Thôn và tổ dân phố vốn được coi là "cánh tay nối dài" của chính quyền cơ sở, nơi trực tiếp truyền tải và thực hiện các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước đến từng hộ gia đình. Để nâng cao hiệu quả hoạt động của bộ máy này, Bộ Nội vụ đã chính thức đưa ra những đề xuất mang tính bước ngoặt.

Cụ thể, tại Công văn 7238/BNV-CQĐP, Bộ Nội vụ đã đề nghị các địa phương trên cả nước đóng góp ý kiến cho 06 nội dung trọng tâm. Đây là cơ sở quan trọng để xây dựng dự thảo Nghị định mới về tổ chức, hoạt động của thôn, tổ dân phố cũng như các chế độ, chính sách dành cho đội ngũ cán bộ không chuyên trách.

1. Tinh gọn bộ máy và xác định rõ số lượng nhân sự

Một trong những vấn đề được quan tâm nhất là việc xác định số lượng Phó trưởng thôn và Tổ phó tổ dân phố. Đề xuất hướng tới việc cân đối giữa khối lượng công việc thực tế và khả năng chi trả ngân sách. Bên cạnh đó, số lượng người hoạt động không chuyên trách cũng sẽ được xem xét lại để đảm bảo tính tinh gọn nhưng vẫn hiệu quả.

2. Thúc đẩy dân chủ và thực hiện hương ước, quy ước

Nội dung này gắn liền với việc triển khai Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở 2022. Bộ Nội vụ kiến nghị làm rõ cơ chế bàn bạc, biểu quyết của cộng đồng dân cư đối với các vấn đề quan trọng tại địa phương.

Đặc biệt, việc xây dựng và thực hiện hương ước, quy ước theo quy định tại Nghị định 61/2023/NĐ-CP sẽ được chuẩn hóa hơn, tạo hành lang pháp lý vững chắc cho các tổ chức tự quản tại cơ sở.

3. Đơn giản hóa thủ tục thành lập, sáp nhập thôn

Việc sáp nhập thôn, tổ dân phố trong thời gian qua đã bộc lộ một số bất cập về quy mô quản lý. Đề xuất mới sẽ đưa ra các tiêu chí cụ thể về số hộ gia đình tối thiểu và tối đa, đồng thời đơn giản hóa các thủ tục hành chính khi đặt tên, đổi tên hoặc xóa tên các đơn vị này.

4. Nâng cao tiêu chuẩn đội ngũ cán bộ cơ sở

Để đáp ứng yêu cầu quản lý trong giai đoạn mới, tiêu chuẩn về trình độ chuyên môn của Trưởng thôn, Tổ trưởng dân phố có thể sẽ được nâng cao. Quy trình bầu, miễn nhiệm và bãi nhiệm cũng được đề xuất theo hướng minh bạch, dễ thực hiện hơn, đảm bảo chọn được những người thực sự có tâm và có tầm.

5. Cải thiện chế độ phụ cấp cho người hoạt động không chuyên trách

Đây là nội dung nhận được nhiều sự mong đợi nhất. Bộ Nội vụ đề xuất mức khoán phụ cấp hàng tháng tương xứng với trách nhiệm công việc. Cơ chế khoán có thể được phân loại theo quy mô thôn, tổ dân phố hoặc theo cấp xã để đảm bảo tính công bằng và khuyến khích tinh thần làm việc của cán bộ cơ sở.

6. Thích ứng với mô hình chính quyền địa phương mới

Các kiến nghị cũng bao gồm giải pháp sắp xếp thôn, tổ dân phố gắn liền với mô hình chính quyền địa phương 02 cấp tại một số đô thị lớn. Điều này giúp bộ máy vận hành trơn tru, giảm bớt các tầng nấc trung gian không cần thiết.

Theo kế hoạch, các địa phương cần gửi báo cáo tổng kết và đề xuất về Bộ Nội vụ trước ngày 10/09/2025. Những ý kiến này sẽ là "chìa khóa" để hoàn thiện khung pháp lý, giúp thôn và tổ dân phố thực sự trở thành không gian sống an toàn, dân chủ và văn minh cho mọi người dân.