Từ ngày 01/01/2026, các quy định về quản lý cư trú tại Việt Nam sẽ có những điều chỉnh đáng chú ý. Một trong những thay đổi quan trọng nhất liên quan đến trách nhiệm khai báo tạm vắng của công dân, đặc biệt là đối với các đối tượng đang trong quá trình chấp hành các biện pháp tư pháp hoặc hình sự.

Những thay đổi mới nhất về đối tượng phải khai báo tạm vắng

Theo quy định tại khoản 7 Điều 177 Luật Tư pháp người chưa thành niên 2024, cơ quan lập pháp đã tiến hành sửa đổi, bổ sung điểm a khoản 1 Điều 31 Luật Cư trú 2020. Việc bổ sung này nhằm tăng cường sự giám sát đối với những người đang chấp hành các biện pháp chuyển hướng hoặc giáo dục đặc thù.

Cụ thể, khi đi khỏi phạm vi đơn vị hành chính cấp xã nơi đang cư trú từ 01 ngày trở lên, các nhóm đối tượng sau đây bắt buộc phải thực hiện khai báo tạm vắng:

"a) Bị can, bị cáo đang tại ngoại; người bị kết án phạt tù nhưng chưa có quyết định thi hành án hoặc đã có quyết định thi hành án nhưng đang tại ngoại hoặc được hoãn chấp hành án, tạm đình chỉ chấp hành án; người bị kết án phạt tù được hưởng án treo đang trong thời gian thử thách; người đang chấp hành án phạt quản chế, cải tạo không giam giữ; người được tha tù trước thời hạn có điều kiện đang trong thời gian thử thách; người chấp hành biện pháp xử lý chuyển hướng tại cộng đồng, người chấp hành biện pháp giáo dục tại trường giáo dưỡng nhưng đang được hoãn chấp hành hoặc tạm đình chỉ chấp hành"

Điểm mới cần lưu ý

So với quy định hiện hành, điểm mới đáng chú ý nhất chính là việc bổ sung nhóm đối tượng là người chấp hành biện pháp xử lý chuyển hướng tại cộng đồng và người chấp hành biện pháp giáo dục tại trường giáo dưỡng (trong trường hợp đang được hoãn hoặc tạm đình chỉ chấp hành). Đây là bước đi nhằm đồng bộ hóa hệ thống pháp luật tư pháp người chưa thành niên với công tác quản lý cư trú quốc gia.

Danh sách chi tiết các trường hợp phải khai báo tạm vắng từ 2026

Để giúp người dân và các cơ quan chức năng dễ dàng theo dõi, dưới đây là tổng hợp các trường hợp công dân có trách nhiệm khai báo tạm vắng khi rời khỏi xã/phường nơi cư trú từ 01 ngày trở lên:

• Bị can, bị cáo: Những người đang trong quá trình điều tra, truy tố, xét xử nhưng được tại ngoại.
• Người bị kết án phạt tù: Bao gồm cả những người chưa có quyết định thi hành án hoặc đang được hoãn, tạm đình chỉ chấp hành án.
• Người hưởng án treo: Đang trong thời gian thử thách theo quyết định của Tòa án.
• Người chấp hành án tại cộng đồng: Bao gồm án phạt quản chế và cải tạo không giam giữ.
• Người được tha tù trước thời hạn: Đang trong thời gian thử thách có điều kiện.
• Đối tượng mới bổ sung: Người chấp hành biện pháp xử lý chuyển hướng tại cộng đồng hoặc giáo dục tại trường giáo dưỡng (đang hoãn/tạm đình chỉ).

Tầm quan trọng của việc tuân thủ quy định cư trú

Việc khai báo tạm vắng không chỉ là nghĩa vụ pháp lý mà còn giúp cơ quan nhà nước đảm bảo an ninh trật tự và quản lý hiệu quả các đối tượng đặc thù. Đối với người chưa thành niên, quy định này còn mang ý nghĩa bảo vệ và hỗ trợ quá trình tái hòa nhập cộng đồng một cách có kiểm soát và an toàn.

Luật Tư pháp người chưa thành niên 2024 sẽ chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2026. Do đó, các cá nhân và gia đình có người thân thuộc diện nêu trên cần chủ động cập nhật thông tin để thực hiện đúng trách nhiệm của mình.