nguyên chiến lược, là tài sản quốc gia và là tư liệu sản xuất mới của nền kinh tế. Việc quản trị và khai thác hiệu quả nguồn tài nguyên này phải gắn liền với sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI), nhằm tạo ra các động lực tăng trưởng mới, thúc đẩy năng suất lao động và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trên trường quốc tế.

Khai thác dữ liệu số và phát triển AI là chìa khóa để Việt Nam bứt phá trong kỷ nguyên mới (ảnh minh họa)

Khát vọng 150 mô hình AI "Make in Vietnam" và chủ quyền số

Một trong những chỉ tiêu cốt lõi và thu hút sự chú ý lớn nhất của giới công nghệ được quy định tại điểm a khoản 2 Điều 1 Quyết định 1308/QĐ-TTg. Cụ thể, đến năm 2030, Việt Nam đặt mục tiêu:

"Khai thác Kho dữ liệu AI để hỗ trợ phát triển các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực công nghiệp AI và công nghệ dữ liệu Việt Nam; hỗ trợ phát triển, huấn luyện thành công tối thiểu 150 sản phẩm, dịch vụ dữ liệu và mô hình AI “Make in Vietnam”."

Việc đặt ra mục tiêu sở hữu tối thiểu 150 mô hình AI tự chủ không chỉ giúp Việt Nam giảm bớt sự phụ thuộc vào các công nghệ nước ngoài, mà còn bảo đảm an toàn, an ninh thông tin. Các mô hình AI này sẽ được huấn luyện dựa trên nguồn dữ liệu đặc thù của Việt Nam, hiểu sâu sắc ngôn ngữ, văn hóa và các quy định pháp luật của người Việt, từ đó phục vụ đắc lực cho công tác quản lý nhà nước, phát triển kinh tế - xã hội và nâng cao năng lực tự chủ công nghệ quốc gia.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, Bộ Khoa học và Công nghệ được giao vai trò chủ trì theo dõi, đánh giá việc thực hiện; phối hợp chặt chẽ cùng các bộ, cơ quan ngang bộ và Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương.

Xây dựng "nguyên liệu sạch" cho trí tuệ nhân tạo Việt Nam

Để huấn luyện thành công các mô hình AI chất lượng cao, nguồn dữ liệu đầu vào đóng vai trò quyết định. Trí tuệ nhân tạo không thể thông minh nếu không được "nuôi dưỡng" bằng nguồn dữ liệu sạch, chuẩn hóa và có quy mô lớn. Nhận thức rõ điều này, Chiến lược dữ liệu quốc gia ban hành kèm theo Quyết định 1308/QĐ-TTg đã vạch ra các mục tiêu cụ thể nhằm tạo nguồn dữ liệu phục vụ phát triển AI:

• 100% tập dữ liệu mở trên Cổng dữ liệu mở quốc gia phải được chuẩn hóa, bảo đảm chất lượng, dễ tiếp cận, dễ khai thác và có khả năng sử dụng lại;
• 100% bộ dữ liệu thuộc Danh mục bộ dữ liệu phục vụ phát triển AI trong các lĩnh vực thiết yếu (như tiếng Việt, internet vạn vật, dữ liệu thời gian thực...) phải được chuẩn hóa, làm sạch, gắn nhãn, ẩn danh và tích hợp đồng bộ lên Kho dữ liệu AI quốc gia;
• Khai thác hiệu quả Kho dữ liệu AI quốc gia để hỗ trợ trực tiếp cho ít nhất 1.000 doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực công nghiệp AI và công nghệ dữ liệu tại Việt Nam.

Sự xuất hiện của Kho dữ liệu AI quốc gia đặt tại Trung tâm dữ liệu quốc gia sẽ là bệ phóng vững chắc cho các startup và doanh nghiệp công nghệ số Việt Nam. Thay vì phải tự bơi trong việc tìm kiếm và xử lý dữ liệu thô với chi phí đắt đỏ, các doanh nghiệp giờ đây sẽ có cơ hội tiếp cận nguồn tài nguyên dữ liệu dùng chung chất lượng cao, được bảo trợ pháp lý và bảo mật an toàn.

Hạ tầng tính toán hiệu năng cao và Trung tâm dữ liệu quốc gia

Bên cạnh dữ liệu, năng lực tính toán là chân kiềng thứ hai quyết định sự thành bại của các mô hình AI quy mô lớn. Chiến lược định hướng hình thành hệ sinh thái dữ liệu phục vụ AI quốc gia gắn liền với Trung tâm dữ liệu quốc gia, hạ tầng tính toán hiệu năng cao (HPC) và hạ tầng AI dùng chung.

Chính phủ sẽ hoàn thành thiết lập hạ tầng tính toán hiệu năng cao và hạ tầng trí tuệ nhân tạo tại Trung tâm dữ liệu quốc gia; đồng thời ban hành cơ chế cung cấp quyền truy cập, sử dụng tài nguyên tính toán dùng chung này cho các cơ quan quản lý nhà nước, các viện nghiên cứu và các tổ chức đủ điều kiện. Điều này giúp tối ưu hóa nguồn lực đầu tư công, tránh tình trạng đầu tư phân tán, lãng phí, đồng thời tạo điều kiện tốt nhất cho các nhà khoa học dữ liệu Việt Nam huấn luyện các mô hình AI phức tạp.

Lời khuyên và định hướng cho doanh nghiệp công nghệ số

Với hành lang pháp lý thông thoáng và những mục tiêu cụ thể từ Quyết định 1308/QĐ-TTg, các doanh nghiệp công nghệ số Việt Nam đang đứng trước cơ hội vàng để bứt phá. Để đón đầu làn sóng này, các doanh nghiệp cần chủ động:

1. Nâng cao năng lực công nghệ lõi: Tập trung đầu tư nghiên cứu, phát triển các thuật toán AI tự chủ, giảm dần sự phụ thuộc vào các API hoặc mô hình mã nguồn mở của nước ngoài mà không có sự tùy biến sâu sắc.
2. Tuân thủ nghiêm ngặt quy định pháp luật về dữ liệu: Quá trình thu thập, xử lý dữ liệu để huấn luyện AI phải tuyệt đối tuân thủ các quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân, an ninh mạng và sở hữu trí tuệ.
3. Tích cực tham gia hệ sinh thái dữ liệu quốc gia: Chủ động kết nối, chia sẻ và khai thác nguồn dữ liệu mở từ Cổng dữ liệu mở quốc gia và Kho dữ liệu AI quốc gia để làm giàu cho các sản phẩm của mình.

Hành trình đưa Việt Nam trở thành một trong những quốc gia dẫn đầu về năng lực quản trị dữ liệu và phát triển trí tuệ nhân tạo trong khu vực đang mở ra rộng mở. Sự đồng hành giữa chính sách vĩ mô của Nhà nước và sự năng động, sáng tạo của cộng đồng doanh nghiệp công nghệ số chắc chắn sẽ biến mục tiêu 150 mô hình AI "Make in Vietnam" thành hiện thực trước năm 2030.