Ngày 12/4/2021 đánh dấu một cột mốc quan trọng đối với cộng đồng doanh nghiệp xuất nhập khẩu khi Thông tư 17/2021/TT-BTC chính thức có hiệu lực thi hành. Đây là văn bản sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư 14/2015/TT-BTC, tập trung vào việc siết chặt và minh bạch hóa quy trình phân tích để phân loại hàng hóa.

1. Bổ sung tài liệu kỹ thuật trong hồ sơ yêu cầu phân tích

Một trong những điểm mới đáng chú ý nhất nằm ở quy định về hồ sơ. Theo quy định tại khoản 2 Điều 1 Thông tư 17/2021/TT-BTC, hồ sơ yêu cầu phân tích để phân loại (vốn được quy định tại Điều 9 Thông tư 14/2015/TT-BTC) nay bắt buộc phải có thêm tài liệu kỹ thuật của hàng hóa.

Quy định này nhằm đảm bảo cơ quan hải quan có đầy đủ cơ sở khoa học để xác định bản chất hàng hóa. Trong trường hợp đặc biệt khi hàng hóa không có tài liệu kỹ thuật, cơ quan hải quan nơi gửi hồ sơ phải có văn bản nêu rõ lý do cụ thể. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp phải chuẩn bị hồ sơ kỹ lưỡng hơn ngay từ khâu thông quan.

2. Quy định chặt chẽ về lấy mẫu và niêm phong hàng hóa

Việc lấy mẫu hàng hóa để phân tích cũng được chuẩn hóa lại tại khoản 3 Điều 1 Thông tư 17/2021/TT-BTC. Theo đó, mẫu phải được lấy trực tiếp từ lô hàng cần phân tích, đảm bảo tính đại diện về cả số lượng và khối lượng để phục vụ công tác giám định hoặc giải quyết khiếu nại sau này.

"Khi lấy mẫu phải có đại diện của người khai hải quan. Các bên phải ký xác nhận và niêm phong riêng biệt từng mẫu. Khi bàn giao cũng phải có biên bản bàn giao và ký xác nhận của các bên."

Đặc biệt, pháp luật nhấn mạnh rằng mẫu chỉ có giá trị pháp lý khi còn nguyên niêm phong. Đây là cơ sở để bảo vệ quyền lợi của cả doanh nghiệp và cơ quan quản lý trong trường hợp phát sinh tranh chấp về kết quả phân loại.

3. Phiếu yêu cầu phân tích và chứng từ liên quan

Về mặt biểu mẫu, Phiếu yêu cầu phân tích hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu kiêm Biên bản lấy mẫu hàng hóa đã được quy định rõ ràng hơn về số lượng. Cụ thể, mỗi mặt hàng trong lô hàng sẽ phải lập riêng 01 Phiếu yêu cầu. Sự tách bạch này giúp quá trình theo dõi và đối chiếu dữ liệu trở nên chính xác, tránh nhầm lẫn giữa các loại hàng hóa khác nhau trong cùng một tờ khai.

Riêng đối với Phiếu ghi số, ngày văn bản, chứng từ thuộc hồ sơ hải quan liên quan đến mẫu hàng hóa, các quy định hiện hành tại Thông tư 14/2015/TT-BTC vẫn được giữ nguyên giá trị sử dụng, tạo sự ổn định trong quá trình chuyển tiếp chính sách.

Lời khuyên cho doanh nghiệp

Với việc Thông tư 17/2021/TT-BTC đi vào đời sống từ ngày 12/4/2021, các doanh nghiệp cần chủ động rà soát lại danh mục hàng hóa và chuẩn bị sẵn sàng các tài liệu kỹ thuật (catalogue, bảng thành phần, thông số vận hành...) để cung cấp kịp thời cho cơ quan hải quan. Việc tuân thủ đúng quy trình lấy mẫu và niêm phong không chỉ là nghĩa vụ mà còn là cách tốt nhất để doanh nghiệp tự bảo vệ mình trước các rủi ro pháp lý về thuế và phân loại mã HS.