Nhận diện "sát thủ" khó phân hủy trong môi trường

Trong bối cảnh công nghiệp hóa hiện đại, các hóa chất độc hại xuất hiện ngày càng nhiều. Tuy nhiên, không phải chất nào cũng có khả năng tồn tại lâu dài và gây hại nghiêm trọng như chất ô nhiễm khó phân hủy. Theo quy định tại khoản 16 Điều 3 Luật Bảo vệ môi trường 2020:

"Chất ô nhiễm khó phân hủy là chất ô nhiễm có độc tính cao, khó phân hủy, có khả năng tích lũy sinh học và lan truyền trong môi trường, tác động xấu đến sức khỏe con người và môi trường."

Đặc biệt, một nhóm chất nguy hiểm hơn cả là các chất ô nhiễm hữu cơ khó phân hủy (POPs). Tại khoản 17 Điều 3 của văn bản này cũng làm rõ, đây là những chất được quy định cụ thể trong Công ước Stockholm – một điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên tích cực.

Yêu cầu nghiêm ngặt trong quản lý và bảo vệ môi trường

Việc quản lý các chất này không chỉ dừng lại ở mức độ khuyến cáo mà đã được luật hóa thành các yêu cầu bắt buộc. Điều 69 Luật Bảo vệ môi trường 2020 đã thiết lập một "hàng rào" pháp lý vững chắc:

• Cấm tuyệt đối: Không sản xuất, xuất khẩu, nhập khẩu hoặc sử dụng các chất POPs thuộc Phụ lục A Công ước Stockholm vượt ngưỡng cho phép, trừ trường hợp miễn trừ đặc biệt.
• Kiểm soát nguồn phát: Các cơ sở phải dán nhãn, công bố thông tin và đánh giá sự phù hợp đối với các thiết bị, sản phẩm chứa chất ô nhiễm khó phân hủy.
• Tái chế có điều kiện: Việc tái chế chỉ được thực hiện nếu không nhằm mục đích tái sử dụng trực tiếp và phải đảm bảo các tiêu chuẩn môi trường khắt khe.

Bên cạnh đó, các khu vực bị tồn lưu hoặc ô nhiễm bởi các chất này cần được xác định, đánh giá rủi ro và thực hiện các biện pháp cải tạo, phục hồi môi trường kịp thời để tránh hệ lụy lâu dài.

Trách nhiệm của doanh nghiệp và cơ quan quản lý

Pháp luật quy định rõ "cuộc chiến" chống ô nhiễm khó phân hủy là trách nhiệm chung của toàn xã hội. Theo khoản 2 Điều 69:

Các tổ chức, cá nhân phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về lưu giữ, thu hồi và xử lý chất thải. Trong khi đó, Bộ Tài nguyên và Môi trường đóng vai trò chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan để hướng dẫn và giám sát việc thực hiện. UBND cấp tỉnh cũng có trách nhiệm quản lý sát sao tình hình tại địa phương, đảm bảo không để xảy ra các sự cố môi trường đáng tiếc.

Việc nắm vững các quy định này không chỉ giúp doanh nghiệp tránh được các rủi ro pháp lý mà còn góp phần quan trọng vào mục tiêu phát triển bền vững của quốc gia.