Từ ngày 01/7/2020, Thông tư 54/2019/TT-BGTVT ban hành Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về báo hiệu đường bộ (thường gọi là Quy chuẩn 41:2019/BGTVT) chính thức có hiệu lực thi hành. Một trong những nội dung quan trọng nhất mà mọi tài xế cần nắm vững chính là thứ tự ưu tiên của các loại hình báo hiệu khi cùng xuất hiện tại một khu vực. Việc hiểu sai hoặc chấp hành không đúng thứ tự này không chỉ gây mất an toàn mà còn khiến người dân đối mặt với mức phạt nặng theo quy định tại Nghị định 100/2019/NĐ-CP.

Thứ tự ưu tiên "bất di bất dịch" của hiệu lệnh giao thông

Theo quy định tại Điều 4 của Quy chuẩn 41:2019/BGTVT, khi đồng thời bố trí các hình thức báo hiệu có ý nghĩa khác nhau cùng ở một khu vực, người tham gia giao thông phải chấp hành loại hiệu lệnh theo thứ tự ưu tiên từ cao xuống thấp như sau:

1. Hiệu lệnh của người điều khiển giao thông: Đây là cấp cao nhất. Người điều khiển giao thông bao gồm Cảnh sát giao thông mặc sắc phục, người được giao nhiệm vụ hướng dẫn giao thông tại nơi thi công, ùn tắc, bến phà, cầu đường bộ.
2. Hiệu lệnh của đèn tín hiệu: Bao gồm các loại đèn xanh, đỏ, vàng hoặc đèn mũi tên chỉ hướng.
3. Hiệu lệnh của biển báo hiệu: Các loại biển cấm, biển hiệu lệnh, biển chỉ dẫn...
4. Hiệu lệnh của vạch kẻ đường và các dấu hiệu khác trên mặt đường: Đây là cấp thấp nhất trong hệ thống báo hiệu.

Quy định này nhằm đảm bảo tính linh hoạt trong việc tổ chức giao thông, đặc biệt là trong các tình huống khẩn cấp hoặc ùn tắc cục bộ mà hệ thống đèn và biển báo cố định không thể xử lý kịp thời.

Tại sao hiệu lệnh của CSGT luôn là "tối thượng"?

Thực tế, không ít trường hợp người dân lúng túng khi đèn tín hiệu đang đỏ nhưng Cảnh sát giao thông lại ra hiệu lệnh cho phép đi tiếp. Theo Luật giao thông đường bộ 2008 và Quy chuẩn 41:2019, trong tình huống này, bạn bắt buộc phải đi theo chỉ dẫn của CSGT.

Điều 8 của Quy chuẩn 41:2019 khẳng định:

"Người tham gia giao thông đều phải chấp hành nghiêm chỉnh hiệu lệnh của người điều khiển giao thông, kể cả trong trường hợp hiệu lệnh trái với tín hiệu của đèn điều khiển giao thông, biển báo hiệu hoặc vạch kẻ đường."

Ví dụ thực tế: Tại một ngã tư đang xảy ra ùn tắc nghiêm trọng, dù đèn tín hiệu đang chuyển sang màu đỏ nhưng chiến sĩ CSGT đang đứng giữa bục ra hiệu lệnh cho các phương tiện ở hướng đó tiếp tục di chuyển để giải tỏa áp lực giao thông. Lúc này, nếu bạn dừng lại theo đèn đỏ, bạn có thể vô tình gây cản trở và thậm chí bị nhắc nhở vì không tuân thủ hiệu lệnh của người điều khiển.

Phân biệt biển báo cố định và biển báo tạm thời

Một điểm mới đáng chú ý khác là quy tắc xử lý khi có sự mâu thuẫn giữa các loại biển báo. Quy chuẩn 41:2019 quy định rõ: Khi ở một vị trí đã có biển báo hiệu đặt cố định lại có biển báo hiệu khác đặt có tính chất tạm thời mà hai biển có ý nghĩa khác nhau thì người tham gia giao thông phải chấp hành hiệu lệnh của biển báo hiệu có tính chất tạm thời.

Biển báo tạm thời thường được sử dụng trong các trường hợp:

• Tổ chức giao thông ngắn hạn cho các sự kiện chính trị, văn hóa, thể thao.
• Xử lý sự cố giao thông hoặc thiên tai.
• Trong quá trình thi công, sửa chữa đường bộ.

Cách nhận biết các hiệu lệnh bằng tay của người điều khiển giao thông

Để không vi phạm, người lái xe cần hiểu rõ ngôn ngữ hình thể của người điều tiết giao thông:

• Tay giơ thẳng đứng: Tất cả người tham gia giao thông ở các hướng đều phải dừng lại (trừ các xe đã ở trong khu vực ngã tư).
• Hai tay hoặc một tay dang ngang: Người ở phía trước và phía sau người điều khiển phải dừng lại; người ở phía bên phải và bên trái được đi tất cả các hướng.
• Tay phải giơ về phía trước: Người ở phía sau và bên phải dừng lại; người ở phía trước được rẽ phải; người ở phía bên trái được đi tất cả các hướng.

Ngoài ra, người điều khiển giao thông còn sử dụng còi, cờ hoặc gậy chỉ huy để hỗ trợ. Tiếng còi dài là lệnh dừng lại, nhiều tiếng còi ngắn liên tiếp là báo hiệu có vi phạm hoặc yêu cầu chú ý.

Lời khuyên pháp lý: Việc không chấp hành hiệu lệnh của người điều khiển giao thông hoặc chỉ dẫn của biển báo, đèn tín hiệu từ ngày 01/7/2020 sẽ bị xử phạt rất nặng theo Nghị định 100/2019/NĐ-CP. Hãy luôn tập trung quan sát và ưu tiên cao nhất cho hiệu lệnh của lực lượng chức năng tại hiện trường để đảm bảo hành trình an toàn và đúng luật.