Hiến tạng là một trong những hành động nhân đạo cao cả nhất, giúp nối dài sự sống cho những bệnh nhân đang cận kề cái chết. Tuy nhiên, để hành trình thiện nguyện này diễn ra đúng pháp luật và đảm bảo quyền lợi cho các bên, việc nắm rõ các quy định hiện hành là vô cùng cần thiết.

Hiến tạng là gì? Ý nghĩa nhân văn dưới góc độ pháp lý

Dù ngôn ngữ đời thường hay gọi là "hiến tạng", nhưng dưới góc độ pháp lý, thuật ngữ chính xác được sử dụng là hiến mô và bộ phận cơ thể người. Theo quy định tại Điều 3 Luật hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến lấy xác 2006, việc hiến này được hiểu như sau:

"Hiến mô, bộ phận cơ thể người là việc cá nhân tự nguyện hiến mô, bộ phận cơ thể của mình khi còn sống hoặc sau khi chết."

Mô ở đây có thể là các tế bào thực hiện chức năng nhất định, trong khi bộ phận cơ thể là một phần hoàn chỉnh như thận, gan, tim... Sau khi hiến, các bác sĩ sẽ tiến hành ghép cho người bệnh hoặc phục vụ mục đích nghiên cứu khoa học, giảng dạy y khoa.

Ai có quyền đăng ký hiến tạng theo quy định mới nhất?

Pháp luật Việt Nam luôn khuyến khích tinh thần tương thân tương ái, nhưng để đảm bảo an toàn y tế và đạo đức, người đăng ký hiến tạng phải đáp ứng các điều kiện khắt khe tại Điều 5 của Luật này:

• Về độ tuổi: Người từ đủ 18 tuổi trở lên.
• Về năng lực hành vi: Phải có đầy đủ năng lực hành vi dân sự, có khả năng nhận thức và làm chủ hành vi của mình.
• Về nguyên tắc: Việc hiến phải hoàn toàn tự nguyện, vì mục đích nhân đạo, chữa bệnh hoặc nghiên cứu, tuyệt đối không nhằm mục đích thương mại (mua bán tạng).

Quyền lợi "đặc biệt" dành cho những "thiên sứ" hiến tạng

Người hiến tạng không chỉ được xã hội tôn vinh mà còn được Nhà nước đảm bảo các quyền lợi thiết thực về chăm sóc sức khỏe và tài chính.

1. Chế độ khi người hiến còn sống

Theo quy định tại Thông tư 104/2017/TT-BTC, người đã hiến bộ phận cơ thể khi còn sống được hưởng các chế độ sau:

• Được cấp thẻ Bảo hiểm y tế miễn phí suốt đời.
• Được khám sức khỏe định kỳ miễn phí và ưu tiên ghép mô, tạng nếu sau này có chỉ định của bác sĩ.
• Hỗ trợ chi phí đi lại, ăn uống và lưu trú trong những ngày thực hiện khám định kỳ (mức hỗ trợ tiền ăn khoảng 200.000 đồng/ngày, tiền phòng khoảng 450.000 đồng/ngày).
• Được tặng Kỷ niệm chương Vì sức khỏe nhân dân.

2. Chế độ hỗ trợ sau khi người hiến qua đời

Trong trường hợp người hiến tạng sau khi chết hoặc hiến xác, thân nhân sẽ nhận được sự hỗ trợ từ ngân sách Nhà nước để lo hậu sự. Cụ thể, mức hỗ trợ mai táng phí bằng 10 tháng lương cơ sở.

Với mức lương cơ sở áp dụng trong năm 2026 là 2.340.000 đồng/tháng (theo Nghị định 73/2024/NĐ-CP), tổng số tiền hỗ trợ mai táng phí mà thân nhân nhận được sẽ là 23.400.000 đồng.

Lời kết

Hiến tạng là một quyết định can đảm và đầy lòng trắc ẩn. Việc hiểu rõ các quy định pháp luật không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi của bản thân và gia đình mà còn góp phần xây dựng một cộng đồng văn minh, nơi sự sống luôn được tiếp nối.