Sự ra đời của Luật Giá 2023 (có hiệu lực từ ngày 01/07/2024) đã đánh dấu một bước tiến quan trọng trong việc hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường tại Việt Nam. Một trong những vấn đề thu hút sự quan tâm lớn nhất của dư luận chính là tương lai của Quỹ bình ổn giá xăng dầu và các quy định siết chặt việc niêm yết giá hàng hóa.

Quỹ bình ổn giá xăng dầu: Giữ hay bỏ theo quy định mới?

Trong quá trình soạn thảo và thông qua Luật Giá 2023, đã có rất nhiều tranh luận xung quanh việc nên tiếp tục duy trì hay bãi bỏ Quỹ bình ổn giá xăng dầu. Nhiều chuyên gia cho rằng nên để giá xăng dầu vận hành hoàn toàn theo cơ chế thị trường để đảm bảo tính minh bạch.

Tuy nhiên, tại Điều 19 Luật Giá 2023, Quỹ bình ổn giá vẫn được ghi nhận là một trong những biện pháp để Chính phủ điều tiết thị trường khi có biến động bất thường. Cụ thể, các biện pháp bình ổn giá bao gồm:

"1. Điều hòa cung cầu...; 2. Các biện pháp về tài chính, tiền tệ phù hợp với quy định của pháp luật; 3. Định giá cụ thể, giá tối đa, giá tối thiểu hoặc khung giá phù hợp với tính chất của từng loại hàng hóa, dịch vụ; 4. Áp dụng biện pháp hỗ trợ về giá phù hợp với quy định của pháp luật và điều ước quốc tế mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên; 5. Sử dụng Quỹ bình ổn giá."

Như vậy, về mặt pháp lý, Quỹ bình ổn giá xăng dầu vẫn được duy trì nhưng cách thức vận hành sẽ được điều chỉnh để đảm bảo tính hiệu quả và công khai hơn, tránh tình trạng chiếm dụng vốn của doanh nghiệp hoặc gây méo mó thị trường.

Danh mục hàng hóa bình ổn giá: Linh hoạt và sát thực tế hơn

So với quy định cũ tại Luật Giá 2012, danh mục hàng hóa, dịch vụ bình ổn giá hiện nay đã được điều chỉnh linh hoạt hơn. Theo Điều 17 Luật Giá 2023, Chính phủ có thẩm quyền quy định chi tiết danh mục này dựa trên tình hình thực tế của nền kinh tế.

Điều này giúp cơ quan quản lý có thể phản ứng nhanh chóng trước các sự kiện bất khả kháng như thiên tai, dịch bệnh (ví dụ như việc bình ổn giá thịt lợn hay khẩu trang y tế trước đây) mà không cần phải chờ đợi quy trình sửa luật phức tạp.

Siết chặt quy định niêm yết giá: Không được bán cao hơn giá niêm yết

Một điểm mới đáng chú ý khác là quy định về niêm yết giá. Luật Giá 2023 yêu cầu các tổ chức, cá nhân kinh doanh phải công khai giá bán một cách minh bạch tại các địa điểm giao dịch như siêu thị, chợ, cửa hàng, quầy hàng.

Đặc biệt, pháp luật nghiêm cấm hành vi bán hàng cao hơn mức giá đã niêm yết. Điều này giúp loại bỏ tình trạng "nhìn mặt bắt hình dong" hay "chặt chém" khách hàng, vốn là vấn đề nhức nhối tại nhiều điểm du lịch hoặc cơ sở kinh doanh nhỏ lẻ.

Để triển khai chi tiết các nội dung này, Chính phủ cũng đã ban hành Nghị định 85/2024/NĐ-CP hướng dẫn thi hành Luật Giá, quy định rõ quy trình kê khai và kiểm tra việc chấp hành pháp luật về giá.

Việc nắm vững các quy định mới của Luật Giá 2023 không chỉ giúp doanh nghiệp tuân thủ đúng pháp luật mà còn giúp người tiêu dùng tự bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình trong các giao dịch dân sự hàng ngày.