Luật Khám bệnh, chữa bệnh năm 2009 đã đi vào đời sống gần một thập kỷ, đóng vai trò là "kim chỉ nam" pháp lý bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người dân khi đi khám, chữa bệnh. Trong bối cảnh ngành y tế đang có nhiều thay đổi về giá dịch vụ và quy định chuyên môn năm 2018, việc nắm vững các quy định này là vô cùng cần thiết.

Dưới đây là tổng hợp 8 thông tin quan trọng nhất được trích dẫn từ Luật khám bệnh, chữa bệnh năm 2009 và các văn bản hướng dẫn hiện hành mà mọi người bệnh cần biết để tự bảo vệ mình.

1. Quyền được tôn trọng bí mật riêng tư về tình trạng sức khỏe

Một trong những quyền nhân thân quan trọng nhất của người bệnh là quyền được giữ bí mật thông tin. Theo quy định tại Điều 8 Luật khám bệnh, chữa bệnh năm 2009, người bệnh có quyền:

• Được giữ bí mật thông tin về tình trạng sức khỏe và đời tư được ghi trong hồ sơ bệnh án.
• Thông tin này chỉ được phép công bố khi có sự đồng ý của người bệnh hoặc để phục vụ mục đích hội chẩn giữa các bác sĩ trực tiếp điều trị nhằm nâng cao chất lượng chữa trị.

Việc tiết lộ thông tin bệnh án khi chưa được phép không chỉ vi phạm đạo đức nghề nghiệp mà còn là hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng.

2. Quyền được từ chối điều trị và tự chịu trách nhiệm

Pháp luật tôn trọng quyền tự quyết của cá nhân đối với sức khỏe của mình. Điều 12 Luật khám bệnh, chữa bệnh năm 2009 nêu rõ người bệnh có quyền từ chối xét nghiệm, sử dụng thuốc hoặc áp dụng các thủ thuật y khoa.

"Người bệnh có quyền từ chối khám bệnh, chữa bệnh hoặc rời khỏi cơ sở khám bệnh, chữa bệnh nhưng phải cam kết tự chịu trách nhiệm bằng văn bản về việc từ chối của mình, trừ trường hợp quy định tại khoản 1 Điều 66 của Luật này."

Tuy nhiên, cần lưu ý các trường hợp bắt buộc chữa bệnh như mắc bệnh truyền nhiễm nhóm A hoặc bệnh tâm thần ở trạng thái có thể gây nguy hiểm cho bản thân và cộng đồng thì không được quyền từ chối.

3. Hai trường hợp bác sĩ có quyền từ chối khám, chữa bệnh

Mặc dù cứu người là nghĩa vụ, nhưng trong một số tình huống cụ thể, bác sĩ được phép từ chối tiếp nhận bệnh nhân theo Điều 32 Luật khám bệnh, chữa bệnh năm 2009:

• Vượt quá khả năng chuyên môn: Khi tiên lượng bệnh nằm ngoài phạm vi hoạt động chuyên môn được cấp phép. Lúc này, bác sĩ phải sơ cứu và chuyển tuyến kịp thời.
• Trái pháp luật hoặc đạo đức nghề nghiệp: Nếu yêu cầu của người bệnh vi phạm các quy chuẩn đạo đức y đức (theo Quyết định 2088/QĐ-BYT) hoặc quy định pháp luật.

4. Cập nhật giá dịch vụ khám, chữa bệnh mới nhất năm 2018

Vấn đề viện phí luôn là mối quan tâm hàng đầu. Theo Điều 83 Luật khám bệnh, chữa bệnh năm 2009, giá dịch vụ được quản lý theo khung giá của Bộ Tài chính và Bộ Y tế.

Kể từ ngày 15/07/2018, giá dịch vụ khám chữa bệnh Bảo hiểm y tế (BHYT) được áp dụng theo Thông tư 15/2018/TT-BYT. Mức giá khám bệnh tại các bệnh viện hạng đặc biệt, hạng I là 33.100 đồng; hạng II là 29.600 đồng. Đối với người không có BHYT, khung giá vẫn áp dụng theo Thông tư 02/2017/TT-BYT với mức dao động từ 29.000 - 39.000 đồng tùy hạng bệnh viện.

5. Trách nhiệm bồi thường khi xảy ra sai sót chuyên môn

Khi xảy ra tai biến y khoa do sai sót kỹ thuật, Điều 76 Luật khám bệnh, chữa bệnh năm 2009 quy định rõ trách nhiệm bồi thường:

• Nếu bệnh viện đã mua bảo hiểm trách nhiệm, doanh nghiệp bảo hiểm sẽ đứng ra chi trả.
• Nếu chưa mua bảo hiểm, bệnh viện phải tự bồi thường thiệt hại cho người bệnh theo quy định của pháp luật dân sự.

Bên cạnh bồi thường vật chất, các cá nhân vi phạm còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về các tội danh như vô ý làm chết người do vi phạm quy tắc nghề nghiệp.

6. Phẫu thuật phải có sự đồng ý bằng văn bản

Để đảm bảo tính minh bạch và quyền lợi người bệnh, Điều 61 Luật khám bệnh, chữa bệnh năm 2009 quy định mọi can thiệp ngoại khoa đều phải được sự đồng ý của người bệnh hoặc người đại diện.

Trường hợp duy nhất không cần hỏi ý kiến là khi bệnh nhân đang trong tình trạng nguy kịch, đe dọa tính mạng mà không thể liên lạc được với người nhà. Lúc này, người đứng đầu cơ sở khám bệnh, chữa bệnh sẽ ra quyết định để kịp thời cứu sống bệnh nhân.

7. Trách nhiệm của cơ sở y tế khi bệnh nhân tử vong

Tại Điều 65 Luật khám bệnh, chữa bệnh năm 2009, khi bệnh nhân tử vong, bệnh viện có trách nhiệm:

• Cấp giấy chứng tử để người nhà làm thủ tục khai tử.
• Trường hợp không có người nhận hoặc không rõ danh tính, bệnh viện phải lưu giữ thi thể và thông báo trên phương tiện thông tin đại chúng để tìm thân nhân.

8. Xử phạt nghiêm hành vi đưa và nhận hối lộ (phong bì)

Hành vi đưa, nhận phong bì bị nghiêm cấm tuyệt đối theo khoản 13 Điều 6 Luật khám bệnh, chữa bệnh năm 2009. Theo Nghị định 176/2013/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế, hành vi này có thể bị phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng nếu chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự.

Người bệnh và thân nhân cần hiểu rằng việc đưa phong bì không giúp nâng cao chất lượng điều trị mà còn tiếp tay cho các hành vi tiêu cực, làm hoen ố hình ảnh người thầy thuốc.

Kết luận: Việc hiểu rõ các quy định của Luật khám bệnh, chữa bệnh năm 2009 không chỉ giúp người dân bảo vệ quyền lợi của mình mà còn góp phần xây dựng một môi trường y tế văn minh, minh bạch và công bằng.