Bước sang năm 2026, cuộc chiến chống lại thuốc lá thế hệ mới tại Việt Nam đã chuyển sang một giai đoạn mới, quyết liệt và triệt để hơn bao giờ hết. Với việc hoàn thiện khung pháp lý từ cấp Luật đến các Nghị định hướng dẫn, thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng không còn nằm trong "vùng xám" mà chính thức bị đặt ra ngoài vòng pháp luật. Việc ban hành Nghị định 371/2025/NĐ-CP là một minh chứng cho quyết tâm bảo vệ sức khỏe giống nòi của Chính phủ.

Bước ngoặt pháp lý: Thuốc lá điện tử chính thức bị cấm kinh doanh

Nếu như trước đây, các đối tượng kinh doanh thường lợi dụng kẽ hở pháp luật để quảng bá thuốc lá điện tử như một sản phẩm "ít hại hơn", thì kể từ ngày Luật Đầu tư 2025 có hiệu lực, mọi tranh cãi đã chấm dứt. Cụ thể, tại điểm l khoản 1 Điều 6 Luật Đầu tư 2025, kinh doanh thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng đã được đưa vào danh mục ngành, nghề cấm đầu tư kinh doanh.

Quy định này tạo ra một rào cản pháp lý vững chắc, cho phép các cơ quan quản lý thị trường, công an và y tế phối hợp xử lý tận gốc các đường dây nhập lậu, sản xuất và phân phối trái phép. Không còn khái niệm "thí điểm" hay "quản lý theo điều kiện", thuốc lá điện tử giờ đây được đối xử như các loại hàng cấm nguy hại khác.

Mức phạt đối với người sử dụng: Không còn là lời cảnh báo suông

Một trong những điểm mới đáng chú ý nhất tại Điều 2 Nghị định 371/2025/NĐ-CP (sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 117/2020/NĐ-CP) chính là việc tăng nặng mức xử phạt đối với hành vi sử dụng thuốc lá điện tử tại nơi công cộng.

"Cá nhân có hành vi sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng tại địa điểm có quy định cấm sẽ bị phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng. Đây là mức phạt cao gấp nhiều lần so với thuốc lá truyền thống, nhằm răn đe mạnh mẽ đối tượng thanh thiếu niên."

Bên cạnh đó, trách nhiệm của người đứng đầu các địa điểm cấm hút thuốc cũng được siết chặt. Theo quy định mới, nếu để xảy ra tình trạng sử dụng thuốc lá điện tử trong khu vực quản lý mà không có biện pháp ngăn chặn, chủ cơ sở có thể bị phạt từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng đối với cá nhân và lên đến 20.000.000 đồng đối với tổ chức.

Chế tài cực nặng cho chuỗi cung ứng bất hợp pháp

Đối với các tổ chức, cá nhân cố tình vi phạm lệnh cấm kinh doanh, hệ thống pháp luật năm 2026 áp dụng cơ chế xử phạt đa tầng:

• Về đầu tư: Theo Nghị định 122/2021/NĐ-CP, hành vi đầu tư kinh doanh ngành nghề cấm (thuốc lá điện tử) bị phạt tiền từ 200.000.000 đồng đến 300.000.000 đồng và buộc chấm dứt hoạt động.
• Về thương mại: Căn cứ Nghị định 98/2020/NĐ-CP, hành vi buôn bán hàng cấm có giá trị lớn có thể bị phạt tới 100.000.000 đồng, trong khi hành vi sản xuất hàng cấm có thể bị phạt tới 200.000.000 đồng.
• Biện pháp bổ sung: Tịch thu toàn bộ tang vật, phương tiện vi phạm và buộc tiêu hủy hoàn toàn dưới sự giám sát của cơ quan chức năng.

Đặc biệt, nếu hành vi vi phạm có dấu hiệu cấu thành tội phạm, các đối tượng sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội sản xuất, buôn bán hàng cấm theo quy định của Bộ luật Hình sự.

Trách nhiệm cộng đồng và lời khuyên pháp lý

Việc thực thi nghiêm túc Luật phòng, chống tác hại của thuốc lá 2012 trong bối cảnh mới đòi hỏi sự chung tay của toàn xã hội. Người dân cần nhận thức rõ rằng thuốc lá điện tử không phải là giải pháp thay thế an toàn và việc sử dụng chúng không chỉ gây hại cho sức khỏe mà còn dẫn đến những hệ lụy pháp lý nặng nề.

Các chuyên gia pháp lý khuyến cáo người dân nên chủ động tìm hiểu các quy định mới, đồng thời tích cực phản ánh các điểm bán lẻ trái phép hoặc hành vi lôi kéo sử dụng thuốc lá điện tử đến cơ quan chức năng qua các đường dây nóng y tế và quản lý thị trường. Trong năm 2026, các đợt cao điểm kiểm tra sẽ được duy trì thường xuyên để đảm bảo môi trường sống không khói thuốc cho cộng đồng.

Nội dung bài viết được tổng hợp và phân tích bởi đội ngũ chuyên gia pháp lý của Hệ Thống Pháp Luật. Quý độc giả hãy tuân thủ pháp luật để bảo vệ bản thân và gia đình.