Bước sang năm 2026, bức tranh quản lý thuế đối với khu vực kinh tế cá thể tại Việt Nam sẽ có những thay đổi mang tính bước ngoặt. Với việc chính thức bãi bỏ phương pháp khoán thuế, hàng triệu hộ kinh doanh đang đứng trước câu hỏi lớn: Liệu doanh thu lớn có đồng nghĩa với việc bắt buộc phải thành lập doanh nghiệp?

Chủ hộ kinh doanh thực hiện thủ tục đăng ký doanh nghiệp tại cơ quan chức năng (ảnh minh họa)

Lộ trình xóa bỏ thuế khoán và quy định về doanh thu lớn

Theo quy định tại Nghị quyết 198/2025/QH15, cụ thể là tại khoản 6 Điều 10, từ ngày 01/01/2026, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh sẽ không còn áp dụng phương pháp khoán thuế. Thay vào đó, việc nộp thuế sẽ thực hiện theo pháp luật về quản lý thuế với các phương pháp kê khai minh bạch hơn.

"Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh không áp dụng phương pháp khoán thuế từ ngày 01 tháng 01 năm 2026. Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh nộp thuế theo pháp luật về quản lý thuế."

Đáng chú ý, đối với nhóm hộ kinh doanh có doanh thu trên 03 tỷ đồng/năm, pháp luật hiện hành không đưa ra quy định cứng nhắc về việc "cưỡng ép" chuyển đổi thành doanh nghiệp. Tuy nhiên, nhóm này sẽ phải đối mặt với các yêu cầu quản lý khắt khe tương đương với một doanh nghiệp siêu nhỏ hoặc nhỏ, bao gồm:

• Bắt buộc áp dụng phương pháp khấu trừ thuế GTGT.
• Thuế TNCN được tính dựa trên thu nhập tính thuế (Doanh thu trừ chi phí hợp lý) với thuế suất 17%.
• Bắt buộc sử dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền.
• Thực hiện chế độ kế toán bài bản theo quy định.

Chuyên gia tư vấn thuế giải đáp các thắc mắc về lộ trình chuyển đổi cho hộ kinh doanh (ảnh minh họa)

Lợi ích "vàng" khi chủ động chuyển đổi lên doanh nghiệp

Mặc dù không bắt buộc, nhưng Chính phủ và Quốc hội đang đưa ra những gói ưu đãi cực kỳ hấp dẫn để khuyến khích hộ kinh doanh doanh thu lớn "lên đời" doanh nghiệp. Theo Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 2025, các doanh nghiệp mới chuyển đổi sẽ được hưởng mức thuế suất ưu đãi:

• Thuế suất 15% cho doanh nghiệp có doanh thu dưới 03 tỷ đồng.
• Thuế suất 17% cho doanh nghiệp có doanh thu từ 03 tỷ đến 50 tỷ đồng (thay vì mức 20% thông thường).

Đặc biệt, khoản 4 Điều 10 Nghị quyết 198/2025/QH15 còn quy định chính sách miễn thuế TNDN trong 03 năm đầu tiên kể từ khi được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp lần đầu cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa chuyển đổi từ hộ kinh doanh.

Thủ tục chuyển đổi: Đơn giản và linh hoạt hơn

Để hỗ trợ tối đa cho người dân, Nghị định 168/2025/NĐ-CP đã quy định quy trình liên thông, giúp rút ngắn thời gian và hồ sơ. Chủ hộ kinh doanh có thể lựa chọn các loại hình phù hợp như Công ty TNHH, Công ty Cổ phần hoặc Doanh nghiệp tư nhân theo quy định tại Luật Doanh nghiệp 2025.

Việc chuyển đổi không chỉ giúp hộ kinh doanh chuyên nghiệp hóa bộ máy quản lý mà còn mở ra cơ hội tiếp cận nguồn vốn ngân hàng, tham gia vào các chuỗi cung ứng lớn và bảo vệ tài sản cá nhân thông qua chế độ trách nhiệm hữu hạn (đối với loại hình công ty).

Tóm lại, từ năm 2026, dù không có lệnh "cưỡng chế" hộ kinh doanh doanh thu lớn phải lên doanh nghiệp, nhưng với những rào cản về quản lý thuế và những ưu đãi thuế suất vượt trội, việc chuyển đổi mô hình chính là bước đi chiến lược để phát triển bền vững trong kỷ nguyên kinh tế số.