Ngày 26/09/2025, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã chính thức ban hành Nghị quyết 103/2025/UBTVQH15 về Quy chế làm việc mẫu của Hội đồng nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương. Đây không chỉ là một văn bản hành chính thuần túy mà còn là kim chỉ nam giúp chuẩn hóa hoạt động của cơ quan dân cử địa phương trong bối cảnh đẩy mạnh cải cách hành chính và chuyển đổi số quốc gia.

Chuẩn hóa quy trình làm việc và thúc đẩy chuyển đổi số

Một trong những điểm nhấn quan trọng nhất của Quy chế làm việc mẫu ban hành kèm theo Nghị quyết 103/2025/UBTVQH15 chính là việc nhấn mạnh vào yếu tố công khai, minh bạch và ứng dụng công nghệ thông tin. Theo đó, hoạt động của Hội đồng nhân dân (HĐND) phải tuân thủ nguyên tắc tập trung dân chủ, phát huy quyền làm chủ của Nhân dân và đặc biệt là thực hiện hiệu quả chuyển đổi số trong mọi quy trình.

Cụ thể, tại khoản 1 Điều 2 của Quy chế quy định:

"Hoạt động của Hội đồng nhân dân phải tuân thủ Hiến pháp và pháp luật, thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ, công khai, minh bạch, phát huy quyền làm chủ của Nhân dân, phục vụ Nhân dân và chịu sự giám sát của Nhân dân; thực hiện hiệu quả ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số."

Việc đưa chuyển đổi số vào nguyên tắc hoạt động cho thấy quyết tâm của Quốc hội trong việc hiện đại hóa bộ máy chính quyền địa phương, giúp người dân dễ dàng tiếp cận thông tin và giám sát hoạt động của các đại biểu dân cử.

Cơ cấu tổ chức và phân định rõ trách nhiệm của các Ban

Quy chế mới phân định rõ ràng lĩnh vực phụ trách của 05 Ban chuyên trách thuộc HĐND cấp tỉnh, bao gồm: Ban Pháp chế, Ban Văn hóa - Xã hội, Ban Kinh tế - Ngân sách, Ban Đô thị (đối với thành phố) và Ban Dân tộc. Sự phân định này giúp tránh chồng chéo nhiệm vụ và nâng cao chất lượng thẩm tra các dự thảo nghị quyết trước khi trình kỳ họp.

Bên cạnh đó, vai trò của Tổ đại biểu HĐND cũng được củng cố. Các Tổ đại biểu không chỉ đơn thuần là đơn vị sinh hoạt của đại biểu mà còn chịu trách nhiệm chính trong việc tổ chức tiếp xúc cử tri, tổng hợp ý kiến và giám sát việc giải quyết các kiến nghị tại địa phương. Điều này đảm bảo rằng tiếng nói của người dân luôn được lắng nghe và phản hồi kịp thời.

Quy trình kỳ họp và hệ thống biểu mẫu nghiệp vụ mới

Để đảm bảo tính thống nhất trên cả nước, Nghị quyết 103/2025/UBTVQH15 cung cấp hệ thống 06 mẫu biểu mẫu nghiệp vụ chuẩn hóa. Các mẫu này bao gồm từ phiếu bầu cử, biên bản kiểm phiếu đến phiếu lấy tín nhiệm, giúp các địa phương thực hiện các quy trình nhân sự một cách chuyên nghiệp, đúng pháp luật.

Về chế độ họp, HĐND cấp tỉnh vẫn duy trì ít nhất 02 kỳ họp thường lệ mỗi năm. Tuy nhiên, quy trình chuẩn bị tài liệu đã được siết chặt hơn: tài liệu phục vụ kỳ họp phải được gửi đến đại biểu chậm nhất 15 ngày trước ngày khai mạc. Điều này nhằm khắc phục tình trạng "tài liệu gửi muộn" khiến đại biểu không có đủ thời gian nghiên cứu sâu các vấn đề quan trọng của địa phương.

Việc ban hành Quy chế mẫu này là bước đi cần thiết để cụ thể hóa Luật Tổ chức chính quyền địa phương 2025, tạo ra một môi trường làm việc chuyên nghiệp, hiện đại và gần dân hơn cho hệ thống chính quyền cấp tỉnh từ cuối năm 2025 trở đi.