Ngày 30/03/2021, Bộ Tài chính đã chính thức ban hành Thông tư 23/2021/TT-BTC hướng dẫn việc in, phát hành, quản lý và sử dụng tem điện tử đối với hai mặt hàng đặc thù là rượu và thuốc lá. Đây được xem là một bước đi quyết liệt trong lộ trình chuyển đổi số ngành tài chính, nhằm thắt chặt quản lý thuế và ngăn chặn vấn nạn hàng giả, hàng lậu đang diễn biến phức tạp.

Tem điện tử sẽ giúp người tiêu dùng dễ dàng truy xuất nguồn gốc sản phẩm (ảnh minh họa)

Bước ngoặt mới trong quản lý hàng hóa chịu thuế tiêu thụ đặc biệt

Theo quy định tại Điều 3 Thông tư 23/2021/TT-BTC, tem điện tử không chỉ là dấu hiệu nhận biết bằng mắt thường mà còn chứa đựng các thông tin, dữ liệu điện tử. Những dữ liệu này sẽ được kết nối trực tiếp với Cổng thông tin điện tử của Tổng cục Thuế hoặc Tổng cục Hải quan, cho phép doanh nghiệp, người tiêu dùng và cơ quan quản lý tra cứu thông tin sản phẩm một cách minh bạch.

Việc áp dụng tem điện tử thay thế cho tem giấy truyền thống không chỉ giúp giảm thiểu rủi ro làm giả tem mà còn hỗ trợ cơ quan thuế quản lý chặt chẽ sản lượng tiêu thụ thực tế, từ đó đảm bảo thu đúng, thu đủ cho ngân sách nhà nước theo tinh thần của Luật Quản lý thuế 2019.

Quy định khắt khe về vị trí và kỹ thuật dán tem

Pháp luật quy định rất rõ ràng về cách thức dán tem để đảm bảo tính nguyên vẹn của sản phẩm. Cụ thể:

• Đối với thuốc lá: Mỗi bao thuốc lá phải được dán một con tem điện tử tại vị trí đảm bảo khi mở bao, tem sẽ bị rách. Nếu bao thuốc có màng bóng kính, tem phải được dán bên trong lớp màng này.
• Đối với rượu: Tem điện tử phải được dán vắt qua nơi rượu có thể được lấy ra (nắp chai, nắp bình, vòi rượu...). Nguyên tắc cốt lõi là khi mở nắp, tem phải rách và không thể tái sử dụng.

Quy trình dán tem điện tử sẽ được kiểm soát chặt chẽ từ khâu sản xuất đến nhập khẩu (ảnh minh họa)

Trách nhiệm của doanh nghiệp và lộ trình thực hiện

Thông tư mới phân định rõ trách nhiệm của các bên liên quan. Tổng cục Hải quan sẽ chịu trách nhiệm in và bán tem cho hàng nhập khẩu, trong khi Tổng cục Thuế quản lý tem cho hàng sản xuất trong nước. Doanh nghiệp nhập khẩu có thể lựa chọn dán tem tại cơ sở sản xuất ở nước ngoài hoặc dán tại kho của mình trước khi đưa hàng ra thị trường.

Một điểm đáng lưu ý là các doanh nghiệp phải lập kế hoạch sử dụng tem hàng năm. Theo Điều 5 và Điều 6, kế hoạch này phải được đăng ký trước ngày 30/4 (đối với hàng nhập khẩu) hoặc 15/5 (đối với hàng trong nước) của năm liền trước năm kế hoạch.

"Thông tư 23/2021/TT-BTC có hiệu lực thi hành kể từ ngày 15/5/2021. Tuy nhiên, để các doanh nghiệp có thời gian chuẩn bị hạ tầng kỹ thuật, việc bắt buộc dán tem điện tử theo hướng dẫn tại Thông tư này sẽ chính thức áp dụng từ ngày 01/7/2022."

Lợi ích kép cho xã hội

Việc triển khai tem điện tử không chỉ là công cụ quản lý của nhà nước mà còn là tấm lá chắn bảo vệ người tiêu dùng. Trong bối cảnh rượu giả và thuốc lá lậu gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe cộng đồng, việc có thể quét mã QR để xác thực hàng thật ngay tại điểm bán là một bước tiến lớn. Đồng thời, điều này cũng tạo ra môi trường kinh doanh bình đẳng cho các doanh nghiệp làm ăn chân chính, tuân thủ đúng quy định về hóa đơn, chứng từ theo Nghị định 123/2020/NĐ-CP.

Với lộ trình hơn một năm chuẩn bị, các doanh nghiệp cần chủ động rà soát quy trình sản xuất, nhập khẩu và đăng ký kế hoạch sử dụng tem kịp thời để tránh gián đoạn hoạt động kinh doanh khi quy định mới chính thức có hiệu lực vào giữa năm sau.