Ngày 01/10/2019, Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao đã ban hành Nghị quyết 06/2019/NQ-HĐTP hướng dẫn áp dụng một số quy định của Bộ luật Hình sự về các tội xâm hại tình dục. Đây là văn bản pháp lý quan trọng nhằm tháo gỡ những vướng mắc trong việc định tội danh đối với các hành vi xâm hại tình dục không phải là giao cấu truyền thống.

1. Định nghĩa chi tiết về 'Hành vi quan hệ tình dục khác'

Theo hướng dẫn tại khoản 2 Điều 3 Nghị quyết 06/2019/NQ-HĐTP, tình tiết định tội “hành vi quan hệ tình dục khác” quy định tại khoản 1 của các Điều 141, 142, 143, 144 và 145 Bộ luật Hình sự 2015 được hiểu là hành vi của những người cùng giới tính hoặc khác giới tính sử dụng bộ phận sinh dục nam, bộ phận khác trên cơ thể hoặc dụng cụ tình dục xâm nhập vào cơ thể người khác.

“2. Hành vi quan hệ tình dục khác... là hành vi của những người cùng giới tính hay khác giới tính sử dụng bộ phận sinh dục nam, bộ phận khác trên cơ thể (ví dụ: ngón tay, ngón chân, lưỡi...), dụng cụ tình dục xâm nhập vào bộ phận sinh dục nữ, miệng, hậu môn của người khác với bất kỳ mức độ xâm nhập nào...”

Các hành vi cụ thể bao gồm:

• Đưa bộ phận sinh dục nam xâm nhập vào miệng, hậu môn của người khác.
• Dùng bộ phận khác trên cơ thể (như ngón tay, ngón chân, lưỡi...) hoặc dụng cụ tình dục xâm nhập vào bộ phận sinh dục nữ, hậu môn của người khác.

2. Nhận diện các 'Thủ đoạn khác' trong tội hiếp dâm

Bên cạnh việc định nghĩa hành vi, khoản 8 Điều 3 Nghị quyết 06/2019/NQ-HĐTP cũng liệt kê chi tiết các “thủ đoạn khác” quy định tại khoản 1 Điều 141 và khoản 1 Điều 142 Bộ luật Hình sự:

• Đầu độc nạn nhân: Sử dụng các chất độc hại để làm nạn nhân mất khả năng kháng cự.
• Làm nạn nhân mất khả năng nhận thức: Cho nạn nhân uống thuốc ngủ, thuốc gây mê, rượu, bia hoặc các chất kích thích mạnh khác để thực hiện hành vi giao cấu hoặc quan hệ tình dục khác.
• Dùng lợi ích vật chất hoặc tinh thần để dụ dỗ: Hứa hẹn cho tốt nghiệp, cho đi học, đi thi đấu, đi biểu diễn ở nước ngoài... nhằm mục đích xâm hại tình dục.

3. Ý nghĩa của hướng dẫn mới trong thực tiễn xét xử

Việc ban hành hướng dẫn này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong bối cảnh các vụ án xâm hại tình dục ngày càng diễn biến phức tạp với nhiều phương thức tinh vi. Trước đây, việc xác định thế nào là 'quan hệ tình dục khác' thường gây tranh cãi giữa các cơ quan tiến hành tố tụng. Với Nghị quyết 06/2019/NQ-HĐTP, mọi hành vi xâm nhập dù là nhỏ nhất, bằng bất kỳ bộ phận nào hay dụng cụ nào cũng đều bị coi là tội phạm, đảm bảo tính nghiêm minh của pháp luật và bảo vệ quyền lợi tối đa cho nạn nhân, đặc biệt là trẻ em.

Nghị quyết này chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 05/11/2019.