Bảo hiểm xã hội (BHXH) không chỉ là nghĩa vụ mà còn là 'tấm lưới an sinh' quan trọng, giúp giảm thiểu rủi ro cho người lao động trước những biến cố về sức khỏe, tai nạn hay khi về già. Tuy nhiên, một câu hỏi luôn khiến cả doanh nghiệp và người lao động trăn trở trong năm 2018 chính là: Tiền thưởng có được tính để đóng BHXH hay không?

Quy định mới về tiền lương đóng BHXH từ năm 2018

Bước sang năm 2018, chính sách về bảo hiểm xã hội tại Việt Nam có sự chuyển dịch đáng kể. Theo quy định tại Luật Bảo hiểm xã hội 2014 và Nghị định 115/2015/NĐ-CP, căn cứ đóng BHXH đối với người lao động thực hiện chế độ tiền lương do người sử dụng lao động quyết định đã được mở rộng hơn so với giai đoạn trước.

Cụ thể, kể từ ngày 01/01/2018 trở đi, tiền lương tháng đóng BHXH bắt buộc bao gồm:

• Mức lương: Ghi trong hợp đồng lao động theo thang lương, bảng lương của đơn vị.
• Phụ cấp lương: Các khoản bù đắp yếu tố về điều kiện lao động, tính chất công việc, điều kiện sinh hoạt...
• Các khoản bổ sung khác: Các khoản xác định được mức tiền cụ thể và được chi trả thường xuyên trong mỗi kỳ trả lương.

"Từ ngày 01 tháng 01 năm 2018 trở đi, tiền lương tháng đóng bảo hiểm xã hội là mức lương, phụ cấp lương và các khoản bổ sung khác theo quy định của pháp luật về lao động ghi trong hợp đồng lao động."
— Trích khoản 2 Điều 89 Luật Bảo hiểm xã hội 2014

Tiền thưởng có nằm trong danh mục đóng BHXH?

Đây là vấn đề gây nhiều hiểu lầm nhất. Để làm rõ, chúng ta cần đối chiếu với Thông tư 59/2015/TT-BLĐTBXH và Quyết định 595/QĐ-BHXH của Bảo hiểm xã hội Việt Nam.

Theo đó, tiền thưởng (bao gồm thưởng Tết, thưởng năng suất, thưởng sáng kiến...) theo quy định tại Điều 103 của Bộ luật Lao động 2012 KHÔNG được tính làm căn cứ để đóng BHXH bắt buộc. Lý do là bởi các khoản thưởng này thường không có mức cố định và không mang tính chất chi trả thường xuyên gắn liền với mức lương trong hợp đồng lao động.

Các khoản thu nhập khác cũng không phải đóng BHXH

Ngoài tiền thưởng, người lao động và doanh nghiệp cũng cần lưu ý các khoản phúc lợi sau đây cũng nằm ngoài danh mục tính đóng BHXH:

• Tiền ăn giữa ca, hỗ trợ xăng xe, điện thoại, đi lại.
• Tiền hỗ trợ nhà ở, tiền giữ trẻ, nuôi con nhỏ.
• Tiền hỗ trợ khi thân nhân qua đời, kết hôn, sinh nhật người lao động.
• Trợ cấp cho người lao động gặp hoàn cảnh khó khăn khi bị tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp.

Lời khuyên pháp lý cho người lao động và doanh nghiệp

Việc nắm rõ các khoản thu nhập nào phải đóng BHXH và khoản nào không giúp doanh nghiệp tối ưu hóa chi phí vận hành, đồng thời đảm bảo quyền lợi tối đa cho người lao động. Người lao động cần kiểm tra kỹ các mục ghi trong hợp đồng lao động. Nếu các khoản bổ sung được ghi thành một mục riêng và không mang tính chất cố định hàng tháng, chúng sẽ không bị trừ phí BHXH.

Ngược lại, nếu doanh nghiệp cố tình 'lách luật' bằng cách chuyển một phần lương chính thức sang các khoản phụ cấp không đóng bảo hiểm một cách bất hợp lý, người lao động sẽ là bên chịu thiệt thòi lớn nhất khi hưởng các chế độ thai sản, hưu trí hay thất nghiệp sau này.

Để đảm bảo thực hiện đúng quy định, các đơn vị nên tham chiếu chi tiết tại Điều 6 Quyết định 595/QĐ-BHXH về tiền lương tháng đóng BHXH bắt buộc.