Thực hiện chủ trương tinh gọn bộ máy và nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước tại cơ sở, ngày 20/05/2026, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà đã thay mặt Thủ tướng Chính phủ ký ban hành Chỉ thị 21/CT-TTg năm 2026 về việc sắp xếp thôn, tổ dân phố và bố trí, sử dụng, chế độ, chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã, ở thôn, tổ dân phố. Đây là một bước đi mang tính đột phá nhằm kiện toàn tổ chức bộ máy ở cấp cơ sở, đáp ứng yêu cầu quản lý trong kỷ nguyên số và vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Đội ngũ cán bộ trẻ năng động, thạo công nghệ thông tin sẽ là hạt nhân thúc đẩy chuyển đổi số tại các thôn, tổ dân phố (ảnh minh họa)

Yêu cầu cấp bách từ thực tiễn sắp xếp đơn vị hành chính

Theo đánh giá của Chính phủ, trong những năm qua, việc sắp xếp thôn, tổ dân phố trên cả nước đã đạt được nhiều kết quả quan trọng, giúp giảm đáng kể số lượng đầu mối và tinh gọn bộ máy. Tuy nhiên, sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh, cấp xã vào năm 2025, bình quân số lượng thôn, tổ dân phố trên mỗi đơn vị hành chính cấp xã tăng lên rất nhiều. Điều này đã tạo ra áp lực quản lý vô cùng lớn đối với chính quyền địa phương ở cơ sở.

Để giải quyết bài toán này, Bộ Chính trị đã ban hành Kết luận số 34-KL/TW ngày 18/05/2026 về sắp xếp thôn, tổ dân phố và bố trí, sử dụng, chế độ, chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã, ở thôn, tổ dân phố. Cụ thể hóa chủ trương đó, Chỉ thị 21/CT-TTg năm 2026 đặt ra yêu cầu khẩn trương rà soát, xây dựng phương án tổng thể sắp xếp, tổ chức lại thôn, tổ dân phố tại các địa phương, hoàn thành trước ngày 10/06/2026.

Ưu tiên người trẻ, thạo công nghệ thông tin và kỹ năng quản trị

Một trong những điểm nhấn quan trọng nhất tại Chỉ thị 21/CT-TTg năm 2026 là định hướng trẻ hóa và nâng cao chất lượng đội ngũ hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố. Thủ tướng Chính phủ yêu cầu:

Lựa chọn, giới thiệu người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố là người có uy tín, sức khỏe, tâm huyết, trách nhiệm, năng lực vận động quần chúng nhân dân, từng bước trẻ hoá, nâng cao trình độ ứng dụng công nghệ thông tin, kỹ năng quản trị cộng đồng và chất lượng, hiệu quả phục vụ Nhân dân.

Việc chuyển đổi số quốc gia đang len lỏi vào từng ngõ ngách của đời sống xã hội, từ việc khai báo dữ liệu dân cư, chi trả an sinh xã hội không dùng tiền mặt, cho đến việc tiếp nhận phản ánh, kiến nghị của người dân qua các ứng dụng thông minh. Do đó, một người cán bộ thôn, tổ dân phố không chỉ cần có uy tín, sự nhiệt tình mà bắt buộc phải có kỹ năng công nghệ thông tin cơ bản để vận hành các hệ thống quản lý hiện đại, làm cầu nối hiệu quả giữa chính quyền và người dân.

Cán bộ cơ sở hướng dẫn người dân ứng dụng công nghệ thông tin trong giải quyết thủ tục hành chính (ảnh minh họa)

Gắn liền với cơ cấu lại đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã

Song song với việc kiện toàn nhân sự ở thôn, tổ dân phố, phương án bố trí, sử dụng người hoạt động không chuyên trách phải gắn liền với yêu cầu cơ cấu lại, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã theo tinh thần Chỉ thị 18/CT-TTg năm 2026 của Thủ tướng Chính phủ. Định hướng cụ thể bao gồm:

• Tuyển dụng, tiếp nhận vào công chức: Trên cơ sở biên chế được giao năm 2026, các địa phương chủ động lựa chọn, tiếp nhận vào làm công chức, viên chức cấp xã đối với các trường hợp có phẩm chất, năng lực, trình độ chuyên môn phù hợp, đáp ứng ngay yêu cầu nhiệm vụ và vị trí việc làm.
• Áp dụng chế độ hợp đồng: Thực hiện chế độ hợp đồng thực hiện nhiệm vụ công chức, viên chức đối với các vị trí cần thiết, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ và đủ tiêu chuẩn, điều kiện theo quy định.
• Đảm bảo chế độ chính sách: Thực hiện đầy đủ, kịp thời chế độ, chính sách nhằm bảo đảm ổn định tư tưởng và quyền lợi của người hoạt động không chuyên trách trong quá trình sắp xếp, kiện toàn tổ chức. Đối với các trường hợp không tiếp tục bố trí, sử dụng, phải giải quyết chế độ thỏa đáng, đúng quy định pháp luật.

Bảo đảm tính dân chủ, công khai và minh bạch

Thủ tướng Chính phủ đặc biệt lưu ý việc sắp xếp thôn, tổ dân phố phải bảo đảm công khai, minh bạch, khách quan và lấy ý kiến Nhân dân theo đúng quy định của pháp luật về thực hiện dân chủ ở cơ sở. Người dân phải được thông tin đầy đủ, được tham gia góp ý và giám sát toàn bộ quá trình triển khai thực hiện.

UBND cấp xã có trách nhiệm xây dựng Đề án sắp xếp thôn, tổ dân phố, tổ chức lấy ý kiến Nhân dân và trình Hội đồng nhân dân cấp xã thông qua Đề án, hoàn thành trước ngày 30/06/2026. Quá trình thực hiện phải xem xét đầy đủ các yếu tố đặc thù về lịch sử, văn hóa, phong tục, tập quán, điều kiện địa lý, quốc phòng, an ninh, đặc biệt là tại các vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới, hải đảo để tránh gây xáo trộn lớn, giữ vững ổn định chính trị và trật tự an toàn xã hội tại địa phương.