Trong bối cảnh nền kinh tế số phát triển mạnh mẽ vào năm 2026, Chính phủ Việt Nam đã ban hành nhiều chính sách đột phá nhằm khuyến khích doanh nghiệp dấn thân vào lĩnh vực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Những ưu đãi về thuế không chỉ là đòn bẩy tài chính mà còn là sự khẳng định vai trò trung tâm của doanh nghiệp trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quốc gia.

Chính sách ưu đãi thuế đặc thù cho lĩnh vực công nghệ và giáo dục

Theo nội dung tại Mục 1 Phụ lục IV ban hành kèm theo Công văn 2272/BGDĐT-KHCNTT, hệ thống pháp luật hiện hành đã xác lập các danh mục địa bàn và lĩnh vực ưu đãi thuế cực kỳ chi tiết. Đặc biệt, lĩnh vực giáo dục và đào tạo cùng với khoa học và công nghệ được hưởng những cơ chế đặc thù, vượt trội.

Các chính sách này được cụ thể hóa tại Công văn số 9689/BTC-KTN ngày 30/6/2025 của Bộ Tài chính, tập trung vào việc giảm bớt gánh nặng thuế cho các doanh nghiệp có hoạt động hợp tác chặt chẽ giữa nhà trường và doanh nghiệp. Mục tiêu cốt lõi là thúc đẩy nghiên cứu ứng dụng, chuyển giao công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế trong kỷ nguyên mới.

Cơ chế trích lập Quỹ phát triển khoa học và công nghệ theo Luật mới

Một trong những điểm sáng pháp lý quan trọng nhất là quy định về việc trích lập quỹ đầu tư cho công nghệ. Theo điểm d mục 2 Phụ lục IV ban hành kèm theo Công văn 2272/BGDĐT-KHCNTT, các doanh nghiệp, tổ chức và đơn vị sự nghiệp được thành lập hợp pháp tại Việt Nam có quyền trích lập Quỹ phát triển khoa học và công nghệ.

Cụ thể, căn cứ theo quy định tại Điều 17 Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 2025, doanh nghiệp được phép:

Trích tối đa 20% thu nhập tính thuế hàng năm để lập Quỹ phát triển khoa học và công nghệ.

Việc trích lập này giúp doanh nghiệp chủ động được nguồn vốn cho các dự án cải tiến kỹ thuật, mua sắm thiết bị công nghệ cao mà không phải chịu thuế thu nhập doanh nghiệp trên phần thu nhập đã trích lập. Đây là một lợi thế tài chính rất lớn, đặc biệt với các doanh nghiệp đang trong giai đoạn chuyển đổi số mạnh mẽ.

Thúc đẩy hệ sinh thái khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo

Không chỉ dừng lại ở cấp độ doanh nghiệp, theo mục 3 Phụ lục IV ban hành kèm theo Công văn 2272/BGDĐT-KHCNTT, các Bộ, cơ quan ngang Bộ và UBND cấp tỉnh cũng được phép thành lập Quỹ phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Quỹ này đóng vai trò:

• Tài trợ và đặt hàng thực hiện các chương trình, nhiệm vụ khoa học công nghệ trọng điểm.
• Hỗ trợ lãi suất vay cho các doanh nghiệp thực hiện đổi mới công nghệ.
• Phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo, tạo vườn ươm cho các ý tưởng đột phá.

Những lưu ý quan trọng về nghĩa vụ thuế và sử dụng Quỹ

Dù được hưởng ưu đãi, doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý đến các điều kiện ràng buộc để tránh bị truy thu thuế. Theo hướng dẫn tại Thông tư 20/2026/TT-BTC, trong thời hạn 05 năm kể từ khi trích lập, nếu doanh nghiệp không sử dụng hoặc sử dụng không hết 70% quỹ, hoặc sử dụng sai mục đích, sẽ phải nộp lại phần thuế TNDN tương ứng cộng với lãi suất phát sinh.

Do đó, việc lập kế hoạch sử dụng Quỹ phát triển khoa học và công nghệ một cách bài bản, đúng quy định pháp luật là yếu tố then chốt để doanh nghiệp thực sự hưởng lợi từ chính sách ưu đãi này. Các doanh nghiệp nên chủ động tham vấn các chuyên gia pháp lý để đảm bảo hồ sơ trích lập và báo cáo sử dụng quỹ luôn tuân thủ đúng các quy định mới nhất của năm 2026.