Bước ngoặt từ Nghị định 87/2020/NĐ-CP và kế hoạch của Bộ Tư pháp

Trong bối cảnh Chính phủ đang đẩy mạnh chuyển đổi số quốc gia, lĩnh vực hộ tịch - vốn gắn liền với vòng đời của mỗi con người từ khi sinh ra đến khi qua đời - được xem là "trái tim" của dữ liệu dân cư. Để cụ thể hóa các quy định tại Nghị định 87/2020/NĐ-CP, Bộ Tư pháp đã ban hành Quyết định 2168/QĐ-BTP ngày 26/10/2020 với một lộ trình chi tiết và đầy tham vọng.

Mục tiêu cốt lõi của kế hoạch này là hoàn thành việc số hóa toàn bộ dữ liệu hộ tịch lịch sử từ sổ giấy sang định dạng điện tử, đồng thời chuẩn hóa và cập nhật vào hệ thống dùng chung. Đây không chỉ là việc thay đổi hình thức lưu trữ mà còn là cuộc cách mạng trong phương thức phục vụ nhân dân của cơ quan hành chính nhà nước.

Lộ trình chi tiết đến năm 2025: Những cột mốc quan trọng

Theo kế hoạch vừa được phê duyệt vào ngày 26/10/2020, lộ trình triển khai được chia thành nhiều giai đoạn với các nhiệm vụ trọng tâm sau:

• Giai đoạn chuẩn bị (Cuối năm 2020 - 2021): Trước ngày 31/12/2020, các đơn vị liên quan phải trình cấp có thẩm quyền phê duyệt báo cáo đề xuất chủ trương đầu tư dự án. Trong quý II/2021, Bộ Tư pháp sẽ ban hành Thông tư hướng dẫn chi tiết thi hành Nghị định 87/2020/NĐ-CP, tạo hành lang pháp lý vững chắc cho việc đăng ký hộ tịch trực tuyến.
• Giai đoạn xây dựng và vận hành (2021 - 2024): Đây là giai đoạn then chốt để xây dựng, hoàn thiện phần mềm và hạ tầng kỹ thuật. Mục tiêu đặt ra là trước ngày 31/12/2024, Cơ sở dữ liệu hộ tịch điện tử phải được vận hành ổn định trên toàn quốc.
• Giai đoạn hoàn tất chuyển đổi (Trước 01/01/2025): Hoàn thành việc chuyển đổi, chuẩn hóa và cập nhật toàn bộ dữ liệu từ các phần mềm địa phương vào Cơ sở dữ liệu hộ tịch điện tử toàn quốc.

Người dân được hưởng lợi gì từ hệ thống mới?

Việc vận hành Cơ sở dữ liệu hộ tịch điện tử không chỉ giúp cơ quan nhà nước quản lý hiệu quả mà còn mang lại những tiện ích vượt trội cho người dân. Cụ thể, các thủ tục như đăng ký khai sinh, kết hôn, khai tử... sẽ được thực hiện qua dịch vụ công trực tuyến mức độ 3 và 4.

"Cơ sở dữ liệu hộ tịch điện tử là tập hợp thông tin hộ tịch của cá nhân được lập bằng thiết bị điện tử, trong môi trường số, được lưu giữ trong hạ tầng thông tin để phục vụ quản lý nhà nước về hộ tịch và đăng ký hộ tịch trực tuyến."

Khi hệ thống đi vào hoạt động đồng bộ, người dân có thể đăng ký hộ tịch tại bất cứ đâu có kết nối internet mà không nhất thiết phải đến trực tiếp trụ sở UBND. Điều này giúp tiết kiệm thời gian, chi phí đi lại và hạn chế tối đa các phiền hà, tiêu cực trong giải quyết thủ tục hành chính.

Thách thức trong việc số hóa dữ liệu lịch sử

Một trong những nhiệm vụ nặng nề nhất là số hóa dữ liệu từ sổ giấy cũ. Theo quy định tại Luật Hộ tịch 2014, việc xây dựng Cơ sở dữ liệu hộ tịch điện tử là yêu cầu bắt buộc để đảm bảo tính thống nhất và liên thông thông tin. Tuy nhiên, khối lượng sổ sách lưu trữ qua nhiều thập kỷ là rất lớn, đòi hỏi sự đầu tư bài bản về cả nhân lực và công nghệ để đảm bảo dữ liệu sau khi số hóa phải chính xác tuyệt đối.

Với quyết tâm cao từ Bộ Tư pháp và sự phối hợp của các địa phương, tin rằng đến cuối năm 2024, Việt Nam sẽ sở hữu một hệ thống dữ liệu hộ tịch hiện đại, góp phần quan trọng vào việc xây dựng Chính phủ điện tử và phục vụ tốt nhất quyền lợi của mỗi công dân.

Quyết định 2168/QĐ-BTP chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 26/10/2020.