Trong bối cảnh thị trường lao động linh hoạt hiện nay, việc sử dụng lao động thời vụ hoặc cộng tác viên không ký hợp đồng lao động dài hạn trở nên phổ biến. Tuy nhiên, đi kèm với đó là những quy định khắt khe về thuế thu nhập cá nhân (TNCN) mà cả doanh nghiệp và người lao động thường xuyên mắc lỗi, dẫn đến những rủi ro pháp lý không đáng có.

Khấu trừ 10% thuế TNCN: Áp dụng cho những đối tượng nào?

Theo quy định tại điểm i khoản 1 Điều 25 Thông tư 111/2013/TT-BTC, các tổ chức, cá nhân trả thu nhập cho cá nhân cư trú không ký hợp đồng lao động hoặc ký hợp đồng lao động dưới 03 tháng có tổng mức trả thu nhập từ 2.000.000 đồng/lần trở lên thì phải khấu trừ thuế theo mức 10% trên thu nhập trước khi trả cho cá nhân.

Cụ thể, hai nhóm đối tượng chính chịu sự điều chỉnh của quy định này bao gồm:

• Lao động thời vụ, thử việc: Những người ký hợp đồng lao động dưới 03 tháng hoặc đang trong quá trình thử việc (nếu hợp đồng thử việc tách rời hợp đồng lao động).
• Cá nhân không ký hợp đồng lao động: Bao gồm các khoản chi trả tiền công, tiền thù lao, tiền chi khác như tiền hoa hồng môi giới, tiền nhuận bút, tiền tham gia giảng dạy, biểu diễn nghệ thuật...

"Các tổ chức, cá nhân trả tiền công, tiền thù lao, tiền chi khác cho cá nhân cư trú không ký hợp đồng lao động (theo hướng dẫn tại điểm c, d, khoản 2, Điều 2 Thông tư này) hoặc ký hợp đồng lao động dưới ba (03) tháng có tổng mức trả thu nhập từ hai triệu (2.000.000) đồng/lần trở lên thì phải khấu trừ thuế theo mức 10% trên thu nhập trước khi trả cho cá nhân."

Bí quyết để tạm thời chưa bị khấu trừ thuế 10%

Nhiều người lao động lo lắng khi thu nhập thực nhận bị hụt đi 10%. Tuy nhiên, pháp luật cũng mở ra một "cánh cửa" cho những cá nhân có tổng thu nhập trong năm chưa đến mức phải nộp thuế. Thay vì bị khấu trừ ngay, người lao động có thể lập bản cam kết để nhận đủ 100% thu nhập.

Điều kiện để thực hiện cam kết này bao gồm:

• Cá nhân chỉ có duy nhất một nguồn thu nhập thuộc đối tượng phải khấu trừ thuế theo tỷ lệ 10%.
• Ước tính tổng mức thu nhập chịu thuế của cá nhân sau khi trừ gia cảnh chưa đến mức phải nộp thuế.
• Cá nhân phải có Mã số thuế tại thời điểm làm cam kết.

Lưu ý quan trọng: Theo Thông tư 80/2021/TT-BTC, mẫu bản cam kết hiện nay được thực hiện theo mẫu số 08/CK-TNCN (thay thế cho mẫu 02/CK-TNCN cũ). Doanh nghiệp dựa vào bản cam kết này để tạm thời chưa khấu trừ thuế, nhưng cuối năm vẫn phải tổng hợp danh sách để báo cáo cơ quan thuế.

Mức giảm trừ gia cảnh hiện nay là bao nhiêu?

Để xác định mình có thuộc diện phải nộp thuế hay không, người lao động cần căn cứ vào mức giảm trừ gia cảnh mới nhất theo Điều 1 Nghị quyết 954/2020/UBTVQH14:

• Mức giảm trừ đối với đối tượng nộp thuế: 11 triệu đồng/tháng (132 triệu đồng/năm).
• Mức giảm trừ đối với mỗi người phụ thuộc: 4,4 triệu đồng/tháng.

Như vậy, nếu một cá nhân không có người phụ thuộc và tổng thu nhập trong năm dưới 132 triệu đồng thì hoàn toàn có thể làm bản cam kết để không bị khấu trừ 10% tại nguồn.

Trách nhiệm của doanh nghiệp khi khấu trừ thuế

Khi thực hiện khấu trừ thuế, doanh nghiệp có trách nhiệm cấp Chứng từ khấu trừ thuế TNCN cho người lao động nếu họ có yêu cầu. Chứng từ này là căn cứ quan trọng để người lao động thực hiện quyết toán thuế hoặc hoàn thuế vào cuối năm.

Đối với trường hợp chi trả thu nhập dưới 2.000.000 đồng/lần, doanh nghiệp tạm thời không phải khấu trừ 10%. Tuy nhiên, nếu trong tháng đó tổng các lần chi trả cho cùng một cá nhân đạt từ 2.000.000 đồng trở lên, kế toán cần lưu ý để thực hiện đúng nghĩa vụ kê khai và nộp thuế theo quy định của Luật Quản lý thuế 2019.

Việc nắm rõ các quy định về thuế TNCN không chỉ giúp doanh nghiệp tuân thủ đúng pháp luật mà còn bảo vệ quyền lợi chính đáng cho người lao động, tạo dựng môi trường làm việc chuyên nghiệp và minh bạch.