Việc quản lý và sử dụng đất quốc phòng, an ninh luôn là vấn đề trọng yếu, đòi hỏi sự nghiêm ngặt và minh bạch tuyệt đối để bảo đảm an ninh quốc gia. Nhằm tháo gỡ những vướng mắc, tồn đọng trong việc kết hợp đất quốc phòng với hoạt động lao động sản xuất, Quốc hội đã ban hành Nghị quyết 132/2020/QH14. Một trong những nội dung cốt lõi của văn bản này là quy định về các hành vi bị nghiêm cấm đối với đơn vị, doanh nghiệp quân đội, công an khi sử dụng loại đất đặc thù này.

Những hành vi bị nghiêm cấm tuyệt đối

Theo quy định tại Điều 6 Nghị quyết 132/2020/QH14, các đơn vị, doanh nghiệp quân đội, công an khi được giao quản lý, sử dụng đất quốc phòng, an ninh kết hợp với hoạt động lao động sản xuất, xây dựng kinh tế phải tuân thủ các giới hạn quyền hạn rất khắt khe. Cụ thể:

• Không được chuyển nhượng, tặng cho, cho thuê quyền sử dụng đất: Đất quốc phòng là tài sản công, phục vụ mục đích quốc gia, do đó không thể trở thành đối tượng của các giao dịch dân sự thông thường.
• Không được thế chấp, góp vốn bằng quyền sử dụng đất: Đây là quy định nhằm ngăn chặn việc biến tướng quyền sử dụng đất thành tài sản bảo đảm hoặc vốn góp trong các liên doanh, liên kết trái quy định.
• Không được tự ý chuyển mục đích sử dụng đất: Mọi thay đổi về mục đích sử dụng phải tuân theo quy hoạch, kế hoạch và được cấp có thẩm quyền phê duyệt.

Bên cạnh đó, đối với tài sản gắn liền với đất, khoản 6 Điều 6 cũng nhấn mạnh rằng các đơn vị này không được chuyển nhượng, tặng cho, cho thuê, thế chấp hoặc góp vốn bằng các tài sản này.

Quyền lợi và trách nhiệm đi kèm

Mặc dù bị hạn chế về các quyền định đoạt, nhưng các đơn vị, doanh nghiệp quân đội, công an vẫn được đảm bảo những quyền lợi nhất định để duy trì hoạt động sản xuất, xây dựng kinh tế. Theo khoản 1 và khoản 2 Điều 6, họ được sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất để thực hiện nhiệm vụ theo phương án đã được phê duyệt và được hưởng thành quả lao động, kết quả đầu tư trên đất.

Tuy nhiên, một rủi ro pháp lý cần lưu ý là khi Bộ trưởng Bộ Quốc phòng hoặc Bộ trưởng Bộ Công an quyết định chấm dứt phương án sử dụng đất để phục vụ nhiệm vụ quân sự, quốc phòng, an ninh thì đơn vị sử dụng không được bồi thường về đất và tài sản gắn liền với đất. Đây là quy định tại khoản 3 Điều 6, nhằm khẳng định ưu tiên cao nhất cho nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc.

Nguyên tắc sử dụng đất kết hợp kinh tế

Việc sử dụng đất quốc phòng, an ninh kết hợp với hoạt động lao động sản xuất, xây dựng kinh tế phải tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc tại Điều 3 Nghị quyết 132/2020/QH14:

1. Việc sử dụng đất quốc phòng, an ninh phải bảo đảm phục vụ cho nhiệm vụ quân sự, quốc phòng, an ninh là chính; trường hợp sử dụng kết hợp với hoạt động lao động sản xuất, xây dựng kinh tế thì phải quản lý chặt chẽ, sử dụng đúng mục đích, hiệu quả, không làm ảnh hưởng đến việc thực hiện nhiệm vụ quân sự, quốc phòng, an ninh.

Đặc biệt, pháp luật nghiêm cấm việc sử dụng đất quốc phòng, an ninh để góp vốn bằng quyền sử dụng đất thực hiện hợp đồng liên doanh, liên kết. Mọi hành vi vi phạm sẽ bị xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật hiện hành.

Nghị quyết này chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 01/02/2021, đánh dấu một bước tiến quan trọng trong việc minh bạch hóa và nâng cao hiệu quả quản lý nguồn lực đất đai của lực lượng vũ trang.