Sau một hành trình dài lấy ý kiến và hoàn thiện, Luật Đất đai 2024 đã chính thức đi vào cuộc sống, đánh dấu một bước ngoặt lớn trong quản lý tài nguyên quốc gia. Không còn là những dự báo trên mặt giấy, 10 vấn đề cốt lõi từng là tâm điểm của các cuộc tranh luận đã được cụ thể hóa bằng những quy định chặt chẽ, minh bạch.

1. Đấu giá và đấu thầu: Ưu tiên tính minh bạch

Một trong những thay đổi lớn nhất nằm ở quy định về đấu giá quyền sử dụng đất và đấu thầu dự án có sử dụng đất. Tại Điều 125 và Điều 126, Luật đã phân định rõ ràng các trường hợp phải thông qua đấu giá hoặc đấu thầu. Điều này giúp loại bỏ cơ chế "xin - cho", đảm bảo nguồn lực đất đai được giao cho những nhà đầu tư có năng lực thực sự.

2. Thu hồi đất: Bảo vệ quyền lợi người dân

Để tránh tình trạng lạm dụng thu hồi đất tràn lan, Điều 79 đã liệt kê cụ thể 31 trường hợp Nhà nước thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng. Quy định này tạo ra một hành lang pháp lý an toàn, giúp người dân yên tâm hơn về quyền sử dụng đất của mình.

3. Mở rộng hạn mức nhận chuyển nhượng đất nông nghiệp

Nhằm thúc đẩy sản xuất nông nghiệp quy mô lớn, công nghệ cao, Điều 176 cho phép mở rộng hạn mức nhận chuyển quyền sử dụng đất nông nghiệp của cá nhân không quá 15 lần hạn mức giao đất. Đây là đòn bẩy quan trọng để hình thành các vùng chuyên canh hiện đại.

4. Quyền tiếp cận đất lúa cho đối tượng không trực tiếp sản xuất

Luật đã mở cửa cho phép tổ chức kinh tế, cá nhân không trực tiếp sản xuất nông nghiệp được nhận chuyển nhượng đất trồng lúa dưới những điều kiện kiểm soát chặt chẽ tại Điều 127. Điều này vừa thu hút vốn đầu tư vào nông nghiệp, vừa đảm bảo an ninh lương thực quốc gia.

5. An sinh xã hội qua Quỹ hỗ trợ người bị thu hồi đất

Tại Điều 109, Luật quy định về việc hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm cho người có đất thu hồi. Việc thành lập các quỹ hỗ trợ giúp những đối tượng yếu thế, đặc biệt là người hạn chế khả năng lao động, có điều kiện ổn định cuộc sống sau khi bàn giao mặt bằng.

6. Trách nhiệm của chủ đầu tư khu công nghiệp

Các chủ đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng khu công nghiệp, cụm công nghiệp hiện nay phải dành một tỷ lệ diện tích đất để Nhà nước thực hiện chính sách về đất đai đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, cơ sở di dời do ô nhiễm môi trường theo quy định tại Điều 202.

7. Linh hoạt quyền thuê đất trả tiền hàng năm

Một điểm mới đáng chú ý là việc cho phép người thuê đất trả tiền hàng năm được quyền bán tài sản gắn liền với đất và quyền thuê trong hợp đồng thuê đất (Điều 37). Quy định này giúp khơi thông nguồn vốn và tăng tính thanh khoản cho các dự án đầu tư.

8. Cơ chế thỏa thuận trong dự án nhà ở thương mại

Luật tiếp tục duy trì cơ chế thỏa thuận nhận quyền sử dụng đất để thực hiện dự án nhà ở thương mại đối với đất ở, nhằm hài hòa lợi ích giữa chủ đầu tư và người sử dụng đất, giảm thiểu các tranh chấp khi thu hồi đất hành chính.

9. Tiếp cận đất đai cho tổ chức kinh tế có vốn nước ngoài

Các quy định tại Điều 44 đã làm rõ quyền và nghĩa vụ của người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài và tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài, tạo môi trường đầu tư bình đẳng và minh bạch hơn.

10. Bỏ quy định bắt buộc giao dịch qua sàn bất động sản

Tiếp thu ý kiến đa số, Luật không bắt buộc các giao dịch quyền sử dụng đất phải qua sàn giao dịch bất động sản. Điều này giúp giảm bớt các thủ tục trung gian, tiết kiệm chi phí cho người dân và doanh nghiệp, tôn trọng quyền tự do kinh doanh theo Hiến pháp.

Việc thực thi Luật Đất đai 2024 không chỉ là câu chuyện về các con số hay điều khoản, mà là nỗ lực tạo dựng một thị trường đất đai công bằng, bền vững cho tương lai.