Trong bối cảnh thị trường nông sản cuối năm 2020 đang trở nên nhộn nhịp, tình trạng gian lận nguồn gốc xuất xứ, đặc biệt là việc hoa quả Trung Quốc được gắn mác "hàng Việt Nam chất lượng cao" đang gây bức xúc lớn cho người tiêu dùng. Hành vi này không đơn thuần là lừa dối khách hàng mà còn vi phạm nghiêm trọng các quy định về sản xuất, buôn bán hàng giả.

Thế nào là hàng giả về nguồn gốc, xuất xứ?

Căn cứ theo quy định tại khoản 7 Điều 3 Nghị định 98/2020/NĐ-CP, hàng giả bao gồm:

"Hàng hoá có nhãn hàng hoá hoặc bao bì hàng hoá ghi chỉ dẫn giả mạo tên, địa chỉ tổ chức, cá nhân sản xuất hoặc nhập khẩu, phân phối hàng hoá; giả mạo mã số đăng ký lưu hành, mã số công bố, mã số mã vạch của hàng hoá hoặc giả mạo bao bì hàng hóa của tổ chức, cá nhân khác; giả mạo về nguồn gốc, xuất xứ hàng hóa hoặc nơi sản xuất, đóng gói, lắp ráp hàng hóa…"

Như vậy, việc tiểu thương nhập khẩu hoa quả từ Trung Quốc nhưng lại dán nhãn, đóng gói hoặc quảng cáo là hoa quả Việt Nam (như cam Hà Giang, táo Ninh Thuận...) được xác định là hành vi buôn bán hàng giả về nguồn gốc, xuất xứ.

Xử phạt hành chính: Mức phạt lên đến 200 triệu đồng

Theo quy định tại Điều 11 Nghị định 98/2020/NĐ-CP, mức phạt tiền đối với hành vi buôn bán hàng giả mạo nhãn hàng hóa, bao bì hàng hóa được xác định dựa trên giá trị hàng giả tương đương với hàng thật. Cụ thể:

• Giá trị hàng giả dưới 3 triệu đồng: Phạt tiền từ 1 - 3 triệu đồng.
• Giá trị hàng giả từ 3 đến dưới 5 triệu đồng: Phạt tiền từ 3 - 5 triệu đồng.
• Giá trị hàng giả từ 30 triệu đồng trở lên: Phạt tiền từ 30 - 50 triệu đồng.

Đặc biệt, do hoa quả được xếp vào nhóm thực phẩm, mức phạt tiền sẽ bị gấp hai lần so với mức thông thường. Điều này đồng nghĩa với việc cá nhân vi phạm có thể bị phạt tới 100 triệu đồng. Đối với tổ chức vi phạm, mức phạt sẽ gấp đôi mức phạt của cá nhân, tương đương tối đa 200 triệu đồng.

Truy cứu trách nhiệm hình sự: Có thể lĩnh án chung thân

Nếu hành vi buôn bán hoa quả giả mạo nguồn gốc có quy mô lớn, thu lợi bất chính cao hoặc gây hậu quả nghiêm trọng, người vi phạm sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội sản xuất, buôn bán hàng giả là lương thực, thực phẩm, phụ gia thực phẩm theo quy định tại Điều 193 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017).

Các khung hình phạt chính bao gồm:

• Khung 1: Phạt tù từ 02 năm đến 05 năm đối với hành vi buôn bán hàng giả là thực phẩm thông thường.
• Khung 2: Phạt tù từ 05 năm đến 10 năm nếu có tổ chức, có tính chất chuyên nghiệp hoặc hàng giả trị giá từ 150 triệu đến dưới 500 triệu đồng.
• Khung cao nhất: Phạt tù 20 năm, tù chung thân nếu gây thiệt hại về tài sản từ 1,5 tỷ đồng trở lên hoặc làm chết 02 người trở lên.

Ngoài hình phạt tù, người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 20 - 100 triệu đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ hoặc cấm hành nghề từ 01 - 05 năm. Pháp nhân thương mại vi phạm có thể bị phạt tiền lên đến 18 tỷ đồng hoặc đình chỉ hoạt động vĩnh viễn.

Khó khăn trong công tác xử lý thực tế

Mặc dù chế tài đã rất rõ ràng, nhưng việc xử lý hoa quả Trung Quốc gắn mác Việt vẫn gặp nhiều rào cản. Phần lớn hoa quả nhập khẩu qua đường tiểu ngạch thường không có nhãn mác sẵn. Việc lừa dối người tiêu dùng chủ yếu diễn ra qua lời nói quảng cáo của người bán tại các chợ truyền thống hoặc sạp hàng nhỏ lẻ. Do đó, việc chứng minh hành vi "giả mạo nhãn hàng hóa" trên bao bì đôi khi gặp khó khăn về mặt chứng cứ.

Để bảo vệ quyền lợi của mình, người tiêu dùng nên ưu tiên mua sắm tại các hệ thống siêu thị, cửa hàng uy tín có đầy đủ hóa đơn, chứng từ và tem truy xuất nguồn gốc rõ ràng.

Nếu quý khách hàng có bất kỳ vướng mắc nào liên quan đến hành vi buôn bán hàng giả, hàng nhái hoặc cần tư vấn pháp lý về thương mại, vui lòng liên hệ tổng đài 1900.6192 để được các chuyên gia hỗ trợ kịp thời.