Nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và đảm bảo tính minh bạch, đúng đối tượng trong việc sử dụng thẻ đi lại của doanh nhân APEC, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành quy định mới với những thay đổi mang tính bước ngoặt. Kể từ ngày 01/7/2026, Quyết định 28/2026/QĐ-TTg quy định về trình tự, thủ tục, thẩm quyền cấp và quản lý thẻ đi lại doanh nhân APEC (thẻ ABTC) sẽ chính thức có hiệu lực thi hành, thay thế hoàn toàn cho Quyết định 09/2023/QĐ-TTg trước đây.

Đáng chú ý nhất trong chính sách mới này là việc siết chặt các điều kiện cá nhân đối với doanh nhân đề nghị cấp thẻ. Quy định mới không chỉ đòi hỏi sự gắn bó thực tế của doanh nhân với doanh nghiệp mà còn chuyển hóa nghĩa vụ đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) từ một tài liệu đối chiếu trong hồ sơ thành một điều kiện pháp lý bắt buộc để xét duyệt.

Quy định mới về điều kiện cấp thẻ APEC từ ngày 01/07/2026 đòi hỏi doanh nhân phải đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe về thời gian công tác và bảo hiểm xã hội (ảnh minh họa)

Điều kiện khắt khe: Làm việc đủ 12 tháng và đóng BHXH từ 6 tháng trở lên

Theo quy định tại khoản 3 Điều 8 Quyết định 28/2026/QĐ-TTg, doanh nhân đề nghị cấp thẻ ABTC phải đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn khắt khe sau:

• Phải từ đủ 18 tuổi trở lên, có đầy đủ năng lực hành vi dân sự.
• Có đăng ký thường trú tại Việt Nam (trừ một số trường hợp đặc biệt theo quy định).
• Không thuộc trường hợp bị tạm hoãn xuất cảnh theo quy định của pháp luật về xuất cảnh, nhập cảnh của công dân Việt Nam.
• Đặc biệt: Doanh nhân phải đang làm việc tại cơ quan, tổ chức hoặc doanh nghiệp đề nghị cấp thẻ từ đủ 12 tháng trở lên tính đến thời điểm đề nghị.
• Đồng thời: Người đề nghị phải đóng bảo hiểm xã hội tại chính cơ quan, tổ chức hoặc doanh nghiệp đề nghị cấp thẻ theo đúng chức vụ đề nghị cấp trong thời gian từ đủ 06 tháng trở lên.

Quy định này nhằm ngăn chặn triệt để tình trạng "ký hợp đồng khống", "mượn danh nghĩa" hoặc bổ nhiệm chức vụ ảo tại các doanh nghiệp chỉ nhằm mục đích xin cấp thẻ APEC để đi nước ngoài cá nhân hoặc lao động bất hợp pháp.

"Việc yêu cầu thời gian làm việc thực tế tối thiểu 12 tháng và đóng BHXH tối thiểu 6 tháng tại chính doanh nghiệp đề nghị cấp thẻ là minh chứng rõ ràng nhất cho mối quan hệ lao động thực tế và hợp pháp giữa doanh nhân và đơn vị sử dụng lao động."

Trường hợp nào được miễn điều kiện đóng bảo hiểm xã hội?

Mặc dù BHXH là điều kiện bắt buộc, tuy nhiên pháp luật vẫn có những quy định mang tính linh hoạt để phù hợp với thực tế hoạt động của doanh nghiệp. Cụ thể, điều kiện về bảo hiểm xã hội nêu trên sẽ không áp dụng đối với những trường hợp không thuộc diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc theo quy định của pháp luật về bảo hiểm xã hội.

Các trường hợp này thường bao gồm:

1. Chủ doanh nghiệp tư nhân, chủ tịch hội đồng thành viên, thành viên hội đồng thành viên, chủ tịch công ty, chủ tịch hội đồng quản trị, thành viên hội đồng quản trị không hưởng lương từ doanh nghiệp.
2. Doanh nhân đã nghỉ hưu và đang hưởng chế độ hưu trí hàng tháng nhưng được doanh nghiệp ký hợp đồng lao động mới.
3. Các trường hợp người lao động nước ngoài hoặc các đối tượng đặc thù khác theo quy định của Luật Bảo hiểm xã hội hiện hành.

Thẻ đi lại doanh nhân APEC (ABTC) là công cụ hỗ trợ đắc lực cho các hoạt động giao thương quốc tế (ảnh minh họa)

So sánh với quy định cũ tại Quyết định 09/2023/QĐ-TTg

So với quy định trước đây tại Quyết định 09/2023/QĐ-TTg, điều kiện đối với doanh nhân được xem xét cấp thẻ ABTC đã có sự thay đổi và siết chặt đáng kể:

• Về điều kiện cư trú: Quy định cũ chỉ yêu cầu doanh nhân đang làm việc và giữ chức vụ thực tế tại doanh nghiệp từ đủ 12 tháng trở lên. Quy định mới tại Quyết định 28/2026/QĐ-TTg bổ sung thêm yêu cầu bắt buộc phải có đăng ký thường trú tại Việt Nam.
• Về điều kiện bảo hiểm xã hội: Đây là điểm khác biệt lớn nhất. Trước đây, Quyết định 09/2023/QĐ-TTg không quy định việc đóng bảo hiểm xã hội là một điều kiện cá nhân bắt buộc để xét cấp thẻ. Mặc dù trong thành phần hồ sơ thực tế tại một số địa phương vẫn yêu cầu cung cấp tài liệu chứng minh quá trình tham gia BHXH, nhưng việc luật hóa nội dung này thành điều kiện tiên quyết tại Quyết định 28/2026/QĐ-TTg đã nâng tầm pháp lý và tính bắt buộc của quy định này lên rất nhiều.

Tác động mạnh mẽ đến cộng đồng doanh nghiệp và doanh nhân

Việc chuyển đổi yêu cầu từ "hồ sơ chứng minh" sang "điều kiện xét cấp cụ thể" đồng nghĩa với việc quy trình thẩm định của cơ quan chức năng (Sở Ngoại vụ, Công an tỉnh, Cục Quản lý xuất nhập cảnh) sẽ trở nên chặt chẽ và nhanh chóng hơn nhờ cơ sở dữ liệu liên thông về bảo hiểm xã hội. Doanh nghiệp không thể "lách luật" bằng các báo cáo tài chính hay xác nhận công tác thông thường.

Đối với các doanh nghiệp chân chính, quy định này không gây ra quá nhiều khó khăn bởi việc đóng BHXH cho người lao động giữ chức vụ quản lý là nghĩa vụ bắt buộc đã được thực hiện thường xuyên. Ngược lại, đối với các đơn vị cố tình lợi dụng kẽ hở pháp luật để trục lợi từ tấm thẻ APEC, cánh cửa này gần như đã hoàn toàn khép lại từ ngày 01/7/2026.

Tóm lại, việc nắm vững các quy định mới tại Quyết định 28/2026/QĐ-TTg là vô cùng cần thiết để doanh nghiệp chủ động chuẩn bị lộ trình công tác, ký kết hợp đồng lao động và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ bảo hiểm xã hội cho đội ngũ nhân sự cấp cao của mình, đảm bảo quá trình xin cấp thẻ ABTC diễn ra thuận lợi và nhanh chóng.