Trong công tác đấu tranh phòng, chống tiêu cực hiện nay, hai khái niệm "tham nhũng" và "tham ô" thường xuyên được nhắc đến. Tuy nhiên, không phải ai cũng hiểu rõ mối quan hệ giữa chúng cũng như các chế tài nghiêm khắc mà pháp luật áp dụng đối với những hành vi này. Đặc biệt, với việc Luật Phòng, chống tham nhũng 2018 vừa được thông qua, các quy định về nhận diện và xử lý hành vi vi phạm đã có những bước tiến mới quan trọng.

1. Phân biệt khái niệm Tham nhũng và Tham ô tài sản

Dựa trên các quy định pháp lý hiện hành tính đến tháng 03/2019, chúng ta cần phân biệt rõ hai khái niệm này như sau:

Tham nhũng là gì?

Theo quy định tại khoản 1 Điều 3 Luật Phòng, chống tham nhũng 2018:

"Tham nhũng là hành vi của người có chức vụ, quyền hạn đã lợi dụng chức vụ, quyền hạn đó vì vụ lợi."

Như vậy, tham nhũng là một khái niệm rộng, bao hàm nhiều hành vi khác nhau như nhận hối lộ, lạm quyền, nhũng nhiễu... mà mục đích cuối cùng là đạt được lợi ích vật chất hoặc phi vật chất không chính đáng.

Tham ô tài sản là gì?

Tham ô tài sản thực chất là một loại hình cụ thể của hành vi tham nhũng. Theo điểm a khoản 1 Điều 2 Luật Phòng, chống tham nhũng 2018, tham ô tài sản là hành vi tham nhũng đầu tiên được liệt kê trong khu vực nhà nước. Hiểu một cách đơn giản, tham ô là việc người có chức vụ, quyền hạn lợi dụng vị trí của mình để chiếm đoạt tài sản mà mình có trách nhiệm quản lý.

Tóm lại: Mọi hành vi tham ô đều là tham nhũng, nhưng không phải mọi hành vi tham nhũng đều là tham ô.

2. Các hình thức xử lý đối với công chức có hành vi tham ô

Tùy vào tính chất, mức độ và giá trị tài sản chiếm đoạt, cán bộ, công chức vi phạm sẽ phải đối mặt với các hình thức xử lý từ kỷ luật hành chính đến truy cứu trách nhiệm hình sự.

Xử lý kỷ luật nghiêm khắc

Căn cứ theo Nghị định 34/2011/NĐ-CP về xử lý kỷ luật đối với công chức, các mức độ vi phạm liên quan đến phòng, chống tham nhũng sẽ bị xử lý như sau:

• Khiển trách: Áp dụng cho vi phạm lần đầu, gây hậu quả ít nghiêm trọng.
• Cảnh cáo hoặc Hạ bậc lương: Áp dụng khi vi phạm có tính chất nghiêm trọng.
• Giáng chức hoặc Cách chức: Áp dụng đối với công chức giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý khi vi phạm ở mức độ rất nghiêm trọng.
• Buộc thôi việc: Đây là hình thức kỷ luật cao nhất, áp dụng khi hành vi tham ô gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng, làm mất uy tín của cơ quan, tổ chức.

Xử phạt vi phạm hành chính

Trong trường hợp hành vi chiếm đoạt tài sản nhà nước chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự, người vi phạm có thể bị xử phạt theo Điều 11 Nghị định 192/2013/NĐ-CP. Mức phạt tiền dao động từ 1.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng, đi kèm với biện pháp tịch thu tang vật và buộc bồi thường thiệt hại.

Truy cứu trách nhiệm hình sự (Tội tham ô tài sản)

Đây là chế tài nặng nề nhất dành cho hành vi tham ô. Theo quy định tại Điều 353 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017), khung hình phạt được quy định như sau:

• Khung 1: Phạt tù từ 02 năm đến 07 năm đối với tài sản chiếm đoạt từ 2.000.000 đồng đến dưới 100.000.000 đồng.
• Khung 2: Phạt tù từ 07 năm đến 15 năm nếu tài sản trị giá từ 100.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng hoặc phạm tội có tổ chức, dùng thủ đoạn xảo quyệt.
• Khung 3: Phạt tù từ 15 năm đến 20 năm nếu tài sản trị giá từ 500.000.000 đồng đến dưới 1.000.000.000 đồng.
• Khung 4: Phạt tù 20 năm, tù chung thân hoặc tử hình nếu tài sản chiếm đoạt trị giá từ 1.000.000.000 đồng trở lên hoặc gây thiệt hại về tài sản từ 5.000.000.000 đồng trở lên.

Việc nắm vững các quy định pháp luật không chỉ giúp cán bộ, công chức tự rèn luyện đạo đức công vụ mà còn giúp người dân thực hiện quyền giám sát, góp phần xây dựng bộ máy nhà nước trong sạch, vững mạnh.