Ngày 01/08/2011, Chính phủ đã chính thức ban hành Nghị định 66/2011/NĐ-CP. Đây là văn bản pháp lý quan trọng quy định việc áp dụng Luật Cán bộ, công chức 2008 đối với các chức danh lãnh đạo, quản lý tại các công ty TNHH một thành viên do Nhà nước làm chủ sở hữu.

05 tiêu chuẩn "vàng" để trở thành người quản lý doanh nghiệp Nhà nước

Theo quy định tại khoản 1 Điều 3 Nghị định 66/2011/NĐ-CP, một cá nhân muốn được bổ nhiệm vào các vị trí then chốt như Chủ tịch Hội đồng thành viên, Tổng giám đốc hay Kế toán trưởng phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện khắt khe sau:

"a) Đạt tiêu chuẩn, điều kiện của chức vụ, chức danh được bổ nhiệm theo quy định của Luật Doanh nghiệp và của cơ quan có thẩm quyền;
b) Có đầy đủ hồ sơ cá nhân được cơ quan có thẩm quyền xác minh rõ ràng, có bản kê khai tài sản theo quy định;
c) Trong độ tuổi bổ nhiệm theo quy định;
d) Có đủ sức khỏe để hoàn thành nhiệm vụ được giao;
đ) Không thuộc các trường hợp bị cấm đảm nhiệm chức vụ, chức danh theo quy định của pháp luật."

Đặc biệt, đối với chức danh Kiểm soát viên, ngoài các tiêu chuẩn chung nêu trên, ứng viên còn phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định tại Điều 122 Luật Doanh nghiệp 2005. Điều này cho thấy sự chú trọng của Nhà nước trong việc tăng cường tính minh bạch và giám sát hoạt động kinh doanh.

Thời hạn bổ nhiệm và quy trình tái bổ nhiệm

Pháp luật quy định thời hạn bổ nhiệm lãnh đạo doanh nghiệp không quá 05 năm. Riêng đối với Kiểm soát viên, con số này rút ngắn xuống còn không quá 03 năm nhằm đảm bảo tính khách quan trong công tác kiểm tra, giám sát.

Khi hết thời hạn giữ chức vụ, việc bổ nhiệm lại không phải là điều hiển nhiên. Cấp có thẩm quyền sẽ xem xét dựa trên kết quả hoàn thành nhiệm vụ trong nhiệm kỳ trước. Những cá nhân đang trong thời gian bị kỷ luật từ mức khiển trách trở lên hoặc đang bị điều tra, truy tố sẽ tuyệt đối không được xem xét bổ nhiệm lại.

Tiêu chuẩn đối với người đại diện phần vốn Nhà nước

Tại các doanh nghiệp có vốn góp của Nhà nước, người được cử làm đại diện chủ sở hữu đóng vai trò "người gác cổng" cho tài sản công. Điều 6 Nghị định 66/2011/NĐ-CP quy định rõ người đại diện phải là công dân Việt Nam, thường trú tại Việt Nam và có trình độ chuyên môn phù hợp với vị trí được cử.

Bên cạnh đó, họ phải có sự hiểu biết sâu sắc về pháp luật và ý thức chấp hành kỷ luật cao. Nếu người đại diện được cử làm quản lý doanh nghiệp nhưng không được Đại hội đồng cổ đông hoặc Hội đồng thành viên thông qua, cơ quan chủ sở hữu sẽ phải cử người khác thay thế ngay lập tức.

Kỷ luật nghiêm minh: Từ khiển trách đến buộc thôi việc

Một điểm mới đáng chú ý của Nghị định này là hệ thống các hình thức kỷ luật được quy định rất chi tiết tại Điều 13 Nghị định 66/2011/NĐ-CP, bao gồm: Khiển trách, Cảnh cáo, Hạ bậc lương, Cách chức và Buộc thôi việc.

Lãnh đạo doanh nghiệp có thể bị cách chức nếu để doanh nghiệp thua lỗ 02 năm liên tiếp mà không có lý do chính đáng được chấp thuận, hoặc để doanh nghiệp lâm vào tình trạng phá sản mà không nộp đơn yêu cầu theo quy định. Hình thức buộc thôi việc sẽ được áp dụng đối với các hành vi vi phạm nghiêm trọng đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc gây mất vốn Nhà nước ở mức độ đặc biệt nghiêm trọng.

Nghị định 66/2011/NĐ-CP chính thức có hiệu lực từ ngày 25/09/2011, hứa hẹn sẽ tạo ra một luồng gió mới trong công tác quản trị nhân sự tại các doanh nghiệp Nhà nước, hướng tới sự chuyên nghiệp và hiệu quả bền vững.