Năm 2026 được dự báo là một năm có nhiều chuyển biến mang tính bước ngoặt trong hệ thống pháp luật thuế Việt Nam. Với mục tiêu hỗ trợ người dân và doanh nghiệp phục hồi kinh tế sau giai đoạn đầy biến động, đồng thời hiện đại hóa toàn diện công tác quản lý thuế, hàng loạt văn bản quy phạm pháp luật mới sẽ chính thức đi vào cuộc sống từ ngày 01/01/2026. Những cải cách này không chỉ đơn thuần là thay đổi về mặt con số, mà còn tái định hình nghĩa vụ và quyền lợi của hàng triệu người nộp thuế tại Việt Nam.

1. Bước ngoặt lịch sử từ Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025

Một trong những điểm sáng được dư luận xã hội quan tâm nhất là việc chính thức áp dụng Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025. Đây được coi là cuộc cải cách lớn nhất trong vòng một thập kỷ qua đối với sắc thuế này. Điểm mấu chốt của luật mới là việc rút gọn biểu thuế lũy tiến từng phần đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công từ 7 bậc xuống còn 5 bậc. Việc nới rộng khoảng cách giữa các bậc thuế giúp giảm bớt đáng kể áp lực tài chính cho nhóm lao động có thu nhập trung bình và trung bình khá.

Hãy thử tưởng tượng một tình huống thực tế: Anh Minh, một kỹ sư công nghệ thông tin tại Hà Nội có mức thu nhập chịu thuế khoảng 30 triệu đồng/tháng. Theo biểu thuế cũ 7 bậc, thu nhập của anh sẽ bị đẩy lên các bậc thuế cao với thuế suất lũy tiến tăng nhanh. Tuy nhiên, với biểu thuế mới 5 bậc của Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025, khoảng cách giữa các bậc được nới rộng, giúp số thuế thực nộp hàng tháng của anh Minh giảm đi rõ rệt, từ đó tăng thêm phần thu nhập thực tế để trang trải cuộc sống gia đình.

Bên cạnh đó, đối với hộ và cá nhân kinh doanh, ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế thu nhập cá nhân đã được nâng lên mức 500 triệu đồng/năm thay vì mức 100 triệu đồng/năm lỗi thời trước đây. Đây là một sự hỗ trợ cực kỳ lớn từ Chính phủ, giúp hàng triệu hộ kinh doanh nhỏ lẻ, các cửa hàng tạp hóa, quán ăn gia đình có thêm nguồn lực tài chính để tái đầu tư, mở rộng sản xuất kinh doanh mà không phải lo lắng về gánh nặng thuế khóa.

2. Tăng mạnh mức giảm trừ gia cảnh từ ngày 01/01/2026

Song hành với những cải cách trong luật, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã ban hành Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15, quyết định điều chỉnh tăng mạnh mức giảm trừ gia cảnh đối với thuế thu nhập cá nhân. Mức tăng này đạt hơn 40% so với quy định hiện hành, cụ thể như sau:

• Mức giảm trừ đối với bản thân người nộp thuế: Tăng từ 11 triệu đồng/tháng lên mức 15,5 triệu đồng/tháng (tương đương 186 triệu đồng/năm).
• Mức giảm trừ đối với mỗi người phụ thuộc: Tăng từ 4,4 triệu đồng/tháng lên mức 6,2 triệu đồng/tháng.

Sự điều chỉnh kịp thời này tại Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15 được các chuyên gia kinh tế đánh giá là hoàn toàn phù hợp với biến động giá cả thị trường, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) và mức tăng thu nhập bình quân đầu người trong giai đoạn vừa qua. Điều này đảm bảo cho người lao động duy trì được mức sống cơ bản trước khi thực hiện nghĩa vụ thuế với Nhà nước.

