Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026 đang cận kề, đây không chỉ là dịp để sum vầy mà còn là thời điểm "nhạy cảm" đối với đội ngũ cán bộ, công chức trong việc giữ gìn đạo đức công vụ và sự liêm chính. Với sự ra đời của hàng loạt văn bản pháp luật mới và các chỉ thị nghiêm ngặt từ Trung ương, việc nắm vững những điều không được làm là yếu tố sống còn đối với sự nghiệp của mỗi cá nhân trong bộ máy Nhà nước.

1. Chúc Tết lãnh đạo: Ranh giới mong manh giữa "lễ nghĩa" và "chạy chức"

Một trong những nét văn hóa truyền thống là thăm hỏi dịp Tết, tuy nhiên đối với cán bộ, công chức, hành vi này có thể bị biến tướng thành mục đích vụ lợi. Theo Quy định 114-QĐ/TW năm 2023, việc tặng quà, tiền hoặc các lợi ích khác cho người có thẩm quyền nhằm mục đích có được sự ủng hộ, tín nhiệm hoặc vị trí chức vụ được coi là hành vi chạy chức, chạy quyền.

Cụ thể, tại khoản 2 Điều 4 Quy định 114-QĐ/TW năm 2023 đã nêu rõ:

Tặng quà, tiền, bất động sản hoặc các lợi ích vật chất, phi vật chất khác, sắp xếp các hoạt động vui chơi, giải trí cho người có thẩm quyền, trách nhiệm nhằm mục đích có được sự ủng hộ, tín nhiệm, vị trí, chức vụ, quyền lợi.

Nếu vi phạm, tùy theo mức độ, cán bộ có thể bị xử lý kỷ luật từ khiển trách đến khai trừ ra khỏi Đảng. Đặc biệt, nếu hành vi cấu thành tội phạm, công chức có thể đối mặt với án tù lên đến 20 năm về Tội đưa hối lộ theo Điều 364 Bộ luật Hình sự 2015.

2. Quà tặng từ ngân sách: Không thể lấy "của công" làm "việc tư"

Việc sử dụng tài chính công, tài sản công để làm quà tặng chúc Tết là hành vi vi phạm nghiêm trọng nguyên tắc quản lý tài sản Nhà nước. Luật Phòng, chống tham nhũng 2018 và các văn bản sửa đổi năm 2025 đã quy định rất chặt chẽ về vấn này.

Tại Điều 22 Luật Phòng, chống tham nhũng 2018 quy định:

• Cơ quan, tổ chức không được sử dụng tài chính công, tài sản công làm quà tặng, trừ trường hợp từ thiện hoặc đối ngoại theo quy định.
• Người có chức vụ, quyền hạn không được trực tiếp hoặc gián tiếp nhận quà tặng dưới mọi hình thức từ cá nhân, tổ chức liên quan đến công việc mình giải quyết.

3. Mê tín dị đoan và tệ nạn: Giữ gìn hình ảnh người cán bộ

Dịp Tết 2026, Ban Bí thư đã ban hành Chỉ thị 55-CT/TW năm 2025 về tổ chức Tết Bính Ngọ năm 2026, trong đó nhấn mạnh việc thực hiện nghiêm chuẩn mực đạo đức, nếp sống văn minh. Cán bộ, công chức tuyệt đối không được tham gia các hoạt động mê tín dị đoan, bói toán gây phản cảm hoặc ảnh hưởng đến uy tín cơ quan.

Việc sa đà vào rượu chè quá mức, tham gia các tệ nạn xã hội không chỉ vi phạm kỷ luật công chức mà còn có thể bị xử lý theo Quy định 69-QĐ/TW năm 2022 về kỷ luật đảng viên vi phạm.

4. Đánh bạc dịp Tết: Thú vui nhất thời, hậu quả cả đời

Nhiều người vẫn lầm tưởng đánh bài "vui xuân" là vô hại, nhưng pháp luật quy định rất rõ về ranh giới này. Từ ngày 01/01/2026, các hành vi đánh bạc trái phép sẽ bị xử phạt nghiêm khắc theo Nghị định 282/2025/NĐ-CP (thay thế Nghị định 144/2021).

Mức phạt tiền có thể lên đến 20 triệu đồng đối với hành vi đánh bạc trái phép. Nếu quy mô lớn hoặc tái phạm, cán bộ có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về Tội đánh bạc theo Điều 321 Bộ luật Hình sự 2015 với hình phạt tù lên đến 07 năm.

5. Xe công đi du xuân: Tài sản nhà nước không phải là "xe nhà"

Việc lợi dụng chức vụ để dùng xe biển xanh đi lễ chùa, du xuân là biểu hiện rõ nét của sự lãng phí và tham nhũng vặt. Nghị định 63/2019/NĐ-CP và đặc biệt là Nghị định 55/2026/NĐ-CP vừa có hiệu lực đã tăng cường các biện pháp chế tài.

Theo khoản 2 Điều 8 Nghị định 63/2019/NĐ-CP, hành vi sử dụng tài sản công không đúng mục đích có thể bị phạt tiền từ 10 đến 20 triệu đồng. Ngoài ra, người vi phạm còn phải bồi hoàn toàn bộ chi phí đã gây ra cho ngân sách Nhà nước.

Lời kết: Tết Bính Ngọ 2026 là dịp để nghỉ ngơi sau một năm làm việc vất vả, nhưng với cán bộ, công chức, đây cũng là lúc bản lĩnh và đạo đức nghề nghiệp được thử thách rõ ràng nhất. Chấp hành nghiêm các quy định pháp luật không chỉ là bảo vệ bản thân mà còn góp phần xây dựng một bộ máy Nhà nước liêm chính, vững mạnh.