Chỉ còn chưa đầy 24 giờ nữa, Nghị định 61/2026/NĐ-CP sẽ chính thức đi vào cuộc sống (từ ngày 01/4/2026). Đây được coi là một bước tiến lớn trong việc ứng dụng công nghệ số vào quản lý trật tự an toàn giao thông, đồng thời phát huy tối đa vai trò giám sát của quần chúng nhân dân. Dưới đây là những điểm mới quan trọng nhất mà mọi tài xế và người dân cần nắm vững để bảo vệ quyền lợi của mình.

1. Đa dạng hóa kênh tiếp nhận: VNeID trở thành 'cánh tay nối dài'

Một trong những điểm sáng nhất của quy định mới chính là việc chính thức hóa các kênh tiếp nhận dữ liệu điện tử. Theo quy định tại Điều 16 Nghị định 61/2026/NĐ-CP, cá nhân và tổ chức có thể cung cấp dữ liệu vi phạm thông qua:

• Ứng dụng định danh quốc gia (VNeID): Đây là kênh chủ đạo, giúp người dân gửi video, hình ảnh một cách nhanh chóng và xác thực danh tính ngay lập tức.
• Cổng thông tin điện tử, thư điện tử: Các trang web chính thức của cơ quan Công an sẽ có mục tiếp nhận riêng.
• Trực tiếp hoặc qua bưu chính: Người dân vẫn có thể nộp thẻ nhớ, USB chứa dữ liệu tại trụ sở cơ quan chức năng.
• Kết nối chia sẻ dữ liệu: Thông qua các nền tảng số tích hợp theo quy định.

Việc đa dạng hóa này giúp xóa bỏ rào cản về khoảng cách địa lý, khuyến khích người dân tham gia vào việc giữ gìn trật tự an toàn giao thông.

2. Mở rộng lực lượng tiếp nhận dữ liệu: Từ Công an xã đến UBND các cấp

Trước đây, việc tiếp nhận dữ liệu thường tập trung ở các đơn vị Cảnh sát giao thông (CSGT). Tuy nhiên, Điều 18 Nghị định 61/2026/NĐ-CP đã mở rộng đáng kể danh sách các cơ quan có thẩm quyền tiếp nhận, bao gồm:

"1. Cơ quan, đơn vị tiếp nhận, thu thập dữ liệu phản ánh vi phạm hành chính về trật tự, an toàn giao thông đường bộ, đường sắt: Cảnh sát giao thông, Cảnh sát cơ động, Cảnh sát trật tự, Cảnh sát phản ứng nhanh, Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội, Thanh tra Công an nhân dân, Công an cấp xã, Ủy ban nhân dân các cấp."

Sự thay đổi này có ý nghĩa cực kỳ quan trọng. Người dân ở vùng sâu, vùng xa không cần phải lên tận Công an huyện hay tỉnh mà có thể đến ngay Công an cấp xã hoặc Ủy ban nhân dân nơi gần nhất để cung cấp bằng chứng vi phạm. Điều này tạo ra một mạng lưới giám sát dày đặc, khiến các hành vi vi phạm khó có thể lọt lưới.

3. Quy trình xác minh chặt chẽ và thời hạn rõ ràng

Để tránh tình trạng dữ liệu bị ngâm quá lâu hoặc xử lý thiếu minh bạch, Điều 21 Nghị định 61/2026/NĐ-CP quy định cụ thể về thời hạn xác minh:

• Thời hạn thông thường: Không quá 30 ngày kể từ ngày thụ lý.
• Vụ việc phức tạp: Có thể kéo dài nhưng không quá 60 ngày.

Trong quá trình xác minh, cơ quan chức năng phải làm rõ các yếu tố như: Có hành vi vi phạm hay không? Thời gian, địa điểm cụ thể? Ai là người thực hiện? Có tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ nào không? Đặc biệt, nếu phát hiện dữ liệu có dấu hiệu làm giả, hồ sơ sẽ được chuyển ngay cho cơ quan điều tra để xử lý hình sự.

4. Quyền lợi và trách nhiệm của người cung cấp dữ liệu

Pháp luật bảo vệ tối đa cho người dân khi tham gia tố giác vi phạm. Bạn có quyền:

• Được bảo mật tuyệt đối thông tin cá nhân (họ tên, địa chỉ, bút tích).
• Yêu cầu cơ quan chức năng thông báo kết quả xử lý bằng văn bản hoặc qua ứng dụng điện tử.

Tuy nhiên, đi kèm với đó là trách nhiệm nặng nề: Người cung cấp phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính xác thực và toàn vẹn của dữ liệu. Tuyệt đối không được cắt ghép, chỉnh sửa làm sai lệch bản chất vụ việc.

Lời khuyên pháp lý: Với sự ra đời của Nghị định 61/2026/NĐ-CP, mỗi chiếc camera hành trình hay điện thoại thông minh đều có thể trở thành công cụ thực thi công lý. Người dân nên chủ động cài đặt và cập nhật ứng dụng VNeID để có thể phản ánh kịp thời các hành vi gây mất an toàn giao thông, góp phần xây dựng văn hóa giao thông văn minh, an toàn.