3. Lộ trình tăng thuế tiêu thụ đặc biệt đối với rượu, bia

Nhằm định hướng tiêu dùng lành mạnh, hạn chế lạm dụng các mặt hàng có hại cho sức khỏe và giảm thiểu các hệ lụy xã hội, Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt 2025 đã được thông qua với lộ trình tăng thuế suất rất rõ ràng đối với rượu và bia. Cụ thể, kể từ ngày 01/01/2026, thuế suất đối với mặt hàng rượu từ 20 độ trở lên sẽ chính thức tăng lên mức 65%, và sẽ tiếp tục tăng dần theo lộ trình hàng năm cho đến khi đạt mức trần 90% vào năm 2031.

Quy định mới này tại Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt 2025 chắc chắn sẽ tác động mạnh mẽ đến cơ cấu giá bán của các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh đồ uống có cồn, đồng thời khuyến khích người tiêu dùng chuyển hướng sang các sản phẩm lành mạnh hơn, bảo vệ sức khỏe bản thân và gia đình.

4. Những thay đổi mang tính cách mạng về Thuế giá trị gia tăng (VAT)

Một sắc thuế khác cũng có tầm ảnh hưởng sâu rộng đến toàn bộ nền kinh tế là Thuế giá trị gia tăng. Theo quy định tại Luật Thuế giá trị gia tăng 2024 (chính thức có hiệu lực thi hành từ năm 2026), ngưỡng doanh thu hàng năm của hộ và cá nhân kinh doanh không thuộc diện chịu thuế VAT cũng được đồng bộ nâng lên mức 500 triệu đồng/năm.

Đặc biệt, Luật Thuế giá trị gia tăng 2024 đã chính thức bãi bỏ phương pháp tính thuế khoán đối với hộ kinh doanh, chuyển hoàn toàn sang quản lý dựa trên hóa đơn điện tử và doanh thu thực tế. Bước đi mang tính cách mạng này giúp loại bỏ sự thiếu minh bạch, hạn chế tối đa việc thỏa thuận ngầm giữa cán bộ thuế và người nộp thuế, tạo ra một môi trường kinh doanh bình đẳng, lành mạnh cho tất cả các chủ thể kinh tế.

5. Siết chặt kỷ luật tài chính với Nghị định xử phạt mới

Đi đôi với các chính sách ưu đãi, giảm thuế, Nhà nước cũng siết chặt kỷ cương, kỷ luật trong công tác quản lý thuế thông qua việc ban hành Nghị định 310/2025/NĐ-CP (sửa đổi, bổ sung Nghị định 125/2020/NĐ-CP). Nghị định mới này tập trung làm rõ và chuẩn hóa các hành vi vi phạm hành chính về thuế và hóa đơn, đặc biệt là hành vi lập hóa đơn không đúng thời điểm - một lỗi rất phổ biến của các doanh nghiệp hiện nay.

Tuy nhiên, điểm nhân văn của Nghị định 310/2025/NĐ-CP là việc quy định cụ thể các trường hợp bất khả kháng (như thiên tai, dịch bệnh, sự cố hệ thống công nghệ thông tin của cơ quan thuế...) sẽ được miễn xử phạt vi phạm hành chính. Điều này giúp bảo vệ quyền lợi chính đáng của người nộp thuế trước những rủi ro khách quan ngoài ý muốn.

"Việc chủ động nghiên cứu và nắm vững các quy định pháp luật thuế mới không chỉ giúp người dân, doanh nghiệp thực hiện đúng nghĩa vụ thượng tôn pháp luật, tránh các rủi ro pháp lý đáng tiếc, mà còn là chìa khóa vàng để tối ưu hóa chi phí, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình trước những thay đổi lớn về chính sách ưu đãi và giảm thuế của Nhà nước."

Ngoài ra, các chính sách mang tính an sinh xã hội cao như tiếp tục giảm thuế bảo vệ môi trường đối với xăng dầu nhằm kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, và kéo dài thời hạn miễn thuế sử dụng đất nông nghiệp đến hết năm 2030 cũng là những điểm tựa vững chắc giúp người dân yên tâm sản xuất, ổn định đời sống trong năm mới 2026.