Trong bối cảnh chính sách an sinh xã hội đang có những bước chuyển mình quan trọng, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội đã đưa ra lấy ý kiến về Dự thảo Nghị định quy định mức đóng Bảo hiểm xã hội (BHXH) bắt buộc vào Quỹ bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp (TNLĐ-BNN). Điểm đáng chú ý nhất trong dự thảo này chính là đề xuất điều chỉnh tăng mức đóng của người sử dụng lao động, một thay đổi có thể ảnh hưởng trực tiếp đến bài toán chi phí của hàng nghìn doanh nghiệp trên cả nước.

Đề xuất tăng mức đóng Bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp lên 0,7%

Theo quy định hiện hành tại Nghị định 44/2017/NĐ-CP, người sử dụng lao động hằng tháng đóng vào Quỹ bảo hiểm TNLĐ-BNN với mức 0,5% trên quỹ tiền lương làm căn cứ đóng BHXH của người lao động. Tuy nhiên, tại Dự thảo mới nhất đang được lấy ý kiến vào tháng 08/2019, mức đóng này dự kiến sẽ được điều chỉnh tăng lên 0,7%.

Việc điều chỉnh này nhằm đảm bảo tính bền vững của Quỹ bảo hiểm và nâng cao năng lực hỗ trợ cho người lao động khi gặp rủi ro nghề nghiệp. Tuy nhiên, pháp luật cũng mở ra cơ chế khuyến khích các đơn vị thực hiện tốt công tác an toàn vệ sinh lao động thông qua việc áp dụng các mức đóng ưu đãi.

Các trường hợp ngoại lệ và mức đóng ưu đãi

Dự thảo quy định rõ 04 nhóm đối tượng có mức đóng khác biệt so với mức chung 0,7%, cụ thể:

• Mức đóng 0,5%: Áp dụng đối với người sử dụng lao động trong các cơ quan Đảng, đoàn thể, lực lượng vũ trang, cơ quan Nhà nước và đơn vị sự nghiệp công lập.
• Mức đóng ưu đãi 0,5%: Dành cho doanh nghiệp đáp ứng đủ 05 điều kiện khắt khe về báo cáo định kỳ, không vi phạm an toàn lao động trong 03 năm liền kề, giảm 50% tần suất tai nạn lao động và đạt chứng nhận ISO 45001:2018.
• Mức đóng đặc biệt 0,3%: Áp dụng cho các đơn vị xuất sắc trong công tác an toàn, giảm đến 75% tần suất tai nạn lao động hoặc không để xảy ra tai nạn trong 03 năm, đồng thời chi phí cho kế hoạch an toàn vệ sinh lao động đạt ít nhất 0,5% quỹ lương.
• Mức phạt 1%: Đối với các trường hợp bị phát hiện khai báo gian dối hoặc làm giả hồ sơ đánh giá an toàn vệ sinh lao động.

Đối tượng bắt buộc tham gia bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp

Căn cứ theo Luật An toàn, vệ sinh lao động 2015 và hướng dẫn tại Thông tư 26/2017/TT-BLĐTBXH, người sử dụng lao động có trách nhiệm đóng bảo hiểm cho các nhóm đối tượng sau:

"1. Cán bộ, công chức, viên chức theo quy định của pháp luật về cán bộ, công chức và viên chức.
2. Sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp quân đội nhân dân; sĩ quan, hạ sĩ quan nghiệp vụ, sĩ quan, hạ sĩ quan chuyên môn kỹ thuật công an nhân dân; người làm công tác cơ yếu hưởng lương như đối với quân nhân.
3. Người lao động làm việc theo hợp đồng lao động không xác định thời hạn và hợp đồng lao động có thời hạn từ đủ 03 tháng trở lên..."

Ngoài ra, các nhóm đối tượng như người quản lý doanh nghiệp có hưởng lương, người lao động dưới 15 tuổi làm việc theo hợp đồng hợp pháp cũng thuộc diện bắt buộc tham gia. Điều này cho thấy độ phủ của chính sách bảo hiểm TNLĐ-BNN là rất rộng, bao quát hầu hết lực lượng lao động chính quy hiện nay.

Tác động đến tổng mức đóng Bảo hiểm xã hội năm 2019

Nếu dự thảo này chính thức được thông qua và áp dụng, tổng mức đóng BHXH bắt buộc của người sử dụng lao động sẽ tăng từ 21,5% lên 21,7% (bao gồm hưu trí, tử tuất, ốm đau, thai sản, thất nghiệp và TNLĐ-BNN). Đây là một con số cần được các bộ phận kế toán và nhân sự lưu ý để cập nhật vào kế hoạch tài chính cuối năm 2019 và giai đoạn tiếp theo.

Việc nắm bắt kịp thời các thay đổi trong Dự thảo Nghị định không chỉ giúp doanh nghiệp tuân thủ đúng pháp luật mà còn là cơ hội để rà soát lại quy trình an toàn lao động, từ đó có thể tiếp cận mức đóng ưu đãi 0,3% hoặc 0,5%, giúp tối ưu hóa chi phí vận hành một cách bền vững.

Bài viết được thực hiện dựa trên bối cảnh pháp luật và các dự thảo đang được lấy ý kiến tính đến tháng 08/2019.