Trong nỗ lực tinh gọn bộ máy và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, Chính phủ đã ban hành Nghị định 45/2025/NĐ-CP quy định về tổ chức các cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh và cấp huyện. Một trong những điểm đáng chú ý nhất là việc quy định cứng khung số lượng sở ngành mà mỗi địa phương được phép thiết lập.

Khung số lượng sở tại Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh

Theo quy định tại Điều 10 Nghị định 45/2025/NĐ-CP, khung số lượng sở thuộc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh được xác định dựa trên đặc thù của từng địa phương. Riêng đối với hai đô thị đặc biệt là thành phố Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, số lượng sở được tổ chức là 15 sở.

Điểm đặc biệt là hai thành phố này được quyền chủ động quyết định việc thành lập, tổ chức lại, thay đổi tên gọi hoặc giải thể các sở. Tuy nhiên, việc này phải đảm bảo phù hợp với đặc thù địa phương, tuân thủ quy định của Luật Thủ đô và các văn bản pháp luật liên quan, nhằm tạo ra một bộ máy linh hoạt nhưng vẫn trong tầm kiểm soát.

Quy định đối với các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương khác

Đối với các tỉnh và thành phố trực thuộc Trung ương còn lại, Chính phủ quy định tổng số lượng sở được tổ chức không quá 14 sở. Con số này bao gồm cả các sở được tổ chức thống nhất ở các địa phương theo Điều 8 và các sở đặc thù được tổ chức ở một số địa phương theo quy định tại Điều 9 Nghị định 45/2025/NĐ-CP.

Việc áp đặt trần số lượng sở cho thấy quyết tâm của Chính phủ trong việc tránh tình trạng phình to bộ máy hành chính, đồng thời thúc đẩy các địa phương rà soát, sáp nhập các đơn vị có chức năng tương đồng để hoạt động hiệu quả hơn.

Vị trí và chức năng pháp lý của Sở

Để làm rõ vai trò của các cơ quan này, tại Điều 3 Nghị định 45/2025/NĐ-CP đã định nghĩa rõ ràng về vị trí và chức năng của sở như sau:

Sở là cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh; thực hiện chức năng tham mưu, giúp Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quản lý nhà nước về ngành, lĩnh vực ở địa phương theo quy định của pháp luật.

Như vậy, sở không chỉ là đơn vị thực thi mà còn đóng vai trò "kiến trúc sư" trong việc tham mưu chính sách phát triển ngành tại địa phương. Việc giới hạn số lượng sở buộc các địa phương phải tính toán kỹ lưỡng để mỗi sở thực sự là một đầu mối quản lý đa ngành, đa lĩnh vực, giảm bớt sự chồng chéo và lãng phí nguồn lực.

Nghị định 45/2025/NĐ-CP sẽ chính thức có hiệu lực và được áp dụng khung số lượng mới từ ngày 01/3/2025. Đây là cột mốc quan trọng đòi hỏi các địa phương cần sớm có phương án sắp xếp nhân sự và tổ chức để đảm bảo bộ máy vận hành thông suốt ngay khi quy định mới có hiệu lực.