Ngân hàng Nhà nước Việt Nam vừa chính thức ban hành Thông tư 51/2024/TT-NHNN quy định về kiểm toán độc lập đối với ngân hàng thương mại, tổ chức tín dụng phi ngân hàng, tổ chức tài chính vi mô và chi nhánh ngân hàng nước ngoài. Văn bản này không chỉ là sự kế thừa mà còn là bước cụ thể hóa các quy định mới nhất của Luật Các tổ chức tín dụng 2024, hứa hẹn tạo ra một hành lang pháp lý minh bạch và chặt chẽ hơn cho hoạt động kiểm toán ngành ngân hàng.

Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng rộng rãi

Theo quy định tại Điều 1 và Điều 2 của Thông tư 51/2024/TT-NHNN, quy định này áp dụng cho hầu hết các loại hình tổ chức tín dụng đang hoạt động tại Việt Nam. Cụ thể, từ các ngân hàng thương mại lớn đến các tổ chức tài chính vi mô và chi nhánh ngân hàng nước ngoài đều phải tuân thủ các tiêu chuẩn kiểm toán báo cáo tài chính và dịch vụ bảo đảm đối với hệ thống kiểm soát nội bộ.

Việc mở rộng và chi tiết hóa đối tượng áp dụng cho thấy quyết tâm của Ngân hàng Nhà nước trong việc kiểm soát rủi ro từ sớm, từ xa, không để xảy ra những lỗ hổng tài chính gây hệ lụy cho nền kinh tế.

4 trường hợp bắt buộc phải thuê kiểm toán độc lập

Một trong những điểm đáng chú ý nhất là Thông tư đã cụ thể hóa các trường hợp mà tổ chức tín dụng bắt buộc phải thuê tổ chức kiểm toán độc lập để thực hiện các nhiệm vụ đặc thù, bao gồm:

• Đánh giá hệ thống kiểm soát nội bộ: Thực hiện theo yêu cầu của Ngân hàng Nhà nước quy định tại khoản 3 Điều 57 Luật Các tổ chức tín dụng 2024.
• Xây dựng phương án khắc phục: Kiểm toán báo cáo tài chính và đánh giá thực trạng tài chính theo khoản 4 Điều 156 Luật Các tổ chức tín dụng 2024 khi tổ chức tín dụng rơi vào tình trạng cần phục hồi.
• Kiểm toán định kỳ: Thực hiện theo quy định tại khoản 1 Điều 167 Luật Các tổ chức tín dụng 2024.
• Phục vụ thanh tra, giám sát: Thực hiện theo yêu cầu của cơ quan Thanh tra, giám sát ngân hàng.

Thời điểm có hiệu lực và lời khuyên cho doanh nghiệp

Thông tư 51/2024/TT-NHNN chính thức có hiệu lực từ ngày 15/01/2025. Điều này đồng nghĩa với việc các tổ chức tín dụng chỉ còn một khoảng thời gian ngắn để rà soát lại quy trình chọn lựa đơn vị kiểm toán và chuẩn bị hồ sơ tài chính theo tiêu chuẩn mới.

Các chuyên gia pháp lý khuyến nghị, các ngân hàng và tổ chức tín dụng cần chủ động cập nhật danh sách các tổ chức kiểm toán đủ điều kiện và tăng cường tính minh bạch trong hệ thống kiểm soát nội bộ ngay từ bây giờ để tránh những sai sót đáng tiếc khi quy định mới đi vào thực tế.