Tình trạng trốn đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, nợ đọng và chiếm dụng tiền bảo hiểm của người lao động tại các doanh nghiệp vẫn đang diễn ra phức tạp tại nhiều địa phương. Điều này không chỉ gây thất thoát quỹ an sinh mà còn đẩy hàng nghìn lao động vào cảnh khốn cùng khi không được hưởng các chế độ ốm đau, thai sản hay hưu trí.

Thực trạng nhức nhối: Nợ đọng và trốn đóng BHXH kéo dài

Theo báo cáo từ các cơ quan chức năng, công tác phối hợp giữa Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam với các bộ, ngành liên quan trong thời gian qua còn bộc lộ nhiều hạn chế, dẫn đến hiệu quả thực hiện nhiệm vụ chưa cao. Nhiều doanh nghiệp lợi dụng kẽ hở pháp luật hoặc tình hình kinh doanh khó khăn để trì hoãn việc đóng bảo hiểm, thậm chí có trường hợp chủ doanh nghiệp bỏ trốn, để lại khoản nợ bảo hiểm khổng lồ.

Cơ quan chức năng tăng cường thanh tra chuyên ngành về đóng bảo hiểm xã hội tại doanh nghiệp (ảnh minh họa)

Chỉ đạo quyết liệt từ Chính phủ: Thanh tra chuyên ngành và khởi kiện

Trước tình hình đó, tại Thông báo 368/TB-VPCP, Thủ tướng Chính phủ đã đưa ra những yêu cầu hết sức cụ thể đối với các đơn vị liên quan:

• Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội cùng Bảo hiểm xã hội Việt Nam phải đẩy mạnh công tác kiểm tra, đặc biệt là thanh tra chuyên ngành về đóng BHXH.
• Kiên quyết khởi kiện các doanh nghiệp có hành vi chậm đóng, trốn đóng hoặc gian lận bảo hiểm xã hội, bảo hiểm tự nguyện.
• Rà soát, thống kê cụ thể số lượng người lao động bị ảnh hưởng quyền lợi tại các doanh nghiệp phá sản, rút giấy phép kinh doanh hoặc có chủ nợ bỏ trốn.

Người lao động lo lắng về quyền lợi bảo hiểm khi doanh nghiệp gặp sự cố (ảnh minh họa)

Chế tài xử phạt nghiêm khắc theo quy định mới

Hiện nay, các hành vi vi phạm về đóng BHXH được xử lý nghiêm theo quy định tại Nghị định 12/2022/NĐ-CP. Cụ thể, tại Điều 39 Nghị định 12/2022/NĐ-CP quy định về mức xử phạt đối với hành vi vi phạm quy định về đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm thất nghiệp:

"Phạt tiền từ 12% đến 15% tổng số tiền phải đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm thất nghiệp tại thời điểm lập biên bản vi phạm hành chính nhưng tối đa không quá 75.000.000 đồng đối với người sử dụng lao động có hành vi chậm đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm thất nghiệp."

Bên cạnh đó, hành vi trốn đóng BHXH nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự có thể bị phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 75.000.000 đồng. Đây là những chế tài mạnh mẽ nhằm răn đe các đơn vị sử dụng lao động thiếu trách nhiệm.

Lời khuyên cho người lao động

Để tự bảo vệ mình, người lao động cần thường xuyên kiểm tra quá trình đóng bảo hiểm thông qua ứng dụng VssID. Trong trường hợp phát hiện doanh nghiệp nợ đóng, người lao động nên kiến nghị trực tiếp với Ban chấp hành Công đoàn cơ sở hoặc phản ánh tới cơ quan BHXH địa phương để được can thiệp kịp thời. Việc nắm vững các quy định trong Luật Bảo hiểm xã hội 2014 là vũ khí pháp lý quan trọng nhất để bảo vệ tương lai của chính mình.