Trong hoạt động kinh doanh và dân sự, bảo lãnh ngân hàng đóng vai trò như một "tấm lá chắn" tín nhiệm, giúp các bên an tâm thực hiện hợp đồng. Tuy nhiên, để nhận được cái gật đầu từ phía ngân hàng, khách hàng cần phải đáp ứng những tiêu chuẩn khắt khe về pháp lý và tài chính. Quy định mới nhất tại Thông tư 11/2022/TT-NHNN đã làm rõ các yêu cầu này.

3 Điều kiện tiên quyết để được cấp bảo lãnh ngân hàng

Theo quy định tại Điều 11 Thông tư 11/2022/TT-NHNN, tổ chức tín dụng sẽ xem xét cấp bảo lãnh khi khách hàng thỏa mãn các điều kiện sau:

"1. Tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài xem xét, quyết định cấp bảo lãnh, bảo lãnh đối ứng, xác nhận bảo lãnh cho khách hàng khi khách hàng đáp ứng các yêu cầu sau đây:
a) Có đầy đủ năng lực pháp luật dân sự, năng lực hành vi dân sự theo quy định của pháp luật;
b) Nghĩa vụ được bảo lãnh là nghĩa vụ tài chính hợp pháp;
c) Được tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài cấp bảo lãnh đánh giá có khả năng hoàn trả lại số tiền mà tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài phải trả thay khi thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh."

Thứ nhất, về năng lực pháp lý: Đây là yêu cầu cơ bản nhất. Đối với cá nhân, phải có năng lực hành vi dân sự đầy đủ; đối với tổ chức, phải được thành lập hợp pháp và có người đại diện theo pháp luật đúng quy định.

Thứ hai, tính hợp pháp của nghĩa vụ: Ngân hàng chỉ bảo lãnh cho các giao dịch không vi phạm điều cấm của pháp luật. Ví dụ, một hợp đồng mua bán hàng lậu chắc chắn sẽ không bao giờ được ngân hàng chấp nhận bảo lãnh.

Thứ ba, khả năng hoàn trả: Đây là yếu tố then chốt trong thẩm định tín dụng. Ngân hàng sẽ đánh giá dòng tiền, tài sản đảm bảo và uy tín tài chính của khách hàng để đảm bảo rằng nếu ngân hàng phải trả thay, khách hàng vẫn có nguồn lực để hoàn trả lại cho ngân hàng.

Những trường hợp 'cấm cửa' bảo lãnh ngân hàng

Bên cạnh các điều kiện được cấp, pháp luật cũng quy định rất rõ những trường hợp ngân hàng không được phép thực hiện bảo lãnh. Cụ thể, tại khoản 2 Điều 11, ngân hàng không được bảo lãnh cho nghĩa vụ thanh toán trái phiếu của doanh nghiệp phát hành nhằm mục đích:

• Cơ cấu lại các khoản nợ của chính doanh nghiệp đó.
• Góp vốn hoặc mua cổ phần tại các doanh nghiệp khác.
• Tăng quy mô vốn hoạt động.

Ngoài ra, các tổ chức tín dụng còn phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về hạn chế cấp tín dụng theo Điều 5 Thông tư 11/2022/TT-NHNN và Luật Các tổ chức tín dụng để đảm bảo an toàn hệ thống.

Lưu ý đặc biệt về bảo lãnh nhà ở hình thành trong tương lai

Đối với lĩnh vực bất động sản, ngân hàng thương mại chỉ được thực hiện bảo lãnh nhà ở hình thành trong tương lai khi có đủ năng lực và không bị các cơ quan chức năng cấm, hạn chế hay đình chỉ hoạt động này. Điều này nhằm bảo vệ quyền lợi tối đa cho người mua nhà, tránh rủi ro khi chủ đầu tư không bàn giao nhà đúng tiến độ.

Việc nắm vững các quy định tại Thông tư 11/2022/TT-NHNN (có hiệu lực từ ngày 01/4/2023) sẽ giúp khách hàng chủ động hơn trong việc tiếp cận nguồn vốn và các dịch vụ tài chính từ ngân hàng.