Ngày 12/09/2016, Bộ trưởng Bộ Công Thương đã ký ban hành Quyết định 3690/QĐ-BCT phê duyệt Quy hoạch phát triển ngành bia, rượu, nước giải khát Việt Nam đến năm 2025, tầm nhìn đến năm 2035. Đây là bước đi chiến lược nhằm định hình lại diện mạo ngành đồ uống Việt Nam theo hướng hiện đại, bền vững và có trách nhiệm với cộng đồng.

Thay đổi tư duy quản lý: Thuế tiêu thụ đặc biệt dựa trên nồng độ cồn

Một trong những điểm mới đáng chú ý nhất tại Quyết định 3690/QĐ-BCT là định hướng nghiên cứu, áp dụng thuế tiêu thụ đặc biệt đối với sản phẩm bia dựa trên sản lượng và nồng độ cồn vào thời điểm thích hợp.

Việc điều chỉnh này không chỉ nhằm mục tiêu ngăn ngừa tình trạng lạm dụng đồ uống có cồn mà còn là giải pháp kỹ thuật để tránh gian lận, chuyển giá, gây thất thu cho ngân sách Nhà nước. Thay vì áp thuế cào bằng, việc tính toán dựa trên nồng độ cồn sẽ khuyến khích các doanh nghiệp chuyển dịch sang sản xuất các dòng bia có độ cồn thấp hoặc bia không cồn, phù hợp với xu hướng tiêu dùng lành mạnh trên thế giới.

Mục tiêu sản lượng khổng lồ và chuyển dịch cơ cấu ngành

Theo quy hoạch, ngành đồ uống Việt Nam đặt ra những con số tăng trưởng ấn tượng trong thập kỷ tới. Cụ thể:

• Đến năm 2020: Sản xuất khoảng 4,1 tỷ lít bia; 350 triệu lít rượu; 6,8 tỷ lít nước giải khát. Kim ngạch xuất khẩu đạt 450 triệu USD.
• Đến năm 2025: Sản lượng bia dự kiến đạt 4,6 tỷ lít; rượu duy trì ở mức 350 triệu lít (nhưng tăng tỷ trọng rượu công nghiệp lên 40%); nước giải khát đạt 9,1 tỷ lít. Kim ngạch xuất khẩu hướng tới mốc 600 triệu USD.
• Tầm nhìn đến năm 2035: Sản lượng nước giải khát sẽ bứt phá mạnh mẽ lên mức 15,2 tỷ lít, trong khi bia đạt khoảng 5,5 tỷ lít.

Bộ Công Thương nhấn mạnh việc chuyển dịch cơ cấu nội bộ ngành theo hướng giảm dần tỷ trọng bia, rượu và tăng dần tỷ trọng nước giải khát, đặc biệt là các loại nước giải khát từ hoa quả tươi, nước khoáng thiên nhiên và các sản phẩm bổ dưỡng.

Siết chặt đầu tư mới và quy hoạch theo vùng lãnh thổ

Nhằm tránh tình trạng đầu tư dàn trải, kém hiệu quả, Quyết định 3690/QĐ-BCT nêu rõ: Không khuyến khích đầu tư mới các nhà máy sản xuất bia quy mô dưới 50 triệu lít/năm, trừ các cơ sở sản xuất để bán tiêu dùng tại chỗ (mô hình bia tươi, bia thủ công).

Về phân bổ địa lý, năng lực sản xuất bia sẽ được dịch chuyển dần sang các vùng có sản lượng còn thấp như Trung du và miền núi phía Bắc, Tây Nguyên và Đồng bằng sông Cửu Long. Trong khi đó, sản xuất rượu sẽ tập trung tại các vùng trọng điểm như Đồng bằng sông Hồng và Đông Nam Bộ.

Hệ thống giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp

Để hiện thực hóa các mục tiêu trên, Chính phủ sẽ triển khai đồng bộ nhiều giải pháp:

"Tạo quỹ đất cho các doanh nghiệp thuê để phát triển vùng nguyên liệu tập trung phục vụ cho phát triển ngành; áp dụng giá thuê thấp nhất trong khung giá của từng địa phương; khuyến khích và tạo điều kiện để các thành phần kinh tế đầu tư phát triển sản xuất thông qua góp vốn, phát hành cổ phiếu trái phiếu..."

Bên cạnh đó, các cơ quan quản lý sẽ tăng cường giám sát bảo hộ thương hiệu, đấu tranh chống hàng giả, hàng nhái và hỗ trợ doanh nghiệp tham gia các hội chợ triển lãm thường niên để quảng bá sản phẩm ra thị trường quốc tế.

Quyết định này có hiệu lực thi hành kể từ ngày 12/09/2016, thay thế cho các quy hoạch trước đó và trở thành kim chỉ nam cho sự phát triển của ngành đồ uống Việt Nam trong giai đoạn mới.