Siết chặt kỷ cương trong mua sắm tài sản công năm 2026

Việc quản lý và sử dụng tài sản công luôn là một trong những ưu tiên hàng đầu của Chính phủ nhằm đảm bảo tính minh bạch, tiết kiệm và hiệu quả trong việc sử dụng ngân sách nhà nước. Bước sang năm 2026, với sự ra đời của Nghị định 55/2026/NĐ-CP (sửa đổi, bổ sung Nghị định 63/2019/NĐ-CP), các chế tài đối với hành vi vi phạm trong lĩnh vực này đã được thắt chặt đáng kể.

Thực tế cho thấy, tình trạng mua sắm tài sản vượt tiêu chuẩn, định mức không chỉ gây lãng phí nguồn lực quốc gia mà còn tiềm ẩn nguy cơ tham nhũng, tiêu cực. Do đó, việc nắm vững các quy định tại Luật Quản lý, sử dụng tài sản công 2017 và các văn bản hướng dẫn là yêu cầu bắt buộc đối với mọi cơ quan, tổ chức sử dụng ngân sách.

Chi tiết mức phạt tiền khi mua sắm "vung tay quá trán"

Hành vi mua sắm tài sản vượt tiêu chuẩn, định mức do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quy định là một trong những vi phạm phổ biến nhất. Theo quy định tại Điều 6 Nghị định 63/2019/NĐ-CP (được sửa đổi bởi Khoản 3 Điều 1 Nghị định 55/2026/NĐ-CP), mức phạt tiền được xác định dựa trên giá trị tài sản mua sắm vượt mức:

• Mức phạt từ 2.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng: Áp dụng đối với trường hợp giá trị tài sản mua sắm vượt dưới 50.000.000 đồng so với định mức.
• Mức phạt từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng: Áp dụng khi giá trị tài sản mua sắm vượt từ 50.000.000 đồng đến dưới 75.000.000 đồng.
• Mức phạt từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng: Đây là mức phạt cao nhất, áp dụng khi giá trị tài sản mua sắm vượt từ 75.000.000 đồng trở lên.

Ví dụ: Một đơn vị sự nghiệp công lập được phép mua sắm bộ máy vi tính với định mức 20 triệu đồng/bộ, nhưng thực tế lại mua bộ máy có giá 35 triệu đồng. Phần chênh lệch 15 triệu đồng (dưới 50 triệu đồng) sẽ khiến đơn vị này đối mặt với mức phạt lên đến 5 triệu đồng.

Những sai phạm thường gặp trong bàn giao và sử dụng tài sản

Không chỉ khâu mua sắm, quá trình bàn giao và sử dụng tài sản cũng tiềm ẩn nhiều sai phạm. Điều 8 Nghị định 63/2019/NĐ-CP (sửa đổi bởi Khoản 4 Điều 1 Nghị định 55/2026/NĐ-CP) đã quy định rất rõ về vấn đề này.

Sử dụng xe công, trụ sở sai mục đích: Chế tài nghiêm khắc

Một trong những vấn đề gây bức xúc dư luận là việc sử dụng tài sản công vào mục đích cá nhân hoặc sai công năng. Nghị định mới quy định mức phạt cụ thể:

• Đối với các loại máy móc, thiết bị văn phòng: Phạt từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng nếu sử dụng sai mục đích.
• Đối với trụ sở làm việc, cơ sở hoạt động sự nghiệp hoặc xe ô tô công: Mức phạt tăng lên từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng.

Hành vi dùng xe công để đi lễ chùa, du lịch cá nhân hoặc dùng trụ sở làm việc để cho thuê, làm nhà ở trái quy định sẽ bị xử lý nghiêm theo các khung hình phạt nêu trên.

Biện pháp khắc phục hậu quả: "Truy thu" đến cùng

Điểm đáng chú ý của các quy định mới là bên cạnh việc nộp phạt hành chính, tổ chức vi phạm bắt buộc phải thực hiện các biện pháp khắc phục hậu quả để đảm bảo không làm thất thoát ngân sách:

"Buộc nộp lại số tiền tương ứng với giá trị tài sản mua sắm vượt định mức hoặc số tiền thu được từ việc sử dụng tài sản sai mục đích vào ngân sách nhà nước."

Ngoài ra, nếu hành vi vi phạm dẫn đến hư hỏng, thất thoát tài sản, đơn vị phải có trách nhiệm khôi phục lại tình trạng ban đầu hoặc bồi thường thiệt hại theo quy định của pháp luật dân sự. Đối với các sai sót về hồ sơ, thủ tục, cơ quan chức năng yêu cầu phải bổ sung, hoàn thiện đầy đủ trong thời hạn quy định.

Tóm lại, việc thắt chặt các quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong quản lý tài sản công là bước đi cần thiết để nâng cao ý thức trách nhiệm của người đứng đầu và các cán bộ liên quan. Các đơn vị cần chủ động rà soát quy trình mua sắm và sử dụng tài sản để đảm bảo tuân thủ đúng tinh thần của Luật Quản lý, sử dụng tài sản công 2017.