Để đảm bảo an toàn tuyệt đối cho người sử dụng cũng như kéo dài tuổi thọ cho các công trình xây dựng, Bộ Xây dựng đã ban hành quy định mới siết chặt công tác bảo trì. Theo đó, kể từ ngày 01/7/2026, many nhóm công trình trọng điểm sẽ bắt buộc phải thực hiện quan trắc định kỳ trong suốt quá trình khai thác và vận hành.

Bước Ngoặt Mới Trong Quản Lý Chất Lượng Công Trình Xây Dựng

Nhằm đồng bộ hệ thống pháp luật dưới luật ngay sau khi Luật Xây dựng 2025 được ban hành, Bộ Xây dựng đã chính thức ban hành Thông tư 32/2026/TT-BXD (có hiệu lực từ ngày 01/7/2026). Đây là văn bản pháp lý then chốt quy định chi tiết một số điều của Nghị định 207/2026/NĐ-CP về quản lý chất lượng, thi công xây dựng và bảo trì công trình xây dựng.

Một trong những nội dung đáng chú ý nhất tại Thông tư này là việc quy định bắt buộc quan trắc đối với các công trình dân dụng, công trình sản xuất vật liệu, sản phẩm xây dựng, công trình công nghiệp nhẹ và công trình hạ tầng kỹ thuật trong quá trình khai thác, sử dụng nhằm phục vụ công tác bảo trì.

Chi Tiết 3 Nhóm Công Trình Bắt Buộc Phải Quan Trắc Phục Vụ Bảo Trì

Theo quy định tại khoản 1 Điều 6 Thông tư 32/2026/TT-BXD, các công trình phải thực hiện quan trắc phục vụ công tác bảo trì bao gồm 03 nhóm cụ thể sau:

• Nhóm 1: Nhà, kết cấu dạng nhà; công trình nhiều tầng có sàn; công trình có kết cấu nhịp lớn dạng khung thuộc cấp đặc biệt. Đây thường là các tòa nhà siêu cao tầng, trung tâm thương mại phức hợp hoặc các tổ hợp nhà ở có quy mô cực lớn, nơi tập trung đông người và có yêu cầu khắt khe về an toàn chịu lực.
• Nhóm 2: Công trình có kết cấu dạng cột, trụ, tháp từ cấp I trở lên. Nhóm này bao gồm các công trình như tháp truyền hình, cột anten viễn thông quy mô lớn, ống khói nhà máy, silo chứa vật liệu hoặc các kết cấu dạng tháp cao có nguy cơ chịu ảnh hưởng lớn bởi tải trọng gió và động đất.
• Nhóm 3: Sân vận động, sân thi đấu các môn thể thao có khán đài và nhà thi đấu từ cấp I trở lên. Đây là những công trình công cộng có sức chứa lớn, kết cấu khán đài và mái che nhịp lớn thường phải chịu tải trọng động cực lớn khi có sự kiện thể thao, ca nhạc diễn ra.

Nội Dung Và Các Thông Số Quan Trắc Bắt Buộc

Quy định tại khoản 3 Điều 6 Thông tư 32/2026/TT-BXD nêu rõ, việc quan trắc phục vụ công tác bảo trì phải được quy định cụ thể trong quy trình bảo trì công trình do nhà thầu thiết kế lập hoặc do chủ đầu tư phê duyệt.

Nội dung quan trắc không được thực hiện chung chung mà phải tập trung vào các kết cấu chịu lực chính của công trình, bao gồm:

• Giàn mái không gian nhịp lớn;
• Hệ khung chịu lực chính của tòa nhà;
• Khán đài sân vận động, nhà thi đấu;
• Ống khói, silo chứa vật liệu quy mô lớn.

Đồng thời, quy trình bảo trì phải xác định rõ các thông số quan trắc kỹ thuật như:

• Biến dạng nghiêng: Đo đạc độ lệch phương đứng của công trình;
• Độ lún: Theo dõi sự dịch chuyển thẳng đứng của móng công trình theo thời gian;
• Vết nứt: Giám sát sự xuất hiện và phát triển của các vết nứt trên bề mặt bê tông, kết cấu thép;
• Độ võng và chuyển vị: Đo đạc độ biến dạng của dầm, sàn, giàn mái dưới tác động của tải trọng bản thân và hoạt tải.

Bên cạnh đó, quy trình cũng phải xác định rõ giá trị giới hạn cho phép của các thông số này, thời gian quan trắc, chu kỳ đo (định kỳ hàng quý, hàng năm hoặc sau các sự kiện thiên tai, động đất) và các nội dung cần thiết khác để đảm bảo tính liên tục và chính xác của dữ liệu.

Quy Định Riêng Đối Đối Với Công Trình Giao Thông

Đối với các công trình thuộc lĩnh vực giao thông (như cầu, hầm, đường cao tốc, cảng biển...), khoản 2 Điều 6 Thông tư 32/2026/TT-BXD quy định việc quan trắc phục vụ công tác bảo trì trong quá trình khai thác, sử dụng sẽ được thực hiện theo quy định của pháp luật chuyên ngành giao thông vận tải để phù hợp với đặc thù kỹ thuật riêng biệt của loại hình công trình này.

Trách Nhiệm Của Chủ Đầu Tư Và Nhà Thầu

Việc thực hiện quan trắc không chỉ là yêu cầu kỹ thuật mà còn là trách nhiệm pháp lý nghiêm ngặt. Nhà thầu thi công xây dựng có trách nhiệm lập đề cương quan trắc trình chủ đầu tư chấp thuận trước khi triển khai. Trong trường hợp kết quả quan trắc vượt quá giới hạn cho phép hoặc xuất hiện dấu hiệu bất thường ảnh hưởng đến an toàn chịu lực, nhà thầu phải lập tức báo cáo bằng văn bản cho chủ đầu tư và nhà thầu thiết kế để đưa ra biện pháp xử lý khẩn cấp.

Nếu chủ đầu tư phát hiện kết quả quan trắc có dấu hiệu không trung thực hoặc không bảo đảm độ tin cậy, chủ đầu tư có quyền lựa chọn đơn vị quan trắc độc lập để đánh giá lại. Trường hợp kết quả độc lập chứng minh có sai sót hoặc vi phạm, nhà thầu thi công phải tự khắc phục và chịu toàn bộ chi phí phát sinh.

Việc tuân thủ nghiêm ngặt quy định quan trắc phục vụ bảo trì theo Thông tư 32/2026/TT-BXD từ ngày 01/7/2026 không chỉ giúp các chủ sở hữu, đơn vị quản lý vận hành chủ động phòng ngừa các sự cố đổ sập, hư hỏng nghiêm trọng mà còn là cơ sở pháp lý quan trọng để tối ưu hóa chi phí bảo trì, bảo vệ tính mạng con người và tài sản bền vững theo thời gian.