Thị trường chứng khoán Việt Nam những ngày cuối tháng 6 năm 2015 đang sục sôi trước thông tin Chính phủ chính thức ban hành một văn bản pháp lý được mong chờ từ lâu. Đó chính là Nghị định 60/2015/NĐ-CP ngày 26/06/2015, sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 58/2012/NĐ-CP hướng dẫn thi hành Luật Chứng khoán 2006 và Luật chứng khoán sửa đổi 2010.

Cởi trói tỷ lệ sở hữu - Bước ngoặt từ Nghị định 60/2015/NĐ-CP

Điểm nhấn quan trọng nhất và cũng là "ngòi nổ" cho sự hưng phấn của giới đầu tư chính là quy định về tỷ lệ sở hữu nước ngoài (thường gọi là "room" ngoại). Theo quy định mới, các nhà đầu tư nước ngoài có thể sở hữu tỷ lệ vốn không hạn chế (lên đến 100%) tại các công ty đại chúng, trừ trường hợp Điều lệ công ty có quy định khác.

Đây là một bước tiến khổng lồ so với quy định cũ tại Quyết định 55/2009/QĐ-TTg (vốn bị bãi bỏ bởi Nghị định này), nơi tỷ lệ sở hữu nước ngoài thường bị khống chế ở mức 49%.

Những trường hợp ngoại lệ và điều kiện áp dụng

Mặc dù cánh cửa đã mở rộng, nhưng Nghị định 60/2015/NĐ-CP cũng phân loại rất rõ ràng các kịch bản cụ thể để đảm bảo an ninh kinh tế và tuân thủ các cam kết quốc tế:

• Theo điều ước quốc tế: Nếu Việt Nam là thành viên của các điều ước quốc tế có quy định về tỷ lệ sở hữu nước ngoài thì thực hiện theo điều ước đó.
• Ngành nghề có quy định riêng: Trường hợp công ty hoạt động trong ngành, nghề mà pháp luật chuyên ngành đã có quy định về tỷ lệ sở hữu nước ngoài thì thực hiện theo quy định đó.
• Ngành nghề kinh doanh có điều kiện: Đối với các ngành nghề có điều kiện áp dụng với nhà đầu tư nước ngoài nhưng chưa có quy định cụ thể về sở hữu, tỷ lệ tối đa sẽ là 49%.
• Công ty đa ngành: Nếu công ty hoạt động đa ngành có quy định khác nhau về tỷ lệ sở hữu nước ngoài, thì tỷ lệ này không vượt quá mức thấp nhất trong các ngành nghề đó.

Mở rộng danh mục đầu tư không hạn chế

Không chỉ dừng lại ở cổ phiếu công ty đại chúng, nhà đầu tư nước ngoài còn được trao quyền tự do đầu tư không hạn chế vào nhiều loại hình tài sản tài chính khác, bao gồm:

• Chứng chỉ quỹ đầu tư chứng khoán và cổ phiếu của công ty đầu tư chứng khoán.
• Cổ phiếu không có quyền biểu quyết của công ty đại chúng.
• Chứng khoán phái sinh, chứng chỉ lưu ký.
• Trái phiếu Chính phủ, trái phiếu được Chính phủ bảo lãnh, trái phiếu chính quyền địa phương và trái phiếu doanh nghiệp.

Riêng đối với quỹ mở và quỹ đầu tư chứng khoán có tỷ lệ sở hữu nước ngoài từ 51% trở lên, các tổ chức này sẽ phải thực hiện điều kiện và thủ tục đầu tư tương tự như nhà đầu tư nước ngoài khi thực hiện góp vốn hoặc mua chứng khoán của các tổ chức kinh tế khác.

Kỳ vọng về một vận hội mới

Việc ban hành Nghị định 60/2015/NĐ-CP (có hiệu lực từ ngày 01/09/2015) được xem là một lời khẳng định mạnh mẽ về quyết tâm cải cách và mở cửa thị trường tài chính của Việt Nam. Giới chuyên gia nhận định, chính sách này không chỉ giúp tăng tính thanh khoản mà còn hỗ trợ các doanh nghiệp nội địa tiếp cận nguồn vốn, công nghệ và quản trị tiên tiến từ các tập đoàn đa quốc gia.

"Nghị định này có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01 tháng 09 năm 2015; bãi bỏ Quyết định số 55/2009/QĐ-TTg ngày 15 tháng 04 năm 2009 của Thủ tướng Chính phủ về tỷ lệ tham gia của nhà đầu tư nước ngoài trên thị trường chứng khoán Việt Nam."

Với những thay đổi mang tính lịch sử này, thị trường chứng khoán Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để được nâng hạng từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi trong tương lai gần.