Trong nỗ lực nâng cao chất lượng dịch vụ y tế và thắt chặt quản lý nhân lực ngành y, Bộ Y tế đang đưa ra những đề xuất mang tính bước ngoặt trong Dự thảo Luật Khám bệnh, chữa bệnh (sửa đổi). Một trong những điểm đáng chú ý nhất chính là việc thay đổi căn bản hệ thống cấp phép hành nghề, chuyển từ mô hình "Chứng chỉ hành nghề" sang "Giấy phép hành nghề" với những quy định khắt khe hơn đối với cả sinh viên đang ngồi trên ghế nhà trường.

Sự chuyển dịch từ Chứng chỉ sang Giấy phép hành nghề

Kể từ khi Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2009 có hiệu lực, chúng ta chỉ quen thuộc với khái niệm Chứng chỉ hành nghề cấp một lần và có giá trị vĩnh viễn cho 07 nhóm đối tượng chính bao gồm: bác sỹ, y sỹ, điều dưỡng viên, hộ sinh viên, kỹ thuật viên, lương y và người có bài thuốc/phương pháp gia truyền.

Tuy nhiên, tại dự thảo sửa đổi năm 2019, Bộ Y tế đề xuất phân định rõ ràng thành 02 loại giấy phép:

• Giấy phép hành nghề chính thức: Cấp cho những người đã qua kỳ thi đánh giá năng lực quốc gia.
• Giấy phép hành nghề tạm thời: Cấp cho các đối tượng đặc thù hoặc đang trong quá trình đào tạo thực hành.

Việc phân loại này nhằm xác định chính xác trình độ chuyên môn tại từng thời điểm, đồng thời gắn trách nhiệm pháp lý cụ thể cho từng cá nhân khi tiếp xúc trực tiếp với người bệnh.

Sinh viên thực tập: Không có giấy phép sẽ không được chạm vào bệnh nhân?

Đây là nội dung gây nhiều thảo luận nhất trong giới đào tạo y khoa. Theo dự thảo, các chức danh phải có Giấy phép hành nghề tạm thời bao gồm:

• Học viên, sinh viên, học sinh chuyên ngành y khi thực hành khám bệnh, chữa bệnh trên người bệnh.
• Giảng viên, giáo viên trực tiếp hướng dẫn học sinh, sinh viên thực hành lâm sàng.
• Người nước ngoài vào Việt Nam với mục đích nhân đạo, chuyển giao kỹ thuật hoặc đào tạo y khoa có thực hành trên bệnh nhân.

Quy định này đồng nghĩa với việc, mỗi sinh viên y khoa trước khi bước vào giai đoạn thực tập lâm sàng tại các bệnh viện sẽ cần phải được cấp một tấm "thẻ thông hành" pháp lý. Điều này giúp bảo vệ quyền lợi của người bệnh, tránh tình trạng người không đủ năng lực hoặc không có sự giám sát thực hiện các thủ thuật y tế gây nguy hiểm.

Mở rộng danh mục các chức danh bắt buộc phải có giấy phép

Không chỉ dừng lại ở 07 nhóm đối tượng cũ, dự thảo mới còn mở rộng diện quản lý đến hầu hết các vị trí trong hệ thống y tế. Cụ thể:

Nhóm phải thi đánh giá năng lực:

Bao gồm các chức danh chủ chốt như Bác sỹ, Y sỹ, Điều dưỡng viên, Hộ sinh viên và Kỹ thuật viên thực hiện kỹ thuật trực tiếp trên người bệnh. Đây là những người giữ vai trò quyết định đến sự sống còn của bệnh nhân, do đó việc thi sát hạch là yêu cầu bắt buộc để đảm bảo mặt bằng chất lượng chung.

Nhóm xét cấp giấy phép:

Dành cho các chức danh hỗ trợ hoặc đặc thù như:

• Kỹ thuật viên không trực tiếp thực hiện kỹ thuật trên người bệnh.
• Lương y, người có bài thuốc gia truyền.
• Người thực hiện tiêm chủng.
• Cấp cứu viên ngoại viện (một chức danh mới được đề xuất).
• Chăm sóc viên (hộ lý).

Việc thắt chặt quy định cấp phép hành nghề là bước đi tất yếu để hội nhập với tiêu chuẩn y khoa quốc tế. Tính mạng con người là vô giá, và mỗi người khi khoác lên mình chiếc áo blouse trắng, dù là sinh viên thực tập, cũng cần có sự xác nhận về năng lực và trách nhiệm trước pháp luật.

Dự kiến, nếu được thông qua, những quy định này sẽ tạo ra một cuộc cải cách lớn trong công tác đào tạo và sử dụng nhân lực ngành y tại Việt Nam, hướng tới một hệ thống y tế minh bạch và an toàn hơn cho người dân.

Biên tập: Thùy Linh (2019)