Chính phủ vừa ban hành Nghị định 154/2025/NĐ-CP quy định về tinh giản biên chế, chính thức có hiệu lực từ ngày 16/6/2025. Đây được xem là một bước đi quyết liệt nhằm tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị trong giai đoạn mới.

Những nhóm đối tượng trọng tâm thuộc diện tinh giản

Theo quy định tại Điều 2 Nghị định 154/2025/NĐ-CP, chính sách tinh giản biên chế không chỉ bó hẹp trong khối cơ quan hành chính mà còn mở rộng ra nhiều nhóm đối tượng khác nhau. Cụ thể:

1. Khối cán bộ, công chức, viên chức

Đây là nhóm đối tượng chủ chốt, bao gồm những người dôi dư do sắp xếp tổ chức bộ máy hoặc đơn vị sự nghiệp công lập thực hiện cơ chế tự chủ. Đặc biệt, pháp luật cũng chú trọng đến những trường hợp lãnh đạo thôi giữ chức vụ do sắp xếp tổ chức hoặc cá nhân tự nguyện tinh giản và được cơ quan có thẩm quyền đồng ý.

Bên cạnh đó, những người chưa đạt trình độ đào tạo theo tiêu chuẩn vị trí việc làm mà không thể đào tạo lại, hoặc những người có kết quả xếp loại chất lượng không hoàn thành nhiệm vụ cũng là đối tượng được xem xét tinh giản để đảm bảo chất lượng đội ngũ.

2. Người lao động hợp đồng và hoạt động không chuyên trách

Nghị định cũng quy định rõ đối với người lao động làm việc theo hợp đồng không xác định thời hạn tại các đơn vị sự nghiệp công lập hoặc cơ quan hành chính dôi dư do tổ chức lại bộ máy. Ngoài ra, những người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã, thôn, tổ dân phố cũng thuộc diện tinh giản khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp hoặc có quyết định sắp xếp từ cấp có thẩm quyền.

Nguyên tắc cốt lõi: Công khai, minh bạch và trách nhiệm

Việc thực hiện tinh giản biên chế không được tiến hành một cách cảm tính mà phải tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc tại Điều 3 Nghị định 154/2025/NĐ-CP. Một số điểm đáng chú ý bao gồm:

"Việc tinh giản biên chế phải gắn liền với sắp xếp tổ chức bộ máy, tinh gọn đầu mối và cơ cấu lại đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức theo vị trí việc làm."

• Trách nhiệm người đứng đầu: Người đứng đầu cơ quan, đơn vị phải chịu trách nhiệm trực tiếp về kết quả và tính chính xác của việc xét tinh giản.
• Quyền lợi người lao động: Các chế độ, chính sách phải được chi trả đầy đủ, kịp thời và đúng quy định.
• Điều khoản ràng buộc: Đáng chú ý, nếu người đã tinh giản biên chế được tuyển dụng lại vào các cơ quan nhà nước trong vòng 60 tháng thì phải hoàn trả lại toàn bộ số tiền trợ cấp đã nhận.

Việc ban hành Nghị định 154/2025/NĐ-CP thay thế cho Nghị định 29/2023/NĐ-CP cho thấy quyết tâm của Đảng và Nhà nước trong việc xây dựng một bộ máy tinh gọn, hoạt động hiệu lực và hiệu quả hơn, đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước trong tình hình mới.