Việc chuyển đổi các đơn vị sự nghiệp công lập thành công ty cổ phần là một chủ trương lớn nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động và tính tự chủ. Tuy nhiên, vấn đề được quan tâm hàng đầu chính là số phận của những viên chức, người lao động dôi dư không thể bố trí việc làm sau quá trình sắp xếp lại bộ máy. Để đảm bảo quyền lợi cho các đối tượng này, Chính phủ đã ban hành những quy định cụ thể về chính sách hỗ trợ và tinh giản biên chế.

Cán bộ, viên chức thảo luận về phương án sử dụng lao động khi chuyển đổi mô hình hoạt động (ảnh minh họa)

Khung pháp lý về chuyển đổi đơn vị sự nghiệp công lập

Ngày 25/12/2020, Chính phủ đã ban hành Nghị định 150/2020/NĐ-CP quy định về việc chuyển đơn vị sự nghiệp công lập thành công ty cổ phần. Đây là văn bản quan trọng thay thế cho các quy định trước đây, tạo hành lang pháp lý minh bạch cho quá trình cổ phần hóa các đơn vị sự nghiệp.

Theo quy định tại Điều 38 Nghị định 150/2020/NĐ-CP, chính sách đối với người lao động dôi dư được phân chia rõ rệt theo từng nhóm đối tượng:

1. Đối với viên chức, viên chức quản lý làm việc tại đơn vị sự nghiệp công lập chuyển đổi: Tại thời điểm xác định giá trị, đơn vị không bố trí được việc làm tại công ty cổ phần theo phương án sử dụng lao động thì được hưởng chính sách về tinh giản biên chế theo quy định của Chính phủ.

2. Đối với người lao động làm việc theo hợp đồng lao động của đơn vị sự nghiệp công lập chuyển đổi: Tại thời điểm xác định giá trị, đơn vị không bố trí được việc làm tại công ty cổ phần theo phương án sử dụng lao động thì được hưởng chính sách đối với người lao động dôi dư khi sắp xếp lại công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do Nhà nước làm chủ sở hữu theo quy định của Chính phủ.

Chính sách tinh giản biên chế đối với viên chức

Đối với nhóm viên chức và viên chức quản lý, nếu không thể tiếp tục làm việc tại công ty cổ phần mới, họ sẽ được áp dụng các chính sách ưu đãi về tinh giản biên chế. Cụ thể, các quy định này được thực hiện theo Nghị định 143/2020/NĐ-CP (có hiệu lực từ ngày 10/12/2020).

Các quyền lợi mà viên chức có thể nhận được bao gồm:

• Chính sách về hưu trước tuổi: Dành cho những người có đủ điều kiện về thời gian đóng bảo hiểm xã hội nhưng chưa đủ tuổi nghỉ hưu theo quy định thông thường.
• Chính sách thôi việc: Bao gồm trợ cấp thôi việc ngay hoặc trợ cấp tìm việc làm đối với những người không đủ điều kiện nghỉ hưu.
• Chính sách chuyển sang các tổ chức không hưởng lương từ ngân sách: Hỗ trợ kinh phí đào tạo, bồi dưỡng nếu viên chức tự nguyện chuyển đổi.

Việc xác định giá trị đơn vị là mốc thời gian quan trọng để giải quyết quyền lợi lao động (ảnh minh họa)

Giải quyết lao động hợp đồng dôi dư

Khác với viên chức, những người làm việc theo chế độ hợp đồng lao động tại đơn vị sự nghiệp công lập khi dôi dư sẽ được hưởng chính sách tương tự như người lao động tại các doanh nghiệp nhà nước thực hiện sắp xếp lại. Điều này đảm bảo sự công bằng và giúp người lao động có một khoản tài chính ổn định để chuyển đổi nghề nghiệp hoặc tìm kiếm cơ hội mới.

Cần lưu ý rằng, Nghị định 150/2020/NĐ-CP chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 15/02/2021. Tuy nhiên, các phương án sử dụng lao động và xác định giá trị đơn vị thực hiện trong giai đoạn cuối năm 2020 cần phải bám sát các tinh thần mới này để đảm bảo không bỏ sót quyền lợi của bất kỳ cá nhân nào.

Việc nắm vững các quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều 38 Nghị định 150/2020/NĐ-CP sẽ giúp cả đơn vị chuyển đổi và người lao động chủ động hơn trong việc thương thảo và thực hiện các thủ tục pháp lý cần thiết.